Bonaventure

DISTINCTIO XLV.

de Deo ? Relative eniin ' nunquam dicilur. Ad quod "«»!'»« — dicimus, quia licet idem penitus sit Deo velle quod De 'vohmtaie Uei, quae essentia Dei es/ esse, non tainen potest dici esse omnia quae vull; et de signis eius. sicut idem est Deo esse quod scire, nec tainen sicul dicitur seireomnia, ita qiioqiie potest dici esse omnia. lam de vokinlate Dei aliquid pro sensus uostri imbecillilalo diceiidum est. Sciendum est igitur, qula oolunlas sive volem de Deo secundum essenliam dici- tur. Non esl euini ei aliud velle et aliud esse, sed De intelligentia liarum loeutionum : Deus scit , vel omnino idein. Et sicut idem esl ei esse bonum quod Deiis vult, Deus scit omma vel vull aiiquid. esse Deum, ita idem est ei esse votentem quod esse Deum. Naui volimtas, qua semper volens est non af- ,

feclus vel motiis est, qui in Deum cadere non valet, Et ubicuniqiie Deus dicitur scire vel sciens , cl' sed divina iisia. qua voleiis est , Deus esl ' , et hu- ve.lle vel volens , haec de eo secunduni essentiam dl-

iusniodi. cuntur. Cum enini Deus vult, dicitnr: Deus scit vel

sive Deus esl scieiis vel volens essenlia divina prae- ,

Cap. II. dicatur et Deus essc enuntiatur. Cuni auteni addilur omnin vel a.liquid vel aliqua, el dicitur: Deus scit Ijimd ticet idem sit Deo quod esse, non tamen velle oinnia vel vult aliqiiid vel aliqua , essentia quidem ;

polest dici Deus omnia esse quae vult. divina praedicatur, non sinipliciter et absolute, sed ila ut scientiae, quac ipse est , omnia snbiecla° moii- Et licet idem sit Deo velie quod esse^ noii lanien strentur, et voluntali, quae ipsa eadein esl, aliqnid dicendum est Deuin esse omnia quae vult. Quod qui- , vel aliqua subiecta esse dicanlnr, ut tidis fial sensus: dam, de Dei voluntate non recte senlienles, nobis obii- Deus scit oinnia, id est, Deus est, cuius scientiae, quae ciunt diceiites: Si idein est Deo velie quod esse, ergo ipsius essenlia esl, omnia subiecta sunl. Similiter: Deus cum diciinus, Deuni velle omnia quae facil, dicimus, vult haec vel illa, id est, Deus est, cuius volunlali, quae eum esse omnia quae facit; alioquin non ibi illo verbo * ipse est, haec sive illa subiecta suni. Votens ergo sive idem significatur quod significalur hoc verbo esse, velle dicitur Deus secundum essentiam, cnius volunlas — ,

cum de Deo dicitur. Et si ila est,non semper dicitur essenlia est sempiterna et immutabilis licet ea va- de Deo velle secundiim essentiam. Si vero secundum rientur et transeant, qnae ei subiecta sunl quae — essenliam nou dicitur aliquando. quomodo ergo dicitur non potest esse iniusta nec mala, quia Deus cst.

' Id esl, ul purii orealurii. — In Val. , muUUa interpun- NOTAE AD LIBR. SENTENTIAEUM. cUone , sic legitur : quae facta est, sic recipere potuit, tunc au- ' Itii codd. A C E et ed. t Vat. ; et aliae edd. omittunt est; teni verba qtiae factii f-<it siipervacanea sunt. Eadem paulo cod. D est, et Deus et; cod. B est, et Dem est, et. post, iterum mut^ita inicipunctione et interiecta voee corpus - Cod. C addit velle. sic: Si qiiaiihnii ml coiijiis: naturalia optima kabuit, ren-a- ' Supple: velle, sivc cum edd. 2, a: voluntas.

gantibus oinnibiis codd. ci cdd. 1, .2, H. ut iam in praeee- " Vat. cum pluribus edd. vel. Deinde codd. A D E el edd. denti annouitione di.ximus. I. i, S de Deo pro de eo.

