Bonaventure

DIST. XLIV. DUBIA. 793

tus in gratia, quani potens labi ; si in ordinatione cipere, quia unionis gratia ex parte alterius extremi adftnem, quae quidera consistit in peiveniendo; sic est dignitatis infinitae , scilicet quod homo sit Deus, meiius fuit facere hominem in libertate peccandi quamvis ex parte humanitatis quidqnid est ibi sit sed tamen primum melius est simpliciter , lioc au- finitum : et ita non ponitur limitatio ex parte Dei, tem est melius secunclmn quid. Et ideo verbum nec ex parte creaturae capacitas inftnita nisi per Augustini, simpliciter loqueudo, habet veritatem. unionem, videficet quia iraitur homo bono infraito, Quod a&tem dicitur de viro iusto, laus acci- ita quod homo est Deus, qui est bonitatis infinitae. — dentalis est sive quantum ad 'gloriam accidentalem. Si autem loquamur quantum ad gratiam singula- Constat enim, Christum non potuisse peccare, et ta- ris personae, sic concedo, quod Deus potuit plus men eral gioriosissimus. Simiiiter intelligendum est dare, sed rationalis natura non potuit araplius reci- verbum illud Augustini su)ier Genesim. Sed quod pere; non quia capacitas aniraae ad gratiam [ler dicitur,quod melior est natura, quae potest pec- collationera gratiae minuatur, quia nec minuitur care, quam quae uon potest; dicendum, quod non nec augetur, sed consuramatur et completur; et posse peccare est duplici de causa, aut quia caret idea iioii ad amplius °. Si autem lo- est possibilis voluntate, aut vertibilitate voluntatis; el prinio modo quamur'quaiitum u\ proprietates imturae, sic Deus intelligit Augustinus. non secundo '. et plus potuit de bonitate dare, et rationalis crea- tura recipere, quantum ad ea, scilicet, quae sunt DUB. »1. corporis — quia nunc plura habet, quam quando fa- ctus est — sed non potuerunt nostrae" ft.ni ei saluti Item quaeritur de hoc quod dicit Magister, qiiod efQci congruentiores.enim saius nostra Nunquara potuitDeus meliora ['acere, quamfecit. Videtur- enira potuisset per substantiam incorruptibilera et iramor- istud non habere veritatem in omnibus, et speciali- talem ita reparari, sicut per mortem et passionera ter in Christo, quem videtur nullo modo posse Ca- eius reparata est. Patet ergo, quomodo raelior po- cere meliorem, per illud quod dicitur ad Philippen- tuit esse Christus, et quoniodo non '. ses secundo -: Dedit illi nomen, quod est super omne nomen. Item, loannis tertio Z)aftM est ei spiritus '': DuB. IV. non ad mensuram; ergo nuUo modo potuit Deus dare Christo plus de spiritu: ergo non potuit eum Item, obiicitur de beata Virgine. Videtur enim, facere meliorem. quod non potuerit fieri melior, quia Anselmus de Respondeo: Dicendum, quod Magister loquitur Conceptu virginah" dicit: «Decebat, quod illius de universo et eius partibus ; et quoniam Christus Hominis conceptio fieret de Matre purissima, qua nec est de universo nec eius pars, ideo non habet purilate maior nequit sub Deo intelligi»: ergo vi- locum in ipso verbum ^ Tamen adhuc in Christo detur, quod non potuit fieri raelior, et tamen ipsa habet dubitationem. enim quidquid habet huma- Si fuit pars universi. Itein, super onraes choros An- nitas Christi, flnitum est, ergo cura Deus possit gelorura exaltata est in gloria: ergo facta est in supra omne finitum , potuit maius. Et iterum, Chri- summa gratia. stus factus fuit passibilis et mortalis, et potuit fieri RESf ONDEO : Dicendum , quod est loqui de beata ,pe i

