Bonaventure

DISTINCTIO XXXVIII.

ergo, ea non evenire, cum praescita sint. Sic igitur praescientia causa eorum esse videtur quae praescita ,

An scienlia vel praescientia Dei sil cama rerum sunl. Hoc idem et de scientia dicitur, scilieet quod, vel e converso. quia Deus aliqua novit, ideo sint. Cui sententiae Au- gustinus attestari videtur in decimo quinto libro deAiigosi

Nunc ergo ad proposituni revcrtentes, coepto Trinitate ' sic dicens : « Non ista ex aliquo tempore co- insislanuis.Supra ' diclum est quod i)raescientia Dei , gnovit Deus ; sed futura omnia temporalia atqiie in eis futinoruin lanlum est, sed oninium tam bonoruin quani etiain, qnid et quando ab illo petitnri fueramus , et quos

maloruin; scientia vero vel sapienlia noii niodo de et de quibus rebiis vel exauditurus vel non exauditu- praeteritis % sed etiam de praesenlibus et futuris , nec rus esset, sine initio ante jjraescivit. Universas autem taiitum de temporalibus , sed etiam de aeternis, quia creaturas, et spirituales et corporales, non quia sunt, se ipsum novit Deus. Hic oritur quaestio non dissimu- ideo novit, sed ideo sunt, quia novil. Non enim nesci- landa, utrum scilicet scieiitia vel praescientia sit cni^sa vit, quae fuerat creaturus: quia ergo scivit, creavit, rerum, an res sint causa scientiae vel praescientiae Dei. non quia creavit, scivit; nec aliter scivit creata quain Videtur enim praescientia Dei causa esse eorum quae creanda. Non eniin eius sapientiae aliquid accessit ex ei subsunt, ac necessitatem eveniendi eis facere, quia eis, sed illis existentibus sicut oportebat et quando ,

nec aliqua ftitura fuisseut, nisi ea Deus praescisset, oportebat, illa mansit ut erat. Unde in Ecclesiastico * nec possunt non eveuire, cuni Deus ea praesciverit. Antequam. creareniur, omnia nota sunt illi, sir et Si autem impossibile est, ea non evenire, quia prae- poslqttam consummata sunt. Ecce his verbis vi- — scila sunt, videtur igitur ipsa praescientia , qua prae- detur Augustinus innuere scientiam vel praescienliani ,

scita sunt, eis esse causa eveniendi. Impossibile est Dei causam esse eorum quae fiunt cum dicit, ideo ea ,

''

auteni, ea non evenire, cum praescila sint, quiasi uon esse, quia Deus novit. Idem quoque in sexto libro evenirent, cum praescila sint, fallerelur Dei praescien- dicere videlur: «Cinu, inquit, decedant et succedant tia. At Dei praescientia falli non potest. hnpossibile est tempora non decedit aliquid vel succedit scienliae Dei, ,

' Sap. 7, 2i, ubi Vulgata : altingit autem ubique pi-opter NOTAE AD LIBR. SENTENTIARUM. suani mundiliam. 1 Dist. XXXV. c. I. ' Oratio hinc est , quod est quaedam repclilio particulae - Ita in codd. ABE et edd. I, 6, in aliis non bene futu- ideo, paulo superius collocatae. — Paulo ante pro el tantum ris. Deinde Vat. cum plurimis edd. causae scientiae pro causa sola Vat. est tantum. scientiae, refragantibus codd. et ed. 1. " Sensus est: eaedem res liabent diversas intentiones sive si- 3 Cap. 13. n. 22. — Paulo antc Vat. cum paucis edd. mililudines in diversis animabus, et diversae res liabent diversas noverit loco novit. intentiones in oadem anima. — Paulo ante voci inlentione Val. " Cap. 23, 29. Vulgata: Domino enim Deo, antequam praeflgit ab, ed. 1 sua cod. F a sua. — Hoc dubium , solvi- crearenlur, omnia sunt agnita: sic et post perfectum respicit tur etiam a B. Alberlo, liic a. 27, a S. Thoma, a Pctro a omnia. Tar. et a Ricliardo, liic circa lit. ^ De Trin. c. 10. n. 11, sed verbis transposilis.  , —;

DISTINCTIO XXXVIll.