^ Vat. omittit cius, pio quo plurimi codd. perperam eniOT. ^ Codd. B C D addunt es-ie. Imniediate ante ed, 1 ipsa est Pauln superius pin Patet etiam, quod in Vat. Patel quod. fseilicei essenlia) pro ipse est.  , ,

DISTINCTIO XLV. 79b

id est voluntalem Dei. Itaque non nisi Dei voluntas causa prima est sanitatis, aegritudinis, praemiorum atque Quod Dei volunlas summe hona causo. t poenarum , gratiarum et retributionum». Haec igitur quae naturaliter siml, mius causa non est quae- sola est, unde ortura est quidquid est, et ipsa non esl renda, quia prima et summa causa est omnium. orta, sed aelerna.

Haec itaque sumnie bona voluntas causa est Cap. V. oninium quae iialuraliter flunt vel facta slve futura suiit, quae aulla praeventa est causa, quia aeterna Quibus modis accipitur Uei vohmtas. esf. Ideoque causa ipsius quaerenda non est. Qui enim

cius causam quaerif, aliquid maius ea quaerit, cuni Hic noii est praetereunduin iiobis, quod sacra i. nihil ea maius sit. Unde Augustinus in libro Octoginta Scriptura de volunlate Dei variis modis loqui consue- Iriura Quaestionum ' « Qui quaeril, quare voluerit Deus: vit; et tamen non esl Dei voluntas diversa, sed lo- munduin facere causam quaeril voluntatis Dei. , cutio diversa esl de voluntale, quia nomine voluntatis Omnis autem causa efficiens maior est eo quod effici- diversa aocipil. Nam voluntas Dei vere ac proprie voiuuias be "*p'"'"- tur. Nihil autem maius esl voluntate Dei. Non ergo dicitur quae in ipso est et ipsius essentia est; et haec eius causa quaerenda est». Ideni in libro de Genesi una nec raultiplicitalem recipit nec muiabilitatem, est contra Manichaeos^: « Si qui dixerint: Quid placuit quae inexpleta esse non polest, de qua Propheta ait': Deo facere caelum et terrain? respondendum est eis: Omjiia quaecumque voluit, Dominus fecit. Et Aposto- qui voluiitatem Dei nosse desiderant, causas volunta- lus : Yoluntati eius quis resislit ? Et alibi Ut probe- :

tis ' Dei scire quaeriint , cuin volunlas Dei omnium tis, quae sit volwitas Dei bona el beneplacens el per- quae sunt, ipsa sit causa. Si enira habet causam vo- fecta. Et haec voluntas recte appellatur beneplacituni luntas, esl aliquid quod antecedat voluntatem Dei , Dei sive dispositio. quod nefas est credere. Qui ergo dicit: Quare fecit Deus caelum et terrain? respondendum est illi quia : Cap. VI. voluit^ Voluntas enim Dei causa est caeli et terrae, et ideo inaior est volunta* Dei qiiain caelum et lerra. (Juod praeceptio, prohibilio, permissio, consilium, Qui anteni dicit Quare voliiit facere caeliim el ter- : operatio nomine voluntatis interdum intelliquntur. rara? maius aliquid quaerit, qiiani est voluntas Dei; uihil autem maiiis iiiveniri potesl. Coinpescat se ergo Aliquando vero secundum quandam dicendi flgu- \ oiuiiias """' humana tenieritas, el id quod nou esl, non quacrat, ram voluntas Dei vocalur quod secundum proprieta- ne id quod esl non iiiveniati.. Ecce his auctori- , — tem non est voluntas eius, ut praeceplio , prohibitio tatibus aperte insinuatur, quod voluntatis Dei causa consilium, nec non permissio et operatio. Ideoque nulla est, et ideo quaerenda non est. pluraliter aliquaudo Scriptura voluntates Dei pronun- voiuniaies ""' « Volunlas igilur Dei , ut nit Augustiiius in tertio tiat.Unde Propheta ' Magna opera Domini, exquisila :

