Bonaventure

QUAESTIO II.

Utrum recte dici possit: Pater est potens potentia sive virtule, quam genuit.

Secundo quaeritur, utrum haec locutio sit ad- 4. Item, cum dicitur: Pater operatur per Fi- mittenda: Pater est potens potentia, quam genuit, lium, haec praepositio per aut causam, importat sive virtute. Et videtur quod sic: aut instrumentum. Non imlrumentum , quia tunc 1. Qiiia quicumque operatur per aliquem et Filius non vere cooperaretur Patri ; et iterum, esset . non potest operari sine eo , habet potentiam ab eo indigens, si ageret per instrumentuni: ergo in ra- sed Pater operatur per Filium et non potest ope- tione causae. Et si hoc, ergo Filius dat operari rari sine Filio': ergo etc. Patri: ergo potentiam operandi '. Si tu dicas et 2. Item , in divinis idem est virtus et ope?-atio *, quod non dicit rationem causalitatis sed subaucto- ,

ergo cum Pater operetur per Filium , potest per Fi- ritatis; cum ergo simiUter habeat Spiritus sanctus lium ; sed quicumque potest per allerum, est potens subauctoritatem in operando, sicut Filius, qua ra- potentia iUius: ergo Pater est potens potentia genita. tione dicitur Pater operari per Filium, eadem ra- 3. Item, sicut se habet nosse ad sapientiam, tione per Spiritum sanclum. Si dicas, quod et

ita operari ad potentiam ; sed bene sequitur : iste hoc est dictum per appropriationem quaero ratio- ;

novit per illum , ergo est sapiens per illum ' : ergo nem appropriandi. Cum enim operatio sit per poten- bene sequitur: iste operatur per illum, ergo habet tiam, et potenlia approprietur Patri, non Fiho, non potentiam ab illo sive per illum : ergo etc. ergo Filio poterit appropriari * operari per Filium.

' Cod. M adiicit ipse. = Plures codd. ut 1 \V X Y bb addunt sive ab illo. * Vat. cum cod. cc quem dicit per Verbum sive eljicit. ^ Supple : Pater. 3 Cfr. hic lit. Magistri , c. 3. text. Hilarii, et August., VI. ' Vat. praeter fldem mss. et ed. 1 omittit operandi, et mox et VII. de Trin. in initio, et Richard. de S. Vict. in opusculo; pro subauctoritatis substituit subauctoritatem , paucis codd. Quomodo Spiritus sanctus est amor Patris et Filii. < Vide supra pag. 135, nota 5. — Mox pro potest per Intellige: Patrem. — Proxime ante pro non ergo Filio Filium ed. 1 est potens per Filium. ;um uno et altero cod. non ergo Patri; falso.  : ; '

864 SENTENTIARUM LIB. I.

0. Item, cuin iminediata causa operationis sit habeat potentiam ab illo, sed quod habet potenliam

voluntas, et ilia approprietur Spiritui sancto, vide- cum illo indivisam et dat illi posse; ideo per illum tur, quod magis debeat dici ' (yperariper Sjm-ilum operatur et non potest sine illo. " sanetum, quam per Filium. 2. Ad illud quod obiicitur, quod non differt

CoNTRA.: 1. Idem est me potoitem quod me'; operatio et potentia in Deo dicendum quod verum ; ,

Funiiamenta.ergo si Pater est potens potentia genita, ergo habet est per comparationem ad Deum; differt tamen esse ab illa. quantum ad effectum connotatum. Item, potentia appropriatur Palri, ergo nec 2. 3. Ad illud quod obiicilur, quod sequitur: no-

per proprietatem nec per appropriationem conve- vit per f ilium, ergo est sapiens per Filium *: ergo etc: nit Filio: ergo talis locutio magis est impropria dicendum, quod non est simile de nosse et operari. quam ista: Pater est sapiens sapientia genita. Quamvis enim nosse sit verbum transitivum, tamen 3. Item, potentia, qua aliquis est pntens, se- non connotat eftectum sicut operari; et ideo per ,

cundum ordinem intelligendi antecedit posse; sed non potest cum ipso importare subauctorilatem generatio secundum ordinem intelligendi sequitur ubi enim est subauctoritas, notatur, quod aliquid sit

posse: ergo haec esl omnino falsa: Pater est potens a duobus et ab uno per alterum. Et sic patet illud. potentia genita. 4. S. Ad illud quod obiicitur, utrum dicat rationem causae vel instrumenti; dicendum, quod CONCLUSIO. neutrum dicit proprie, sed subauctoritatem , quae importat rationem utriusque quantum ad id quod LociUio: Pater est potens potentia genita, est sim- est ibi completionis.

pliciter falsa; sed alia est vera: Pater ope- Quod obiicitur , quod.Filio non appropriatur ^ ratur per Filium. operari per ipsum quod operatio est ; responsio est ,

per ^ nM-te 1 i virtutem, appronriatur Filio sicut V""'' ai>- et 1 , propriatur

Dicendum, quod haec est sirapli- dicitur primae ad Corinthios primo'^: Christum rfj- rii'"-

citer falsa : Pater est potens potentia genita , et ma- eimus Dei virtulem et Dei sapientiam. Ratio autem, Ri"'» gis impropria quam aliqua praedictarum. — Ad intel- quare virtus Fiho appropriatur , est, quia virtus ligentiam autem obiectorum notandum, quod haec est ultimum potentiae sive est potentia ultimata '.

