Bonaventure

QUAESTIO I.

Ulrum recte dici possit: Pater est sapiens sapientia genita.

Quod autem prima locutio sit admittenda, quisque est sapiens sua sapientia: ergo si Christus ostenditur hoc modo. est sapientia Patris et est sapientia genita, Pater est I. Primae ad Corinthios primo'': Christum di- sapiens sapientia genit;). ^* wosi- cMWKs Bei virtutem el Dei sapientiam; sed unus-

' Vat. plenius et perfectius sic : sed aliquis amor non est ' Vat. cum uno et altero cod. distinguit pro distinguitv forma, sed esl hypostasis. 10, ut ex obiect. i. patet. ' Vide textum paulo superius ex Richardo citatum. — Iri * Pro ratio codd. X liic et paulo post in ratione. initio solutionis Vat. textum sic mulavit in deterius: Ad iltud = Ed. I iiitelligentiam. ergo quod obiicitur, quod formaliter diligunt. >• Vers. 24.

S. Bonav. — Tom. I. 71  , " ,

S62 SENTENTIARUM LIB.

2. Item, Augustinus sexto de Trinitate ' : « Filius et Spiritui sancto. Et hoc ipsum dicit de Trinitate est ars quaedam omuipotenlis et sapienlis Dei, ubi in pluribus locis, sed maxime in sexto el decimo omnia novit»; sed unusquisque artifex est sapiens quinto °.

sua arte: ergo Pater est sapiens Filio: ergo etc. I. 2. 3. Ad illud ergo quod obiicitur, qnod soww^op- 3. Ilem, lioc videtur ralione per simile: quia Filius est sapientia et ars ' Palris; dicendum, quod omnis amans, a quo procedit amor, est amans ista conceditur: Fihus est sapientia Patris sapientis: amore a se procedente: ergo omnis sapiens, a quo nec tamen ista: Pater est sapieus sapientia genita.

procedit sapientia, est sapiens sapientia a se ema- Unde notandum , quod cum dicitur sapientia ali- nisiinctio, ,

nante; sed Paler est liuiusmodi: ergo elc. cuius, hoc dicitur dupliciter: aut sicut subiecti '[

4. Item, Augustinus decimo quinto de Trini- ut albedo Petri, aut sicut principii; genitivus enim

tate ':<< Novit Deus Pater omnia in se ipso novit et , origineni importat '. Quoniam ergo Filius est sa-

in Filio»; sed idem est nosse omnia et sapientissi- pientia habens originem a Patre, ideo haec est vera: mum esse : si ergo omnia novit in Filio non tantum , Filius est sapientia Patris. Cum autem dicitur : Pater

se ipso, sed etiam Filio est sapiens. est sapiens sapientia genita, ablativus construitur

5. Item, Deus Pater ouinia dicit Verbo, sicut in ratione alicuius causalitatis , vel in habitudine dicit Augustinus undecimo Confessionnm ^ : « Verbo formae vel principh , et maxime formae; et ideo

tibi co:ieterno dicis qnaecumque dicis»; sed «di- falsa est, quia Filius nec forma nec principium est cere,utdicit Anselmus, est inlelligere»: ergo Pater Palris. — Si tu quaeras , quare non construitur in *|4|'ni°so°

omnia intelligit mediante Verbo : ergo cum idem sit amor cum amante. "'""• ratione formalis effectus, sicut

esse sapientem et intelligere, patet etc. a quo dicendum, quod non est simile. procedit";

Contra: I. In divinis sapere est me": ergo Et huins dnplex est ratio una communis , alia ,

F.iDdaaieuia.si Patcr est sapiens sapientia genita, ergo est specialis: communis , quae sumta est a creaturis "»jj;°^9; ;

sapientia genita; hoc autem falsum est: ergo et quoniam quidain sunt actus, qui dicunt motum a primum. rebus ad animam, ut sapientia, quidam ab anima 2. Iteni. non intellecta generatione, adhuc est ad res ul amare ". Ideo comparatio amoris ad ,

intelligere Deum sapienlem: ergo sapientia genita amantem est in ralione exeuntis, non in ratione non est ratio sapientiae Dei. impartientis , et ideo amor de se importat fm-mam et effectum; sed sapientia quia dicit ut ad intelii- gentem, non ut ab intelligente, ideo ablativus tan- c NcLus 1 0.

tum imporlat formam, non effectum: et ideo est locutio falsa. — Alia ratio est specialis in divinis , ^^^°^^ LociUio: Pater est sapiens swpientia genita, quia amor procedeus est amor proprie, non per est simpliciter falsa. appropriationem , el diligere est similiter dictum notionaliter , unde importat originem , ut supra Respondeo: Dicendum, quod sine distinctione monstratum esl ; sed sapientia semper essentialiter, cum esse sapientem dicatur essentialiter , quod lo- et hoc quod est esse sapientem nullo modo dicitur coDciusio. cutio est simpliciter falsa ; el si alicubi legitur ab notionaliter, quia nullo modo importat originem. Et aliquo Sancto, est exponenda. Unde Augusfinus in ideo est locutio falsa.