. libro de Trinitate '% prinia et summa causa esl oinniiira in omnes voluntates eius. Cuni uon sit nisl una specierum alque inotiouum. Nihil enim lit , quod non volunlas Dei, quae ipse esl, pluraliier tanieu dicil de inleriori alque intelligibili aula sumini Imperatoris voluntates, quia volunlas Dei variis inodis ac pro di- egredialur secundum ineffabilem iustitiam ». « Ubi versis accipitur, ut dictum esl. Ila etiam ideni Pro- enim non operatur quod vult Dei oranipotentis sa- pheta propter inultos effectus misericordiae et iusliliae pientia? (juae perlincjit a fine usque ad finem fortiter, pluraliter dicit "": Misericordias Domini in aelernum eldisponit omnia suaviter''' « « et non. solum facit ea , cantabo. Et alihi : Justitiae Domini rectae , laelificantes quae perseverantia consueludinis adniirationein non ad- corda, cum lamen iu Deo una sit misericordia, una. mittunt», «sed cliam ea quae propter rarilalem et inso- iustitia , eademque " sit misericordia quae iustitia, sci- litum eventum inira videntur; ut siint defectus lumina- licet divina usia. riuni et terrae motus et monstriiosi animantium parlus Ideo autem praeceplio et prohibitio atque consi- iTaecepiio, et his similia, quorum nihil fit siue ' voluntate Dei, sed lium, cuin sint tria, dicitur tamen ununiquodque eorum ,wm,',m°.' plerisque non apparel. Ideoque placuit vanitati philoso- Dei voluntas, quia ista signa sunt divinae voluntatis: phoruni etiain causis aliis ea tribuere, cura omnino quemadmodum et signa irae dicuntur ira, et dile- videre non possent superiorem celeris omnibiis causara. ctionis signa dilectio appellantur; et dicitur iratus

' Quiiesl. i%. 2 Libr. I. c. 2. ii. i. ' Codd. A B C E et ed. 1 nisi. Paulo inferius solummodo ^ Codd. etedd., Rxceptis Vat. el ed. 8, causas et volmi- Vat. cum originali licnit vaniiati pro plaouit vanitati, denique latem, et immediate post qmd voluntas pro cum voluntas. codd. A D et .omnes edd., excepta I , aUribtiere pro tribuere, * Vat. et edd. 3, 4, 7, 8, 9 vult. sed refragante originali. ^ Cap. 4. n. 9; sed originale habet:... omnium corporalium 8 Psalm. 113, M; loci seqiientes .sunl llom. 9, 19, et specierum atque motionum. Nihil enim flt visibililer et sensi- 42, 2.

quod non de interiore, invisibili atque intelligibili aula biliter, " Psalm. 110, 2.

summi Impcratoris aut iubeatur aut permittatur (cod. D Impe- 1» Psalm. 88, 2; uhus locus est Psahn. 18, 9. r.itoris vel co permittente vel laciente egrediatur) secundum " Vat. aliaeque edd. praemillunl et ttna, lefraganlibus i.odd. ineffabilem iustitiam. — Sequens locus est ibid. c. I. n. 6, ter- tius ibid. ,•. 2. n. 7, et quarlus ibid. r. .?. n. 8, et c. i. n. 9.  : :

79(i SENTRNTIARUM LIIJ.

Deiis , et lamen iion esl ira in oo aliqiia : sed s/yim cens: « Non lit ali(|iiid, nisi Onmipolens (icri vclil, vel .s^- AnnaBiim; tnnlum, qiiae foris (iiinl, qiiibus iratus oslendilur, ira //<';/(/(), iil lial,vel //),sr firienilu. Ncc diihilaiKlum esl,

ipsius nominanlur. Iill esl lignra flicen(ii , seeiMiduni DeiiMi taccre heiie cliam siiiciido lieri, qiraecum(|ue liunt quam non est lalsum quod dieilui', sed veriiin. quod iiiale. Non enim hoc iiisi iusto iudieio sinit , et pro- dieilue, suh li'opi niibilo obuinbratui'. Et seeundum feelo bonum est omne quod iustum est». — Ecce ma- lios tropos diversac volunlales Dei dienntiir, quia di- niresle hic habcs '. Dei volunlatem appellari Ipsius versa sunt iila quae per Iropiini voliinlas Dei dicniiliir. openilioneni vcl /lerniis.tioiieni . ciim dicif, lion fieri

Pro praeceplo l)ei al(|iie (onsjlin poiesl ticcipi aliipiid, iiisi (iiiiiijpoiciis li(>ri vclil, uhi includil et voluntas, ul ibi': Fiui vuliaiiati iwi^ sivnl i/i fvelu ci l)(Wia cl iiiala oiiinia, (|iiac liiiiil. Idcoque aperle di-

in lerra. El alihi: ijiti favii wliinlalcm Palri,^ inci, sliiiiiiiii, (|iioiiui(lo Deuiii vclle dixeril, iie eadem ra- qui in cae/is ivl, ij,si' fniler ineiis el soror el iniiler lioiic iiUcllificrcliir velle bona et niala, suhdens vel eat. El contra banc voluiilalem mulla tiunt. Unde Au- sineiido, iil fuil — hoc quanlum ad mala — dicit vel.

gustinus in libro de Spiritu ct liltera^: «Infldeles, ipse fadeadu — hoc quautum ad bona. Mala enim inquit, eonlra vohmtatem De.i laciunt, cum eius Evan- slnit fieri, sed non facit ; bona vero ipse facit. hleoque a;elio non eredunt ». dixit, euin velie, quia et volens " mala sinit et volens bona o|)eralui': el oh lioc permissi.o e( operntio volun- tas Dei (licuiilur.