"°'" immortalis. Virgine quantum ad tres conditiones, scilicet quan- Et propter hoc dicendum, quod tripliciter est tum ad gratiam conceptionis, quantura ad gratiam lipje^^o ioqui de Christo, aut guantum ad unionem, aut iustificationis , quantum ad naturam '°. Si quantura •»«<>• quantum ad gratiam singularis personae, aut quan- ad conceptionem prolis, sic quia fuit Mater Dei, tum ad praprietates naturae. Si quantum ad ivnio- quo nihil nobilius cogitari potest, et Mater nobilis- nem., nec Deus potest plus dare, nec creatura^re- simi Filii, sic tantam habuit bonitatis dignitatem,

' Pluia de hoc dubio exposita sunt supra q. 1 . seqq. Cfr. hic q. I . a. 3, et S. I. q. 2S. ji. 6. ad i ; a Petro a Tar. eliam Alex. Ilal., S. p. I. q. 21. m. 3. a. i; B. .\lberl., hic hic a. 3; ab Aegid. R., hic I. ijrinc. q. 3, neo non a Dionys. a. 3 , et Ricliard. a Med. , hic circa lit. Carth. , hic q. 2. 2 Vers. 9. Vulgata : Donavit. ' Cap. 18. ubi in ed. oper. Anselmi pro qua puritate le- ' Vers. 34. — Subinde inter ergo niUlo Vat. interiicit gilur : nempe decens erat, ut ea puritate qua. quia. Pro ergo cod. V si ergo. '" Plurimi codd. cum odd. 2 , 3 perperam addunt caritaiis; In Vat. legitur sic : non habet locum in ipso. Venm Vat. cum ed. 1 adiicit corporis, quo additamento notio vocis etiam adlmc etc. Pro m Ckristo cod. bb in ipso. natura nimis restringitur. Nostrae lectioni, qnnc prno se fert 5 Cod. V hic repetit potest plns. ad naturam simpliciter , suffragantur codd. P Q. Confirniatur « Cfr. supra d. 17. p. II. q. i. — Paulo superius pro etiam haec lectio verbis, quae paulo inferius adhibentur ad natura codd. T cc cum Vat. creatura , ct dein pro consum- exponendas illas tres conditiones hic commemoratas ; quae verba matur cod. 1 conservatur. haec sunt : Si quantum ad naturalia , optima etc. , et exstant ' Pro nostrae sola Vat. naturae. in oninibus codd. nec non in edd. I , 2,3. Paulo superius pro Eadem solutio huius dubii datur ab Alex. Hal., S. quantum ad graiiam conceptionis ed. 1 qunntum ad conce- p. I.

q. 21. m. 3. a. 5. seq. ; a B. Alberto, hic a. H; a S..Thoma, ptionem prolis. S. Bonav. — Tom. I. 100  , , ,

SENTENT1\RUM LIB. 1.

qiiod tiuUa luulier amplius capere potuit. Si enini potuit recipere, et Deus dare. — Et ita patet, quod E^iioBo» sfoijmium omnes creaturne , quanturucuuique ascenderenl in in nuUo creato habet instantiam lioc verbuni Ma- gradibus uobilitatis. essent praesentes, omnes de- gistri: qnod Deus ea quae fecit, potuit facere me- berent revereutiaui Matri Dei. — Si aulem loqua- liora. Patet etiam, quod in aliquibus capacitatem luur (|uantuiu ad graliain iustificalionis , tantam gratiae complevil et implevit; sed in Christo per iiabuit, quautam pura creatura huraana sive ratio- omnem modum, in Matre eins^ secundum quod iialis, quae lacta esl sic', recipere potuit. — Si capit pura creatura ralionalis iii sexu femineo quantura ad naturalid, oplima habuil, secundum quantum ad ea quae spectant ad corpiis, et in anima quod liiii i-ompetens fuil: simpliciter tamen meliora kumana, quanlum ad ea quae sunl gratiae.