libro Retractationum " illam retractat dicens , quod 4. Ad illud quod obiicitur quod Pater novit ,

melius illam quaestionem in libro de Trinitate tra- omnia in Filio; dicendum, quod differt dicere: ctavit , ubi scilicet dicit contrarium ostendens, illam novit Filio et in Filio. Nam cum dicitur: novit rationem non valere: si P.iter fuit sine Fiho, cum Filio, ablativus importat rationem formae vel prin- Filius sit eius sapientia, Pater fuit insipiens; quia cipii cognoscendi ; et ideo falsa est simpliciter. Haec sapienlia non tantuni convenit Filio, sed Patri et Filio tamen est distinguenda: novit in Filio , quia prae-

1 Cap. 10. n Inlegriim textum vide siiprii Moj ' Pro ars Vat. et nonnulli codd. virtus; non bene , quia stri, d. XXXI. c. 2. haec solutio respicit etiam secundam obiectionem, quae agit ' Cap. 14. n. 23. de arte. ^ Cap. 7. n. 9. — Textus Anselmi invenitur in eius Monolog. 8 Cfr. supra d. 3. p. II. dub. 3, et d. 11. dub. 3. Vide et c. .32: Si nihil apud se (summus spiritus) diceret — cum ideni Scot., Grammat. spccul. c. 19. sit illi sic dkm aliquid quod est intelligere — non aliquid in- " De quo vide art. praec. q. 2. "> Cfr. Aristot., 111. de Anima, text. 38. 46. et 54. (c. 8-10.). telligeret. Cfr. et supra d. 27. p. 11. q. 1. seq. * August., VII. de Trin. c. I. n. 1. 2. Vide hic lit. Magi- Idem VI. Metaph. text. 8, (V. c. 4.) respectu obiecli hornm actuum stri, c. 2. quod bonum et malum sint in rebus, sed verum et fal- dicit,

5 Libr. 1. c. 26, ubi hanc sententiam, in libr. 83 Qq. q. 23. sum in mente. — Paulo inferius Vat. cum cod. cc dicitur pro proldtam, relractat. — Subinde plures codd. cum ed. 1 recitat dicit.

pro reiractat. " " Disl. 10. a. 2. q. 1, et hic a. 1. q. 1. — Paulo superius « Libr. VI. c. 1. n. I. seqq., et XV. c. 7. n. 12. Clr. etiam post dictuni cod. addit non essentialiter tantum, sed.

Vll. c. 1-4.  — ; " ,

DIST. XXXU. ART. II. QUAEST. 11. 563

Disiinctio. positio in cum suo casuali potest determinare hoc sapiens Filio, quia tunc significatur , quod Filius sit verbum novit in comparatione ad subiectum; et ratio cognoscendi ipsi Patri.

tunc est loculio falsa : est enim sensus quod Filius , S. Ad illud quod obiicitur ultimo, quod Pater sit Patri ratio cognoscendi. Vel potest verbum de- dicit omnia Verbo; dicendum, quod hoc quod est terminare in comparatione ad obiectum; et tunc dicere importat originem, importat etiam ejfectum vera est, et est sensus, quod Filius sit rebus co- in creatura, quem efficit per Verbum^; sed intel- gnitis ratio et exemplar et causa exemplandi. El ligere non importat de se nisi solummodo actum quod iste possit esse sensus locutionis, patet. Qui essentialem ita quod nec importat de se respectum ,

enim perfecte cognoscit aliquem, cognoscit omne ad personam nec ad creaturara. Ideo non omnino quod est in illo: si ergo Pater perfecte cognoscit idem est dicere dicit omnia Verbo , et intelligit Filium, et in Filio sunt omnia, ergo omnia cogno- omnia Verbo: dicere enim idem est quod intelli- scit in Filio. Nec taiiien e\ hoc sequitnr quod , ' sit amphus importat. gere, sed

SCHOLION.

I. Cum sapientia, quae est attributuni essentiale et tribiis a. I. ad 3.) sic explicat: « Videre in aliquo dicitur dupliciter: divinis personis commune, approprietur Fiiio, qui vocatur sa- aut cuius cognitionem in eo accipit , sicut... discipulus in verbo pientia genita, in liac quaestione tractatur de sapientia ut ap- magistri, dicto vel scripto; aut rem cognitam in alio repraesen- propriata Filio. — quam fecit S. Augustinus, Circa retractationem , tatam intueri, sicut aedificator videt artem suam in domo, quaeritur, quo sensu intelligi_ debeat, cum non supponendum quam facit». sit, illuminatum hunc doctorem unquam negasse, Patrem sa- III. Conclusio constat apud omnes. Alex. Hal., S. p. I. q. 67. pientem esse per suam essentialem sapientiam. Fortasse ipse m. 3. a. 2. § 3. — Soot., in utroque Scripto, hic q. 2. — antea crediderat, Patrem posse aliquo modo denominari sapien- S. Thom., hic q. 2. a. I ; S. I. q. 39. a. 7. ad 2. — B. Albert., tem a Sapientia genita, quod, ut valde improprium retractavit hic a. 3. 4; S. p. I. tr. 12. q. -50. m. 2. — Petr. a Tar., hic (cfr. hic. dub. 3.). q. 2. a. I. — Richard. a Med., hic a. 2. q. \. — ^Egid. R., II. De solut. ad I. et significatione genilivi vide dub. 7. hic 2. princ. q. — Henr. Gand., I. S. a. 38. q. 2 , a. 40. q. 6. in solut. ad i. S. Doctor dupliceni sensum locutionis nosse in n. 8. — Durand., — hic q. 2. Dionys. Carth., Iiic q. 2. — aliquo dislinguit. Eandem distinctionem S. Thom. (hic q. 2. Biel, hic q. I.