in qna novit oinnia qiiae fecit per ipsain. Non enim et praedicil etiain quae non est ipse facturus, sicut liaec quae creata sunt, ideo sciuntui- a Deo quia facla , praescivit et praedixit infidelitatem ludaeorum, sed non sunt, sed potius ideo facta suut, quia inimutabiliter fecit. Nec ideo, quia praescivit, ad peccalum infldeli-

ab eo scinntiir » . — Et hic eliam signiflcare videtur tatis eos coegit, nec praescisset vel praedixisset eorum Dei scientiam causam esse eorum quae fiunt, dicens, mala, nisi essent ea habituri. Unde Augustinus super Angiistinui non ideo Deum ea novisse, quia facta sunt, sed ideo loannem ° « Deus, inquit, futurorum praescius per ;

facta, quin novit ea Deus. Ideoque videtur Dei scientia Prophetam praedixit infidelitatem ludaeorum, sed non vel praescientia causa esse eorum quae novit. fecit, neque praescisset mala eorum, nisi ea haberent.

Quod si ita est, est igilur Causa omnium raalorum, Non enim ideo quemquam ad peccandum cogit, quia cum omnia inala sciantur et praesciantur a Deo quod ; fulura hominum peccata praenovit illorum enim prae- ;

longe est a verilate. Si enim Dei scientia vel prae- scivit peccata, non sua. Ideoque si ea quae ille prae-

scientia causa esset malorum , esset iitiqiie Deus auctor scivil ipsorum, non sunt ipsorum ", non vere ille prae-

malorum, quod peiiitus falsum est. Non igitur scientia scivit. Sed quia illius praescientia falli non potest,

vel praescientia Dei causa est omnium quae ei subsunt. sine dubio non alius, sed ipsi peccant, quos Deus Neque etiam res futurae causa sunt Dei praescien- peccaturos esse- praescivit. Et ideo si non malum sed , ,

• tiae: licet eniin non essent futurae, nisi praescirentur bonum facere voluissent, non malum facturi praevide- a Deo, non tamen ideo praesciuntur , quia fiiturae rentur ab eo qui novit, quid sit quisque facturus». sunt. Si enim hoc esset , tunc eius quod aeternum est His verbis aperte ostenditur, si diligenter altendamus ', aliquid exisleret causa ab eo alienum, ab eo diver- praescientiam Dei non esse causam malorum, quae sum, et ex creaturis penderet praescientia ' Creatoris, praescit, quia non ea praescit tanquam facturus nec et creatum causa esset increati. Origenes tamen siiper tanquam sua, sed illorum qui sunt ea factiiri vel ha- Epistolam ad Romanos " ait « Non propterea aliquid ; bituri. Praescivit ergo illa sola notitia, non beneplacito

erit, quia id scit Deus futurum, sed quia futurum esl, iuictoritatis. Unde datur intelligi quod Deus e converso ,

ideo scitur a Deo, antequain flat». Hoc videtur prae- praescit bona tanquain sua, tanqiiain ea quae facturiis missis verbis Augustini obviare. Hic enim signlflcari est, ut in ' illa praesciendo simul luerit ipsius notitia videtui», quod res futurae causa sint praescieiitiae; ihi et auctoritatis beneplacitiim.

vero, quod praescientia causa sit rerum futurarum. Hanc igitur quae videtur repugnantiam de medio Cap. H. -tollere cupientes, dicimus, res futuras nullateuus cau- sam esse praescientiae vel scientiae Dei nec ideo prae- , LJtrum praescienlia Dei possit faUi. sciri vel sciri, quia futurae vel factae sunt; ila expo- nentes quod ait Origenes, quia futurum est, ideo sci- Ad hoc auteni, quod supra dictum est, scilicet Deo, antequam flat, id est, quod futurum est lur a praescienliam Dei falli non posse, solet a quibusdam

scitur a Deo antequam flat, neque sciretur nisi futu- , , sic opponiDeus praescivit hunc lecturum : vel ali- ,

irum esset, ut non notetur ibi causa nisi sine qua non , quid huiusmodi sed potest esse ut iste non legat ; ,