Quinque igilur siipia posita siiiil, quae dicuntur HpiingiK., seeundum tropum Dei volimias. i\im siipni. suiil di- (Juoii Deiis velii ab omnihus /ieri ea qme praeeipil, vinae volunlatis, quae unii csl ci, iiiiiiiiilahilis, seilicet vel iwn fieri quae prohibet. Dei beneplacitum. hleoque diliiiciilcr dislingual leclor, ubi ' de voluutate Dei Sciiplura coiiinicinoral . iu.\la

\'A si illa Iria dieuntur Dei volunlas, ideo quia quem modum accipi oportcat, ulriim .scilicet pro he-

sigua sunt diviiiae voluntalis, iion esi lamen inlelligen- iiejilaeilo Dci. aii pro aliipio siijiioraiii cius. Magiia dum, Deum omne ilhid fieri velle, ipiod euicumque eiiiiii csl ;i(lliilicii(l:i discrclio in cognitione divinae vo- praecepitj vel non fieri quod proliihuii. Praecepil enim luiiiaiis, i|iiia ci henepl.iiriiain Dei esl voluntas eius, Abrahac immolare fdiuni . nec lamcn voluit; nec ideo et siiinnni henepliie.ili ciiis (licillir vohiutas eiiis. Sed praecepil, iil id lieiel. sed iil .\brahae probarelui' heneiiliininnt liiis acicriiiiiii csi, .iifiimm- \ero bene- tides'. Et in Evan^clid iiinccepil sanalo, ne ciii diee- pliieiii (>iiis 11(111 ; ci c(iiis(iii:ii rcruin elfeclibus bene- ret; ille auleni pracdicavit uhique, inlelligens , Deum plaeiiani ipsius, ci ipsi clfceUis reriini ab illo non

non ideo prohibuisse, quin vellet opus suum praedi- discordaiil. Fil cnim omne quod beneplacito vultfleri, cari, sed ul daret formam iiomini laiidem humanam et oniiic (|uod noii vult (ieri , nequaquam fit. Non ita decHnandi. autcni esl de signis , quia Deus muUis ea praecepi.t Permissio quoque Dei et operatio volunlas Oei ap- ((iiae iion faciunt, el prohibet qiiae nori cavent, et .pellanlur, qualiter accipit Aua:ustinus in Enchiridio' di- consnlii quac non iniplenl".

1 Matth. 6, 10; seqiiens locus esl ibid. 12, .30. Viilgiilii ' Codd. IJ t) ubipmuque. i'aul(i posl Vat. ciim pluribns

Quicumque eiiim feccril elc. edd. omittit sciticet. 5 Cap. 33. n. 38. ^ In traclatu dc ^oliiiilalc diviiia Pelrus Lombardus plures

^ Respicilur Gen. 22 , 2. seqq. , ct deiiKie Muir. I , ii. propositiones ad veibuni cxprcssas, alias vero secundum sen- • Cap. 9S. 96. (1. 2i; in quo textu Vat. cum aliis edd., sum deprompsil cx dncbiis opusculis I-Iiigonis a S. Victore

e,\cepta I , liaee nisi pro hoc tiisi, conlradicentibus codd. nec Summa Senlciili:uniii ir. I. r. i;i , et I. ilc Sacramentis p. IV. c. 2,

non originali. scqq. lam pliirii's oIkci v;i\iiiius , Magistrum passini non pauca 5 Vai. (;um plurimis udd. habemus. ex llugone , .\baclaido ct loria.sse eliam ex aliis auctoribus, " Solummodo Vat. nolem , sed perperam, el (ieinde ciin: qui anle ipsum Senlcntias conscripscnint . in suos usus con-

ed. I e(nodd. .\ C omiltil et posl sinit.  ,, ,

DIST. XLV. DIVISIO TEXTUS.