Bonaventure

DIST. XXXI. P. 11. DUBIA.

Per tertiam vern notatur, quod sit indijferem se- DuB. VI. eundum subslantiam, scilicet per hoc quod est in- differens. primam conditionem differt et ab Et per Item quaeritur de hoc quod dicit: Si quis in- essentia et a Patre, per secundam a Spiritu sancto, nascibilem et sine initio dicat Filium. Videtuc enim. per tertiam ab imagine creata. quod Hilarius non dicat bene, quod qui dicit duos Et per hoc patet', quod species, etsi de se innascibiles, dicit duos deos; quia innascibilitas in sit essentiale, tamen accipitur hic ut tractum ad divinis non est proprietas essentiae, sed personae: fersonam; et indifferens non dicit indislinctionem ergo non sequitur, quodsi sunt duo innascibiles, quod in hoc nomine species, sed in substantia. Et sic duae essentiae , sed quod duae personae. — Item patent obiecta de ratione prima. innascibilitas dicit privationera eius quod est natus, Hac visa, similiter patet ratio secunda, quae da- unde tantum valet innascibilis , quantum non-filius; \i 2. laiio- tur in comparatione ad ipsum Patrem ut ad termi- sed non sequitur: sunt duo filii in divinis, ergo duo °™' num. Et hoc patet, cum dicitur ad rem coaequan- dii: ergo pari ratione non sequitur, sunt duo innasci- dam rei, id est personam Fiiii personae Patris, et per biles, ergo duo dii.

hoc excluditur persona Patris per hoc quod dicitur ; Respondeo Dicendum quod innascibilis, sicut Defendiiur : , .

. ' lilalio Ilila- . .

imaginata, exchiditur persona Spiritus sancti; per supra dictura est% privat sive negat esse ab alio, etr"- hoc quod dicitur indiscreta. , excluditur ipsa imago ex hoc ponit fontalem plenitudinem in illo qui in- creata, et indiscreta non dicit indifferentiam perso- nascibilis dicitur; et ex utraque parte concluditur, nalem, sed solum essentialem. quodsi sint duo innascibiles, quod sunt duo dii. Se- Ad illud ergo quod obiicitur de aequalitate, quitur enim: sunt duo, quorum quilibet non est a& coaequaiio dicendum, quod illud non est necessarium de creata alio , ergo non distinguuntur per originem : ergo ne- "imagine"' imagiue. Et rursus , quoniam imago de ralione sui cesse est, quod distinguantur per substantiam. Item, nominis dicit qualitatem in quanlitate, ideo^ prima si sunt duo, in quorum quolibet est fontalis pleni- dicitur similitudo ad rem coaequandam, id est simi- tudo: ergo quilibet potest esse Trinitatis principium litudo, secundum quam res coaequatur rei. et est « principium totius deitatis ' » , sicut dicitur de Patre. Sed si principia sunt distincta, et principiata: DuB. V. ergo si quilibet est principium totius deitatis, et sunt duo: ergo duae deitates. Quamvis ergo ingenitus non Item quaeritur de differentia horum trium, quae sit proprietas substantiae, sed personae, quia taraen attribuit', scilicet speciem, naturam et essentiani, est primae personae, et in unica persona non potest quomodo haec distingiiantur. esse nisi una innascibilitas: ideo de necessitate ponit Rkspondeo Dicendum : , quod uniuscuiusque deorum diversitatem *. forma substantialis et completiva dicitur species,

pecies, na- natwa et essentia , et hoc secundum triplicem con- DuB. VII.

adiiTMmiL siderationera. Potest enim considerari in se, et sic

dicitur essentia ; potest^ considerari in comparatione Item quaeritur de hoc quod dicit: Caput enim ad operationem propriam, et sic dicitur natura omnium Filius est. Videtur enim male dicere, quia potestiterum considerari in coraparatione ad noslram aut dicitur caput ratione deitatis , aut ratione con- cognitionem, et sic dicitur species °. Speciem habet formitatis in natura. Si ratione deilatis , eadem imago auctoris, eo quod similitudo est eius; natu- ratione Spiritus sanctus potest dici caput. Item, si

ram autem habet, quia similitudo genita vel imagi- ratione deitatis , tunc Filii caput non potest dici nata naturaUter; essentiam vero, quia similitudo in- Deus , quia caput superexcellit et maioritatem tenet discreta, scihcet per substantiam. nobilitatis , quam non habet Pater respectu Fiiii. Si