regula consuevit dari de hac praepositione per, quod Quoniam igitur Filius producitur a Patre secundum cum verbo absoluto importat auctoritatem , ut cum omnimodam perfectionem potentiae, quia generare

dicitur : iste est bonns per illum, vel sapiens vel po- est actus perfectae potentiae — « perfectum est

tens. Cum verbo vero transitivo importat subaucto- enim unumquodque , quando potest generare tale

ritatem, ut rex punit perballivum. Dicendum est quale ipsum est » — quia igilur Filius accipit po-

igitur,quod haec est falsa: Pater est potens per tentiam producendi aeque perfectum, sicut ipse et conciasio 3. Filium ; haec tamen est vera: Pater operatur per Pater est, ut Spiritum sanctum: ideo virtus ei ap- Filium. Et non valet argumenlum: operatur per propriatur; ideo dicitur virtus Patris ei dextera^, illum, ergo potest per illum, quia per primo im- et Pater operari per Filium. portat causalitatem respectu effectus, et postmodum Aliter potest dici , quod virtus dicit immedia- !>»''» 2 respectu Patris. tiorem ordinationem ad actum quam potentia, quia 1. Ad illud ergo quod primo obiicitur, quod potentia ordinatur ad opus per dispositionem , et

soiuiio op- qui operatur per aliquem , potest per illuni ; dicen- Filio appropriatur dispositio, ideo etpotentia dispo- posioram. ^^^^ ^ ^^^^ falsum est , quia hoc non est, quod sita'°. Et sic palent omnia quaesita.

1 Supple cum ed. I Pater. secundum id attenditur virtus rei quod esl excellentissimum ,

^ Cfr. Augusl., VI. et VII. de Trin. c. 1. seqq. omnium rerum in quod potest. Et hoc est quod dicitur in alia Haec regula Praepositivo adscribitur supra d. " 12. dub. i, translatione : n virtus est ultimum potentiae », quasi scilicet vir- cum quo consenlit Alex. Hal., S. p. I. q. 67. m. 3. a. 3. — Aliquanto tus rei determinetur secundum ultimum, in quod potesL superius post mwtoritatem cod. Y addit circa smim casuale. 8 Vide supra pag. 180, nota 5. — Mox pro ut cod. K Haec conclusio: ergo esi sapiens per * Filium desidera- scilicet.

tur in Vat. nec non in pluribus codd. ' Hilarius in exposit. Ps. 137, 7. n. 15. de verbis et sal- 5 Simul audi: Patrem. De hac sententia vide obiect. i. in vum me fecit dextera tua ait : Virtus signiflcatur in dextera fine, ex qua etiam apparet, falsam esse lectionem Val., a qua et ideo Dominus, qui Dei virtus et Dei sapientia est, nonnun-

abest non. Aeque falsa est lectio codd. PQ, qui, omissa par- quam Dei dextera cognominatur, per quem adversus omnes ticula non, post per ipsum addunt Patri non. Lectio nostra inimicos in omnium tribulationum bello protegimur. In Vat. — nititur auctoritate cod. T. — Pro obiicitur, quod codd. P Q et nonniillis codd. verbis et dextera praemittitur el brachium, (T a recentiore manu) obiicitur, quare. de quo AugusL, Enarrat. in Ps. i3, n. 4: Dextera tua, po- 6 Vers. 24. tentia tua, brachium tuum, ipse Filius tuus. ' Aristot., I. de Caelo et Mundo, text. 116. (c. II.) ait: 'H oe '" Codd. Flaabb addunt: Per lioc etiam patet illud de S4vaij.t5 TT){ uTCEpoj;^?); ecttiv i. e. « Virtus (potentia) vero ipsius voluntate (obicct. 5.), quia, sicut dicit Hugo, n voluntas non excessionis (excellentiae) est ». Quae verba exponens S. Thomas exit in opus nisi mediante virtute, et ideo virtus est etiam (lect. 25.) dicit: Virtus rei non attribuitur nisi excellentiae i. e. immediatior ».  :

DIST. XXXH. DUBIA.

SCHOLION.

I. In solut. ad 4. i-espondelur ad quaestionem, quare non quod soli Filio approprietur virtus, pro quo S. Bonav. dupli- dicatur, Patrem operari per Spiritum S., sicut dicitur, ipsum cem affert ralionem. operari per Filium. Cerium est, Patrem communicare Spiritui S. II. De hac quaest. traclant B. Alberl., hic a. 7. — Petr. a eandem agendi virtutem , quam communical Filio. Ratio igitur, Tar., hic q. 2. a. 2. — Richard. a Med., hic a. 2. q. 1. ad .5.

quare unum dicatur, allerum non, inde tantum erui potest. — Ilcnr. Gand., S. a. 39. q. 7. — Dionys. Carlh., hic q. 4.