Bonaventure

DIST. XXXVII. P. II. DLIBIA.

tes corporales sive secundum spirituales, ut sunt DuB. IV.

affectiones in animabus, ipse vocat mutationem se-

cundum tempus. Et ita patet ratio divisionis et suf- Item quaeritur de hoc quod dicit, qmd eadem flcientia '. sapientia est in duobus, neque mador neque minor. Videtur enim falsum dicere , quia sapientia est acci- DUB. III. dens et qualitas sapientis, et accidens per substan- tiam numeratur ^ Ilem quaeritur de hoc quod dicit, quod spiri- Respondeo: Dicendum, quod ad hoc volueruut opinio i

tualis creatura per tempus movetur. Videtur enim aliqui dicere,quod eadem sapientia creata esset in falsum dicere, quia spiritualis creatura mensuratur duobus sapientibus, et hoc dant intelligere per duas aevo, cum sit perpetua: ergo si movetur, non per suppositiones. Una est, quod species rei in anima tempus niovetur, sed per aevum. — Ilem, intellectus non differant per essentiam a re extra. Alia suppo-

angelicus est deiformis, sicut vult Philosophus -, ergo sitio est, quod eandem rem nosse possunt duo sa-

intelligit in instanti ; pari ratione et afflcitur : non pientes, scilicet unum enuntiabile, quod dictum est ergo in tempore. — Praeterea, tempus per prius est singulare. Et hoc ultimum non indiget persuasione; mensura motus primi mobilis: ergo illud solum sed prius ostendunt, quod eadem sit, quia per ea- mensuratur tempore, quod subiacet illi motui; sed dem res cognoscitur , per quae res habet esse °. Si

tale non est Angeius nec eius motus: ergo etc. ergo per formam suam habet esse, ergo el cogno- Respondeo : Ad praesens notandum ', quod lem- sci; et forma rei vere est in anima, et cum intel- pus uno modo dicitur proprie, et sic dicit raensu- lectus sit sciens per illani formam, et contingat ali- ram rei mutabilis, in quantum mulalMlis, tamen sub quos duos omnino idem scire et cogitare, illa non ratione continui; et quoniara motus primi mobilis est tantnm vera forma, sed etiam una. Et quod hoc est motus maxime evidens et continuus inter omnes: verum sit, persuadent per hoc, quod si forma potest ideo tempus hoc modo dicitur proprie esse in primo secundum veritatem consimilem formam in materia mobili, sicut in subiecto, in quo primo est et in quo producere et se ipsam facere in aliena materia, quare primo apparet. Alio modo dicitur lempus mensura non est simile in anima, quae habihor est ad reci- cuiuslibet rei mutabilis , secundum quod mutabilis. piendum ? Unde et hoc dicunt sensisse Augustinum. sive moveatur instantanee sive continue; et sic noii Unde dicunt, quod sapientia non est ad moduni alia- tantum est in motu primi mobilis, et in his quae rum proprietatum. — Sed haec positio deviat ab Au- impmbai ei subiacent, sed etiam in omni creato, circa quod gustino, quia Augustinus ' vult, el alii Sancti, quod accidit variatio ; et sic est in Angelis. Et per hoc esse in pluribus omnino distinctis non convenit uni patent obiecta. et eidem creaturae nisi per miraculum. Et iterum. Quod enim obiicit de aevo, dicendum , quod positio ista super falsum ' fundata est: quia si veritas

uevum est mensura Angelorum quantum ad esse asini esset in anima, quare non diceretur anima esse substantiale , quod est invariabile .et incorruptibile asinus? Et iterum, si esset veritas ', adhuc non esset sed lempus quantum ad proprietates , quae varian- eadem, quia nulla fornla, cum generat se, generat lur, et quaedam subito, quaedam successive, sicut se omnino eandem, sed de necessitale pluriflcatur

patet ' in Angelis per naturam paulative intendi ali- essentia in generante et generato, praeterquam in

qua affectio. Et sic patent cetera. Deo: et non valet ad propositum.