' In \at. ot cotl. cc di'sitli;ratui- patet. (c. I. et 3.); V. Metapb. text. 3. et 5. (IV. c. 2. et i.), ubi ' Cod. T (in marg.) iiddit in. — De his imaginis defini- forma substantialis vocatur 6 Xoyo; tou t1 v eivhc (ratio essen- lionibiis clV. etiam Alex. Hal., S. p. I. q. 61. m. 2. — B. Albert., tiae) , n tpiai! (natura) et to eiSo? xoti to -apiatifixa (spccies Iiic a. 6. — S. Thom. et Petr. a Tar., hic ciica lit. — Scot., et exemplar). I. Sent. d. 28. q. 2. a. I. Dist. 27. p. I. n. 1. q. 2. ad 3; et d. 28. q. I.

2 Intellige: Hilarhts, ex quo etiaiii dubia, quae sequuntur, ' Est textus August., IV. de Trin. c. 20. n. 29; in quo sumta sunt. — Pro essentiam codd. cum ed. I perperam ima- textu post Yocem principium plurimi codd. et ed. 1 cum origi- ginem. nali subiiciunt est, quod omittitur a Vat.

Verbo potesl non pauci codd. cuni ed. I, 2, 3 adiungunt 8 Cfr. Alex. Hal., S. p. I. q. 69. m. 5. — B. Albert., hic

itentm. a. 14, ubi ct de dub. seq. — S. Thom. et Pelr. a Tar., hic

= Cfr. Aristot., II. Physic. text. II. seqq., et texl. 28. seqq. circa lit.  ; ,

552 SENTENTIARUM Llli. I.

tu dicas, qnod capiU noii clicit nobilitateni sive potest illud dici, quod per substantiam sunt Iria,

snperexcellentiam ; obiicitur ex littera sequenti per consonantiam vero unum. nbi ' dicituv: « hoc gradu ouHiia relernntur » ; sed Item quaeritur de ratione Hilarii. qua dicit,

constaL, quod inter Patreni et Filiuni ralione deita- quod debet dici per consonantiam propler Spiritum li.s non est gradns: ergo non potest accipi ratione sanctum , quia scilicet, Spiritu sancto nominato, (leitatis. — Si ratione confonnitatis , cura Filius consonantiae potius quam essentiae praedicari non habeat conlornutatem in natura cum omni- convenil unitatem. Videtur enim istud falsum, quia bus , sed tantnni cuni honiinibus , non erit caput Spiritus sanctus est eiusdera essentiae cura Patre, omnium. sicut Filius.

Respondeo: Dicenduni, qaoAcaput, secundum Respondeo: Dicendum quod ^ Hilarius intendit ,

quod proprie accii^itnr. iinportat rationem influen- ostendere catholicam Patrum confessionem cum di- ,

tiae, et conformiiaiis vulurae: et sic dicitur Chri- xerunt, quod « sunt per substantiam tria, per con- stus caput esse tolius Fcclesiae; sed Hilarius ex- sonantiam unnm ». Sancti enim Patres, volentes eli-

tensiori modo accipil. pront caput dicit originale dere haeresira Sabellianara — quae clidebat, id est

