Bonaventure

DISTINCTIO XXXV.

exspectantibus te. Ei-go ai) aeterno praedestinavit quos- dam futuros bonos et beatos, id est elegit, ut essent De scienlia, praeseientia , providenlia, disposilione boni et beati, et bona eis praedestinavit, id est prae- et praedeslinatione Dei. paravit.

Cunique supra' disseruerimus ac plura dixerimus Cap. V. de liisquae communiter secundum subslantiam de Deo dicuntur, eorum tameu quaedam specialem elTlagitant De quibus providentia. traclatuni; de quibus amodo tractandum est, id est de scientia, praescienlia, providentia, dispositione, praede- Providentia autem est gubernandorum quae uti- stinatione, voluntale et potenlia. Sciendum est igitur, — que eodem modo videtur accipi, quo dispositio. Inter- ,

quod sapientia vel scienlia Del, cum sit una et sim- dum tamen providentia accipitur pro praescientia. plex, tamen propter varios rerum status et diversos effectus plura ac diversa sortitur nomina. Dicitur enim Cap. VI. non tantum scientia, sed etiara praescienlia vel prae- videntia, disposilio, praedestinalio et- providenlia. De quibus sapientia vet scientia.

Cap. de omnibus est, scili- Sapientia vero vel scientia cet bonis de praeseutibus et malis, et praeteritis et ,

De quibm sil praescientia vel praevidentia '. tantum de temporalibus sed eliam de futuris , et non ,

aeternis. Non enim ita scit Deus ista temporalia ut se ,

Et est praescientia sive praevidentia de futuris ipsum nesciat, sed ipse solus se ipsum perfecte novit lantum, sed de oninibus, de bonis scilicet et de malis. cuius scientiae coinparalione omnis creaturae scienlia imperfecta esl.

Cap. III.

De quibus dispositio. Ulrum praescientia , vel dispositio Dei esse Dispositio vero de faciendis. potuerit, si nulla essent futura.

Cap. IV. Hic considerari oporlet, utrum scientia, vel prae- scieutia, vel dispositio, vel praedestinatio potuerit esse De quibus praedestinalio. in Deo , si nulla fuissenl futura. Cum enim praescientia sit futurorum, et dispositio faciendorum, et praedesti- Praedesli7iatio de hominibus * salvandis et de bonis, natio salvandorum, si nulla essent futura, si nihil esset quibus et hic liberantur et in futuro coronabuntur. facturus Deus, vel aliquos salvalurus, non videtur po- Praedeslinavit enim Deus ab aeterno homines ad bona tuisse in Deo esse praescientia, vel dispositio, vel prae- eligendo et praedestinavit eis bona praeparando. Quod , destinatio; potuit autem Deus nulla praescire futura, homines praedestinavit, Apostolus'' ostendit dicens: Prae- potuit non ereare aliquid vel non salvare aliquos ,

destinavit quos praescivil fieri conformes imaginis Filii potuit ergo non esse in Deo praescientia , vel disposi- stii. Et alibi: Elegil nos ante mundi constitutionem , ut tio, vel praedestinatio. — Ad hoc autem ita a quibusdara ' essemus sancti et immaculati. Quod autem bona eis prae- opponitur: Si, inquiunt, potuit praescientia Dei non paraverit, propheta Isaias ostendit dicens: Oculusnon esse in Deo ab aeterno, et potuit non esse; si vero vidit Deus absque le, quae praeparasti diligentibus vel potuit non esse, cum praescientia Dei sit eius scientia,

1 Disl. VIII. XIX. XXII. XXX. tms. Non quidem excludendi sunt Angeli sed Magister etiam in ,

- Vat. et edd. 4, 6 omitlunt priievidentia, dispositio, prae- sequentibus tantum do hominibus explicite loquitur. Immediate destinatio et contra omnes codd. pt ed. I aliasque edd., quae post Vat. cum plurimis edd. repetit omnibns ante bonis. tamen aliquatenus inter se differunt. = Uom. 8, 29. Vulgata: iNam quos praescivil, et pracdesli- ^ Ita melius codd. A B D, nlii cum plurimis edd. providentia.. navit conformes fieri imaginis Filii sui. — Alius locus est Ephes. In ipso capitulo plurimac edd. falso habent sive providenlia I, i, ubi Vulgata post nos addit: in ipso; tertius locus conflalus non de fvturis. est cx Isai. 64, i, el I. Cor. 2, 9. * iln codd. A B D li 01 cdd. 1.6: cod. C cl aliae edd. omm-  , .

398 SENTENTIARUM LIB. I.

el seicnlia sit eius esscntia: poluil ergo non esse ab fuissenl futura, essel tamen in Deo seientia eadem, quae aeteruo id quod est divina essentia. Ita et de disposi- modo est, nec minor essel quam modo nec maior est ,

tione et praedestinalione, quae est divina essentia, obii- quam esset '. Scivit ergo Deus ab aeterno aeternum et ciunt. Addunt quoque et alia, ila dicentes: Si potuit omne quod fulurum erat, et scivit immutabiliter. Scit Deus non praescire aliqua cuni idem sit Dco praescire , quoque non minus praelerila vel futura quam prae- quod scire, et scire quod esse; poluit ergo non esse. sentia, et sua aelerna sapientia et immutabili scit ipse Item, cum ideni sit Beo^ praesciim esse et Deum esse^ omnia quae sciuntur. « Omnis enim ratio supernae et si potuit non esse praescius, potuit non esse Deus; terrenae sapienliae, ut ait Ambrosius*, in eo est, quia potuit autem non esse praescius , si potuit nulla omnem sapientiam et essentiam capit sua inimensa praescire; at potuit nulla praescire, quia potuit nulla scientia » facere. Ad Iioc iuxta modulum nostrae inlelligentiae ita

