Bonaventure

DUB. I. liifferunt tamen quantum ad modum se habendi, qui vere est in divinis, scilicef absolutum et compa-

In parte ista sunt dubitationes circa litteram et ratum; et ideo non transit paternitas in substantiam, primo de ratione Augustini, quae ponitur in littera: sicut sapientia; ideo habet alium modum dicendi, Si Pater est sapiens sapientia genita, quam genuit, qui potest esse extraneus respectu alicuius attributi. et hoc est ei esse qiiocl sapere, ergo est sapientia Ideo ihi est accidens, non autem in argumento Au- genita. Videtnr enim istud argumentum non valere, gustini.

quia illud non valet: hoc est Patri esse quod ope-

rari; sed operatur per Filium: ergo est per Fi- DlIB. II.

lium. Ergo nec similiter illud argumentum valet. Si tu dicas, quod non^est simile, quia operari conno- Item quaeritur de hoc quod dicit, quod Pater tat effectum obiiciiur quod idem est Patri esse : , non est sapiens sapientia genita, sed ingenita. Vi- quod esse Patrem; sed tamen istnd argumentum detur enim male dicere, quia sicut aeternitas ap- non valet: Pater deitate est Deus, ergo deilate est propriatur Patri, ita sapientia Filio; sed aeternitas Pater: ergo similiter non valet hoc argumentura non debet dici ingenita, sicut dicit .\nseimus in est sapiens sapientia genita, ergo est sapientia ge- libro de Incarnatione Verbi * : ergo nec sapientia po- nita '. test nec debel dici ingenita. Item, si potest dici

Respondeo: Dieendum, quod argumentum Au- sapientia ingenita ^, pari ratione potest dici sapien-

gustini est necessarium: quoniam esse sapientem et tia procedens; et ita videtur, quod sapientia sit

esse in divinis non differunl modo dioendi a parte appropriabilis Spiritui sancto, sicut et Filio.

rei, sed solum a parte nostra. Non sic autem est luxta hoc quaeritur, quare non dicitur poten- 'i"^^^^ '

esse et operari, quoniam, etsi opera?i quantuni ad tia de potentia, sicut sapientia de sapientia? signiflcaturn sit idem quod esse, tamen principale Respondeo: Dicendum, quod sapientia est ^6^^^^?^«^^ quantum ad connotatum differt, et potest esse extra- nominibus mediis ^ , quae sunt nata supponere pro *'•"" neum , et ita potest ibi esse accidens ^. Tamen hoc persona. Et ideo sicut dicitur Deus de Deo, et Deus quod Deum et esse Patrem, quamvis non est esse genitus et ingenitus , ita dicitur etiam sapientia; differant quantum ad essentiam vel modum essendi, non tamen ita proprie, quia nomen abstractum est

' Vat. cum solis edd. 4 , S omitlit ergo est sapientia nalivitate et processione dicit, quod nativitas et processio sine genita. principiosunt, alioquin esset aeternitas nata et procedens: quod — 2 Intellige hic sicut infra circa flnem solutionis : fallaciam falsum est — nequaquain Deum habere principium aut incepisse accidentis. Patrem aut Filium aut Spiritum sanctum cogitare debemus. ^ Auctoritate plurimorum codd. restituimus sdlicet, quod Ex hoc ergo videtur relinqui , quod cum aeternitas non debeat in Vat. desideratur. Pro scilicet cod. Z id est, ed. 1 secundum dici nata vel procedens, quod convenit soli Patri». Hunc An- et non pauci mss. sed. Proxime ante pro qui Vat. cum cod. cc selmi locum , sicut ab Alex. Hal. exhibetur , S. Bonav. ante quod; mendose. oculos habuisse et ex eo sententiam sumsisse videtur, quod • Titulus integer est: de Fide Trinitatis et de incarnatione aeternitasnon debeat dici rwsci neque ingenita, quam senten- Verbi contra blasphemias Ruzelini sive Roscelini, in quo libro c. 9. tiam probat in corp. solutionis. Vat., renilentibus mss. nec — Anselmus de aeternitate trium divinarum personarum disserens non ed. I, pro ingenita substituit genita, qua lectione argumen- ait: « Et quoniam ista nativitas et ista processio sine principio tum destruitur. Paulo superius pro quia sicut multi codd. cum sunt; alioquin aeternitas nata et aeternitas procedens quod , ed. 1 quia si, qui et dein omittunt ita; incongrue. falsum est, habet principium : nequaquam Deum incepisse esse In cod. Y hic additur quantum ad Filium, et paulo in- 5

Patrem aut Filium aut Spiritum sanctum cogitare debemus aut eodem cod. Y et in codd. B D quan- ferius post procedens in possumus». Ita textus originalis, quem Alex. Hal., S. p. I. q. tum ad Spiritum sanctum. 67. m. I. paulo aliter refert sic: Unus est Deus « Anselmus : « Cfr. supra d. 5. a. I. q. 1. in corp. — Paulo inferius Pater et Filius et Spiritus sanctus. Et postmodum loquens de post sapientia cod. dd bene addit de sapientia.  , ,

566 SENTENTIARUM LIB.

genita. Videtur enim non esse bona, quia non vi- quodam modo. Magis tamen dicitur sajnentia de sa- pimtia quam aeternitas de aeternitate, quia aeter- detur respondere ad quaestionem. Non enim quae-

nitas significat in maiori abstractione quam sapien- ritur,quod sapientia genita sive Filius sit f/ePatre, tia, et ideo magis abstrahit a ratione originis. Se- sed hoc quaeritur, utrum Filius sit sapiens" sapien- concedendum, quod possit tia ingenita. cundum hoc etiam est Respondeo Dicendum quod Magister bene dici sapientia procedens, licet adhuc minus pro- : ,

respondet, licet verbis paucis, in quibus innuit hanc prie. Nec valet illud argumentum; quamvis enim sapientia non sit appropriabilis Spiritui sancto ' distinctionem quod aliquem esse sapientem aliquo, ,

tamen per determinationem adiunctam potest trahi. hoc est dupliciter: aut ita, quod ablativus teneatur Ad iUud - quare non dicitur potentia de po- : formaliter, et sic Filius est sapiens sapientia genita

Kivn^fiio- tentia?dicendum, quod non ita proprie dicitur et Pater sapientia ingenita; aut ita, quod teneatur dentm^^^sicut sapientia de sapientia. Quoniam sapientia originaliter , et sic, cum sapientia genita sit de

appropriatur Filio, qui est ab aho et ab aho ha- sapientia ingenita, Filius est sapiens sapientia inge-

bet omne quod habet, ergo et sapientiam ab illo nita. Sed quia abiativus ut plurimum construitur in habet': ideo sapientia genita ex sua appropria- ratione formae, ideo Magister caute locutus dixit', tioue praesupponit sapientiam ingenitam. Sed po- quod Filius, qui est sapientia genita, est de sapientia tentia appropriatur Patri, qui non est ab alio; ideo ingenita sapiens, ut verbum non haberet calumniam;

non sic dicilur polenlia de potentia, vel potentia et ideo bene respoiidet. genita. DuB. V.