principium. Et ipuinian\ Deus Pater est principium evacuabat veritatera Patris et Filii per nominationem Filii, et Filius principium omnium. ila quod Filius solam , quam dicebat ibi esse , non rem — confessi . producitur et producit . ideo est caput, et habet sunt adeo expresse pluralitatem, ut minus expresse caput. Sed Pater quoniani caput non babet. cum confiterentur essentiae unitatem; non tamen reces- sit innascibilis , est caput omninm : et ideo dicitur serunt a veritate, quia per &-m tres re iDtelligun- fontale principium, a quo oaniia et in quem orania tur, id est tres hypostases; per substantiatn vero per Filinm reducunlnr. Et in hac rednctione gradus non usia intelligitur, sed persona: et ideo ex hac est, comparando creaturas acl Filinm sed ultra ; parte verum dixerunt. — Ex parte consonantiae sirai- comparando Filiuni ad Patrem non esl cjradus sed , liter verum dixerunt et irreprehensibiliter. Nara, ordo et origo. Et ideo Hilarius non dicit his qra- sicut per Patris et Filii nomen innuitur unitas na- dibus, sed hoc gradu. — Quod obiicitur de Spiritu turae, quia Filius est connaturalis Patri, ita per Spi- sancto, dicendum, quod ipse Spiritus sanctus, cum ritum sanctura, qui est amor, datur intelligi unitas procedaf a Filio , per Filium cnm aliis ad Patrem comonantiae. Et ideo verbum non babebat calu-

redncitur: et propterea Filio appropriatur reductio. mniam , et propter hoc ipsura dixernnt : et hoc vult dicere Hilarius , cum dicit, quod potius consonantiae DuB. vni. quara essentiae; non quia utrunique non sit verura, sed quia hoc est expressius et rainorera babet ca-

Item quaeritur de hoc quod dicit: Ut sintper lumniam. Taraen adhuc sequitur illud, quod % si

.nibstantiam tria , per consonantiam vero unum Pater et Filius unura ex se producunt spiritura, ra- quia videtur haec confessio fidei non esse conve- tione cuius est ibi unitas per consonantiam , ne- ^ niens, quia de tribus hominibus concordantibus cesse est, qnod unitatem habeant in essentia.

DISTINCTIO XXXII.

lii et amor, quc Pater et Filius se invicem diligunt. Ideo quaeritur , utrum Pater vel Filius per Spirilum Utrum Paler vel Filius ea dileclione dilicjant, qiiae sanctum vel Spirilu sancto ^ diligat. Quod utique vide- procedit ab utroque , id est Spiritit sancto. tur oportere dici secundum auctoritates supra positas, quibus ostenditur, Spiritum sanctum esse quo genitus Hic oritur quaestio ex praedictis dedueta. Dictura a gignente dlligatur genitoremque suum diligat. Sed estenim supra ' atque Sanctorum auctoritatibus oslen- cbntra: si Pater vel Filius dicatur dilif/ere per Spiri- sum quod Spiritus sanctus est communio Patris et Fi- , tum sanctum , videtur esse per Spiritum sanctum , quia

1 Vide hio iit. Slagislri, c. 3. notula. — Pro ubi codd. * Pro substantiam fere omnes codd. cum edd. I, 2, .3

cum ed. quia, et dein in ipso textu pro refenmtur, quod consonantiam ; perperam, ut ex subnexis clnrel. — I

et in originali et in Magistro legitur, alii cum ed. 1 de.feruntur, = Complurcs codd., inter quos G H S cum ed. quin. , I

alii di/fenmtur , alii, quos et Vat. sequitur, diffenmt. Huius dubii solutio habetur ctiam apud S. Thom., hic circa lit. ' .Multi codd. ut A F G H I S T etc. cum ed. I cmcordibiis. 3 Vat. nec non pkirimi codd. hic valde incongrue subiiciunt NOTAE AD LIBR. SENTENTURTJM. sicut, quam incongruitateni Vat. sola vano conatu tollere ni-

titur, coniungendo sequentem proposilionem cum hac et omil- 1 Dist. XXXI. c. 6. •

particulam enim. Nostra lectio nititur prae- 2 Vat. aliaeque edd., refragantibus codd. et ed. omit- tendo post Sancti 1 ,

eipue auctoritate cod. Y. Paulo post pro elidebat Vat. cum tunt vel Spiritu sancto ; deinde codd. C D ct ed. 8 diligant pro codd. .A. L T X Y Z et ed. 1 eludebat. diticjat , et insuper cod. C addit se.  ,