fleret ^ Ita etiam dicimus, scientiam vel praescientiam ergo potest aliler esse, quam Deus praescivit, ergo Dei non esse causam eorum quae flunt, nisi talem, polest falli Dei praescientia. — Ouod omnino falsum nespousio sine qua non flunt, si tamen scientiani ad notitiayn est. Potest equidem non fleri aliquid, et illud tamen tantiun referamus. Si vero nomine scientiae includitur praescitum est fleri; non ideo tamen potest falli Dei etiam beneplacitiim atque dispositio , lunc recte potest praescientia, quia si illud non fieret, nec a Deo prae- dici causa eorum quae Deus facit. His enim duobus scitum esset fleri. modis, ut superius * praetaxatum est, accipitur cognitio Sed adhuc urgent quaestionem dicentes aut aliler nepiicaiur ;

vel scientia Dei, scilicet pro notitia sola, vel pro no- potest fleri, quam Deus praescivit, aut non aliter; si titia simul et beneplacito. Hoc modo forle accepit Au- non aliter: ergo necessario cuncta eveniunl; si vero gustinus dicens ; Ideo sunt, quia novit , id est, quia aliter : potest ergo Dei praescientia falli vel mutari. scienli placiiit, et quia sciens disposuit. Et hic sensus Sed potest ahter fleri, quia potest aliter fleri, quam ex eo adiuvatur, quia de bonis ibi tantuin agit Augu- flat; ita autem flt, ut praescitum est aliter ergo potest ;

stinus, scilicet de creaturis, et de his quae Deus facit, fleri, quam praescitimi esl. — Ad quod dicimus, iham Responsio.

quae omnia novit non solum scientia, sed etiam be- locutionem multiplicem facere intelligentiam , scilicel:

neplacito ac dispositione. Sic ergo ibi accipitur Dei aliter potest fleri, quam Deus praescivit, et huiusmodi, cognitio, ut non modo notitiam, sed etiam beneplaci- ut; potest non essequod Deus praescivit, et; impos- liun Dei signiflcet. non esse quod Deus praescivit, et; impos- sibile est, Mala vero scit Deus et praescit, antequam flant, non esse praescita omnia quae flunt et sibile est , ,

sed sola noiitia, non beneplacito. Praescit enini Deus huiusmodi. Possunt enim haec coniunctim intelligi,ut

' Itd in cndd. cl ed. I; in Vat. et aliis scientia. Immc- aliis omiltitm' ipsorum. Deinde codd. ABCE et onmes edd., dle ,mte Vdl. et edd. 4, o, 7, 8, 9 dependeret pro penderet. excepta Vat., vera pro vere , sed contra originale et cod. D. • Libi'. Vll. n. 8. (ad Rom. 8, 30.). Deinde, praeter originale et ed. I, Vat. cum aliis peccatores ' .\BC et ed. .1 Codd. (3 in margine) /S, cod. E fiat esse pro peccaturos esse. Dist. XXXVI. c. 2. ' Codd. BCDE et ed. I intendamus, cod. A inspiciamus. ' Tract. -53. n. 4; sed tantiim secundum sensum. Vat. aliaeque edd. , excepta 1, omittunt in, refraganli- « lUi codd. ACDE, edd. I, 6 el originale Angusl., in bus codd.  , :

SENTENTIARUM L[B. I.

conditio sit implicita , ct disiwictim. Si enim ila intel- lio, scilicet impossibile esl, illud non evenire, quod

ligas non potest aliter fieri : quani Deus praescivil, , Deus praescivit, vel cum Deus praescieril; si coniun- id esl, non polest utruraque simul esse, scilicel quod clim, intelligas, verum dicis; si dimvnclim, falsum. Ita

Deus ita praesciverit fleri, et aliter flat; verum intel- etiam et illud impossibile est : non esse praescilum ,

ligis. Si autem per disiunclionem intelligas, ul dicas, omne quod flt, id est, non potest esse utrumque siniul, hoc aliter non posse evenire quam evenit et ' quo , , scilicel, ul fiat, el non sit praescitum hic sensus verus ,

modo futurum Deus praescivil; falsum esl. Hoc enim est. Si vero dicis, Deum non potuisse non praescire

aliter potest evenire, quam evenit, et tamen Deus hoc omne quod fit, falsum est. Potuit enim facere, utnon modo futurum praescivit. Similiter el alia determina- fieret, el ita non esset^ praescitum.