• Hoc dubium solvitur etiam a B. Alberto tiic a. 20, et , s B. Albert., hic a. 27. hanc sententiam exprimit his verbis a Petro a Tar., hic circa lit. ubi idem simul tractat de duobus Sicut dicit Aristoteles, Vll.Primae philosophiae, text. 20. (VI. c. 6.}, seqq. dubiis. quodsi formae sunt absolutae a rebus , quarum sunt , ut dice- - Cfr. Liber de Causis , prop. 1 0, ubi docetur, quod intel- bat Plato , quod tunc nihil per eas erit scitum ; ergo si forma, ligentiae primae quae uni vero puro sunt propinquiores , maio- quae est in anima , alia est a forma , quae.est in re, non erit — Paulo superius pro sed prius ,

ris sint virtutis. — Mclius tamen isla locutio reducenda videtur res scita per ipsam. cod. T ad Dionysium, qui in diversis locis libr. de Div. .Nom. v. g. sed primum. Paulo inferius verbo contingai fere omnes codd-. c. i. § 22 , et c. 5. I 8. Angelos vocat deiformes ( SeoeiSeT; ). et ed. 1 perperam praefigunt non ; perperam inquimus , , quia,

S. Bonaventura quoque II. Sent. d. 3. p. II. a. 2. q. 2. arg. 1. interiecta particula non, vis argumentationis corrunipitur. Cod. L

ad opposil. auctorem huius loculionis citat Dionysium. ante coniingat repetit cum. 3 Plura de aevo et tempore II. Sent. d. 2. p. 1. per totam. ' Epist. 487. ad Dardan. n. 10, et libr. .XXII. de Civ. Dei, • Patet pro videtur. — Mox Vat. paulatim intendi aliquam c. 29. n. 3. Cfr. etiam Damasc. , II.' de Fide orthod. c. 3 , et

affectiomm. Absque ratione et absque auctoritate codd. Vat. opusculum, quod olim Anselmo tribuebatur, Elucidarium, S.

paulative mutavit in paulatim, cum constet, verbum paulative libr. I. c. 3. — Post pauca pro itenim Vat. cum cod. cc ideo. scriptoribus medii aevi familiare fuisse, ut videre est apud Du * Vat. cum cod. cc addit fundatur ei. Cange, Glossar. ad scriptores mediae et infimae latinilatis. " Cod. Y addit suilicei rei in causa. Aliquanto inferius ^ Vide supra pag. i1 1 , nota 6. Cfr. etiam Boetli., de Uni- ante non vatei Vat. cum aliquibus codd. interiicit ideo.

tate et uno. — Pro substantiam Vat. et ed. I subiecta.

S. Bonav. — Tom. I. U  , , :

666 SENTENTLVRUM IJB. I.

Et ideo secundiis modiis dieeiidi est, qiiod Au- Propter hoc dicendum, quod similitudo sive in-. ^

(ipinio -2. gustinus inteiligit de sapientia increata, quae est in tentio in anima habet comparari ad animam, in qua sapientibus et attingll ubique propter sui mundi- est, et ad illud cuius est. El quoniam orlum habet tiam '. — Sed cuiu \ugustinus intendat ponere ab eo cuius esl, et ad illud dicitur; ideo siinihtu- sTon pio- exempluin in creaturis, non videtur adhuchoc esse dines unius rei iii aiiimabus pluribus, quia in unam secundum eius intellectura. Et iterum, ipse dicit et eandeni veritatem dueunt, et lantum una, quan- quod illa sapientia est aequalis in duobus, qui sunt tum duae , hinc esl , quod ' per comparationem ad aequaliter sapientes, non autem in aliis: ergo vide- illud cuius sunt, habent unitatem, nec maius sunt tur loqui de habitu. duae quam una , similiter nec sapientia ; sed in com- Et ideo est tertius modus, quod ipse loquitur paratione ad animas , quae per illas cognoscunt, opinios. de imitate per conformitatem. — Sed illud adhuc habent pluralitatem, et plus sunt duae quam una. non esset suCficienter dictum, quia tunc maior es- El ideo patel, quod non potest poni omnino simile, set in duobus quam in uno, sicut patet in duo- quia res differunt intentione sive simihtudine ' ; in

bus divitibus. qui sunt in divitiis conformes et Deo aulem, in quo non differuut, patens est, quod aequales. unus potest esse in multis. Et sic patent eetera obiecta.