DISTINCTIO XLV.

de Deo ? Relative eniin ' nunquam dicilur. Ad quod "«»!'»« — dicimus, quia licet idem penitus sit Deo velle quod De 'vohmtaie Uei, quae essentia Dei es/ esse, non tainen potest dici esse omnia quae vull; et de signis eius. sicut idem est Deo esse quod scire, nec tainen sicul dicitur seireomnia, ita qiioqiie potest dici esse omnia. lam de vokinlate Dei aliquid pro sensus uostri imbecillilalo diceiidum est. Sciendum est igitur, qula oolunlas sive volem de Deo secundum essenliam dici- tur. Non esl euini ei aliud velle et aliud esse, sed De intelligentia liarum loeutionum : Deus scit , vel omnino idein. Et sicut idem esl ei esse bonum quod Deiis vult, Deus scit omma vel vull aiiquid. esse Deum, ita idem est ei esse votentem quod esse Deum. Naui volimtas, qua semper volens est non af- ,

feclus vel motiis est, qui in Deum cadere non valet, Et ubicuniqiie Deus dicitur scire vel sciens , cl' sed divina iisia. qua voleiis est , Deus esl ' , et hu- ve.lle vel volens , haec de eo secunduni essentiam dl-

iusniodi. cuntur. Cum enini Deus vult, dicitnr: Deus scit vel

sive Deus esl scieiis vel volens essenlia divina prae- ,

Cap. II. dicatur et Deus essc enuntiatur. Cuni auteni addilur omnin vel a.liquid vel aliqua, el dicitur: Deus scit Ijimd ticet idem sit Deo quod esse, non tamen velle oinnia vel vult aliqiiid vel aliqua , essentia quidem ;

polest dici Deus omnia esse quae vult. divina praedicatur, non sinipliciter et absolute, sed ila ut scientiae, quac ipse est , omnia snbiecla° moii- Et licet idem sit Deo velie quod esse^ noii lanien strentur, et voluntali, quae ipsa eadein esl, aliqnid dicendum est Deuin esse omnia quae vult. Quod qui- , vel aliqua subiecta esse dicanlnr, ut tidis fial sensus: dam, de Dei voluntate non recte senlienles, nobis obii- Deus scit oinnia, id est, Deus est, cuius scientiae, quae ciunt diceiites: Si idein est Deo velie quod esse, ergo ipsius essenlia esl, omnia subiecta sunl. Similiter: Deus cum diciinus, Deuni velle omnia quae facil, dicimus, vult haec vel illa, id est, Deus est, cuius volunlali, quae eum esse omnia quae facit; alioquin non ibi illo verbo * ipse est, haec sive illa subiecta suni. Votens ergo sive idem significatur quod significalur hoc verbo esse, velle dicitur Deus secundum essentiam, cnius volunlas — ,

cum de Deo dicitur. Et si ila est,non semper dicitur essenlia est sempiterna et immutabilis licet ea va- de Deo velle secundiim essentiam. Si vero secundum rientur et transeant, qnae ei subiecta sunl quae — essenliam nou dicitur aliquando. quomodo ergo dicitur non potest esse iniusta nec mala, quia Deus cst.

' Id esl, ul purii orealurii. — In Val. , muUUa interpun- NOTAE AD LIBR. SENTENTIAEUM. cUone , sic legitur : quae facta est, sic recipere potuit, tunc au- ' Itii codd. A C E et ed. t Vat. ; et aliae edd. omittunt est; teni verba qtiae factii f-<it siipervacanea sunt. Eadem paulo cod. D est, et Deus et; cod. B est, et Dem est, et. post, iterum mut^ita inicipunctione et interiecta voee corpus - Cod. C addit velle. sic: Si qiiaiihnii ml coiijiis: naturalia optima kabuit, ren-a- ' Supple: velle, sivc cum edd. 2, a: voluntas.

gantibus oinnibiis codd. ci cdd. 1, .2, H. ut iam in praeee- " Vat. cum pluribus edd. vel. Deinde codd. A D E el edd. denti annouitione di.ximus. I. i, S de Deo pro de eo.

^ Vat. omittit cius, pio quo plurimi codd. perperam eniOT. ^ Codd. B C D addunt es-ie. Imniediate ante ed, 1 ipsa est Pauln superius pin Patet etiam, quod in Vat. Patel quod. fseilicei essenlia) pro ipse est.  , ,