Resp. Magi- dicimus: Praescientia, vel dispositio, vel praedestinalio ''"' ad aliquid dici \identur. Sicut enini crealor ad crea- Quomodo omnia dicanlur esse in Deo et vita in eo. turam relative dicitur, ita praescientia vel praescius ad futura referri videtur, el dispositio ad facienda, ac praedestinatio ad salvanda. Verumtamcn crealor ila re- l'roptei'ea° omnia dicuntur esse in Deo et fuisse

lative dicilur, ut essenliam non significet. Praescientia ab aeterno. Unde Augustinus super Genesim ° : « Haec vero vel praescius et in respectu futurorum dicitur, visibilia, inqiiit, antequam fierent, non erant. Quo- et essenliam designal; ita eliain disposilio et praede- modo ergo Deo nota erant quae non erant? Etrursus: stinatio. Ideoque cum dicitur: si nulla essent futura Quoraodo ea faceret quae sibi nola non erant? non ,

non esset in Deo praescientia,.vel non esset Deus prae- enim quidquam fecit ignorans. Nota ergo fecit, non Disiinsiiiuu. scius, quia varia est ibi causa dicendi, distingui opor- facta cognovit. Proinde, anlequam flerent, et erant et tet rationem dicli. Cum ergo dicis: si nulla essent fu- non erant: erant in Dei scientia, non erant in sua na- tura , nou esset in Deo praescientia, vel non esset prae- tura. Ipsi autem Deo non audeo dicere alio modo in- scius ^, si in dicendo lianc causam attendis, scilicel notuisse, cum ea fecisset, quam illo quo ea noverat, quia nulla essent subiecta eius praescientiae, unde ipsa ut faceret, apud quem non esl transmutalio , nec vi-

possil dici praescientia, vel ipse praescius, quod utrum- cissitudinis obmnbratio » . — Ecce hic habes , quod que dicilur propter futura; verus est intellectus. Sin haec visibilia, anteciuam flerent, iu Dei scientia ei'ant.

autem ea ratione id dicis, quod non sit in eo scientia, Ex hoc igitur sensu omnia dicuntur esse in Deo, et

qua praescit futura, vel quod ipse non sit Deus, qui omne quod factim est dicitur' esse vita iiiipso: non .

est futurorum praescius, falsa est iutelligentia. Simili- ideo , quod creatui'a sit Creator, vel quod ista tempo- ler et illae loculiones delerminandae sunt: potuit non ralia essentialiler sint in Deo, sed quia in eius scien- esse praescienlia Dei, vel potuit non esse praescius, tia seniper sunt, quae vita esl.

et potuit Deus non praescire aliqua; id esl, potuit esse, Inde est etiam, quod omnia dicunlur ei praesentia quod nulla futura subiecta essent eius scientiae, et ita esse, non solum ea quae sunt, sed etiam ea quaeprae- non posset dici praescius vel praescire, vei eius scien- terierunl, et ea quae futura sunt, secundum illud^: lia praeseientia ; non tamen eo minus ipse esset vel Qui rocat ea quae non sunt, tanquam ea quae sunt: eius scientia, sed uon posset dici praescius vel prae- « quia ut ait Ambrosius in libro de Trinilate ", ita ,

scire vel praescimtia, si eius scientiae futura nulla cognoscit ea quae non sunt, ut ea quae sunt». Ethac forent subiecta. Siniiliter de dispositione natione vel iid providentia. temporalia referuntur et de lemporalibus tantum Haec enim, ut dictum et praedesti- est, ratione omnia dicuntur esse in eo vel apud eum sive ei praesentia. Unde Augustinus super illum locum Psalmi ": « Et pulcritudo agri mecum est, ideo, inquil, I sunl. mecum est, quia apud Deum nihil praeteriit, nihil fu- turum est. Cum illo sunt omnia futura, et ei non detrahun- C.\p. VIII. tur praeterita. Cum illo sunt omnia cognitione quadam ineffabili sapientiae Dei». Ecce hic aperit Augusti- — Quod scienlia Bei esi de temporalibus el aeternis. nus, ex qua inlelligentia accipienda sint huiusmodi verba: omnia sunt Deo praesentia, in Deo sunt omnia, Scientia vero vel sapientia non tantum de tempo- vel cum Deo, vel apud Deum, vel in eo vila; quia ralibus, sed etiam de aeternis est; ideoque, etsi nulla ineffabilis omnium cognilio in eo est.

' Vat. cuni pluriniis edd. Deum contra codd. el ed. I. 5 Codd. A C E Praeterea. - Cod. D addit Dms; et paulo inferius idem cum codd. « Libr. V. c. 18. n. 36. — Locus s. Scripturae est lac. 1,17. A E et ed.. I ex ea ratmw pro ea ratione. ' loan. 1 , 3 , 4 , secundum lectionem antiquam : quod fa- 3 Ita recte codd. C D cuni omnibus edd., cod. ,\ maior ctum est, in ipso vita erat. esset quam modo , B E maior quam modo. 8 Rom. i, 17.

* In Epistolam ad Colos. 2, 3; nonnullis imniutalis. In quo " Id est V. de Fide ad Gratian. e. 16. n. 198. textu fide codd. ABDE , ed. I et originalis restiluimus tov "> Psalm. i9, 11; August. in hunc Psalm. n. 18, nnnnullis renae pro aeieriiae. a Magislro omissis vel mutatis.  , ,

DIST. XXXV. DIVISIO TEXTUS.