DISTINCTIO XXXVIII.

ergo, ea non evenire, cum praescita sint. Sic igitur praescientia causa eorum esse videtur quae praescita ,

An scienlia vel praescientia Dei sil cama rerum sunl. Hoc idem et de scientia dicitur, scilieet quod, vel e converso. quia Deus aliqua novit, ideo sint. Cui sententiae Au- gustinus attestari videtur in decimo quinto libro deAiigosi

Nunc ergo ad proposituni revcrtentes, coepto Trinitate ' sic dicens : « Non ista ex aliquo tempore co- insislanuis.Supra ' diclum est quod i)raescientia Dei , gnovit Deus ; sed futura omnia temporalia atqiie in eis futinoruin lanlum est, sed oninium tam bonoruin quani etiain, qnid et quando ab illo petitnri fueramus , et quos

maloruin; scientia vero vel sapienlia noii niodo de et de quibus rebiis vel exauditurus vel non exauditu- praeteritis % sed etiam de praesenlibus et futuris , nec rus esset, sine initio ante jjraescivit. Universas autem taiitum de temporalibus , sed etiam de aeternis, quia creaturas, et spirituales et corporales, non quia sunt, se ipsum novit Deus. Hic oritur quaestio non dissimu- ideo novit, sed ideo sunt, quia novil. Non enim nesci- landa, utrum scilicet scieiitia vel praescientia sit cni^sa vit, quae fuerat creaturus: quia ergo scivit, creavit, rerum, an res sint causa scientiae vel praescientiae Dei. non quia creavit, scivit; nec aliter scivit creata quain Videtur enim praescientia Dei causa esse eorum quae creanda. Non eniin eius sapientiae aliquid accessit ex ei subsunt, ac necessitatem eveniendi eis facere, quia eis, sed illis existentibus sicut oportebat et quando ,

nec aliqua ftitura fuisseut, nisi ea Deus praescisset, oportebat, illa mansit ut erat. Unde in Ecclesiastico * nec possunt non eveuire, cuni Deus ea praesciverit. Antequam. creareniur, omnia nota sunt illi, sir et Si autem impossibile est, ea non evenire, quia prae- poslqttam consummata sunt. Ecce his verbis vi- — scila sunt, videtur igitur ipsa praescientia , qua prae- detur Augustinus innuere scientiam vel praescienliani ,

scita sunt, eis esse causa eveniendi. Impossibile est Dei causam esse eorum quae fiunt cum dicit, ideo ea ,

''

auteni, ea non evenire, cum praescila sint, quiasi uon esse, quia Deus novit. Idem quoque in sexto libro evenirent, cum praescila sint, fallerelur Dei praescien- dicere videlur: «Cinu, inquit, decedant et succedant tia. At Dei praescientia falli non potest. hnpossibile est tempora non decedit aliquid vel succedit scienliae Dei, ,

' Sap. 7, 2i, ubi Vulgata : altingit autem ubique pi-opter NOTAE AD LIBR. SENTENTIARUM. suani mundiliam. 1 Dist. XXXV. c. I. ' Oratio hinc est , quod est quaedam repclilio particulae - Ita in codd. ABE et edd. I, 6, in aliis non bene futu- ideo, paulo superius collocatae. — Paulo ante pro el tantum ris. Deinde Vat. cum plurimis edd. causae scientiae pro causa sola Vat. est tantum. scientiae, refragantibus codd. et ed. 1. " Sensus est: eaedem res liabent diversas intentiones sive si- 3 Cap. 13. n. 22. — Paulo antc Vat. cum paucis edd. mililudines in diversis animabus, et diversae res liabent diversas noverit loco novit. intentiones in oadem anima. — Paulo ante voci inlentione Val. " Cap. 23, 29. Vulgata: Domino enim Deo, antequam praeflgit ab, ed. 1 sua cod. F a sua. — Hoc dubium , solvi- crearenlur, omnia sunt agnita: sic et post perfectum respicit tur etiam a B. Alberlo, liic a. 27, a S. Thoma, a Pctro a omnia. Tar. et a Ricliardo, liic circa lit. ^ De Trin. c. 10. n. 11, sed verbis transposilis.  , —;