Bonaventure

QUAESTIO II.

In qua hahiiudme ille abkUivus construatur , si dicitur: Pater et Filius dUiguni se Spiritu sancto.

Secundo quaeritur, in qiia habitudine construa- qui illo necluntur, et non nisi Pater et Filius,:

tur iile ablativus, cura sic dicitur: Pater et Filius ergo etc.

diligunt se Spiritu sancto. Et quod in habitudine 4. Item, omni alljedine aliquis est albus forma- formae videtur: liter, ergo* omni amore aliquis est ainans formali- 1. Per simile, quia Petrus ^ diligit amore a se ter; sed non est amans formahter amore, nisi ille

procedeule forraaliter : ergo pari ratione Pater et cuius est amor: cum ergo Spiritus sanctus sit amor Fihus diligunt se Spiritu sancto formaliter. Patris et Filii, patet etc. 2. Item nihil denominat aliquid , ad quod com- , Contra: 1. Omne quod diligit formaliter alio Ad opposi- paratur ut ad principium solum, nisi comparetur a se, habet diligere solum per participationem : ergo ut informans — nam quamvis cursus sit a Deo, si Pater et Filius diligunt forraahter alio a se, ergo non tamen Deus dicitur currere sed amor est a — diligunt per participationera. Sed hoc est inconve- Patre et Filio, et illo- dicuntur amare: ergo araor niens: ergo elc. esl in ratione formae. 2. Item, si aliquis diligit ahquo formaliter. iUo 3. Item , omni nexu aliqui nectuntur forma- circumscripto, impossibile est intelligere amorem in liter ; sed Spirilus sanctus est nexus : ergo ali- eo sive ipsura amare: ergo si Pater et Filius ' dili-

a Val. Pater. 3 Cod. bene subiicit formalifer, et subinde permulli rimi codd. ideo; mendose. codd. ciim ed. 1 omittunt se.  — , ; ,

5(i0 SENTENTIARLM Ll

gniH se Spiritn sancto, impossibile est intelligere Pa- gere se nihil aliud est, diclum de Patre et Filio,

trem amare, non intellecto Spiritu sancto; sed lioc est quam invicem connecti. Et quoniam nexu formaliter falsum: ergo et primum. connectnntur, et Spiritns sanctus est ille nexus 3. Item , nulla liypostasis est Ibrma ^ ; sed ideo, formaliter loquendo, ista est vera: Pater et

amor, qui est Spiritus sanctus, est hypostasis: eigo Filius diligunt se Spiritu sancto, sicut haec forma- non est tbrma, ergo nullus iilo amore diligil Ibr- liter est vera: Pater et Filius nectuntur nexu. maliter. Sed haec positio non potest omnino stare, quia, 4. Item, nnllnm relativum potest esse Ibrma cum dicitur: Pater et Filius neetuntur, aut ne- sui correlativi — quia ex forma et formato iit unum, ctuntur dicit aliquid, quod sit in Patre et Filio a relativum autem distinguitur a correlativo — sed Spiritu sancto, aut quod est in eis ut principium anior, qui est Spiritus sanctus, correlative se habet Spiritus sancti. Si qnod est in eis a Spiritu sancto: ad Patrem et Filium: ergo etc. ergo Pater et Filius aliquid recipiunt a Spiritu san- 0. Item , omnis forma est ante illud cuius esl cto; si aliquid, cum non possint recipere partem, forma; ergo si Pater et Filius dihgunt se^ Spirilu ergo totum : ergo sunt a Spiritu sancto , quod est sancto formahter, amor iUe praecedit diligere Palris inconveniens. Restat ergo, quod hoc quod est ne- et Filii. Sed hoc falsum est, quia dilectio prodiici- ctuntur dicat aliquid, quod est in Patre et Filio ut

tur: ergo etc. principium Spiritus sancti — quamvis enim sit pas- siva secundum modum *, activa est secundum rem — n N c L u s 1 0. et si hocSpiritus sanctus comparatur ad connexic- nem ut ad principium, non ergo ul in ratione for- Cum dicimus Patrem ct Filium se Spiritit, sanclo , mae omnino. diligere, ablalivus ille conslruitur in ratiom: Patet igitur, quod prima positio dicit minus quasi effectus formalis, et ideo aliquo modo suflicienter; secunda dicit nimis abundanter, quia in ratione formae. nimis exprimit. Et prima fuit Magistri Sinionis Tor-

nacensis"; secunda fuit Magistri Gulielmi Antisiodo- Respondeo: Dicendum, qnod aliquorum positio rensis. Et licet neulra sit omnino sufliciens, tamen opinio 1. fuit, quod ablativus ille construitur in ratione signi, utraque habet inveritatis. Nam prima se aliquid

non in ratione formae. Nam Spiritus sanctus se ha- dicit, quod Spiritus sanctus se Imbet ad Patrem et bet per modum producti respectu dilectionis Patris Filium per modum producti; et hoc quidem ve- et Fihi , et ideo illius est signum. Unde dicunt, quod rum est. Secunda dicit, quod amor comparatur ad is est sensus locutionis: Pater et Filius diligunt se: amantes ut in ratione formae; et hoc quidem ve- et huius signum est , quia concorditer spirant Spiri- rum est. tum sanctum, qui est amor unicus et indivisus. — Et ideo ex his duabus positionibus , quarum improbaiar. Sed haec positio non est sufTiciens. Nam si abiativus una est insufQciens et alia excedens, colligitur me- posset construi vere in ratione signi cum verbo , tunc dia positio sobria et sufficiens; videlicet quod ille

haec esset vera: Pater et Filius diligunt se amore ablativus construitur in ratione effectus formalis creato, quia amor creatus signum est illius; quam si licet ° nominare effectum quod est ex principio. nullus concedit. — Si dicas , quod istud non est si- Et haec fuit positio Magistri Hugonis de sancto Vi-

gnum ita' propinquum; obiicitur, quod tunc haec ctore ', qui hic clare vidit veritatem. Unde redarguit esset vera simpliciter: Pater est sapiens sapientia illos, qui reputant hanc quaestionem insolubilem. genita, cum sapientia genita sit maxime signum sa- Unde dicit, quod, sicul cum dicitur: ego diligo te pientiae in Patre generante. amore a rae procedente ibi est constructio in ratione ,

Aliorum positio fuit, quod ablativus ille con- effeetus formalis; sic in proposito. In hoc tamen est opinio 2. struitur in ratione formae. Dicunt enim quod dili- , differentia, quia amor a te procedens est in te re-

1 Siipple cum cod. alterius. Idem cod. paulo iiiferius Patcr Spiritu sanclo diligere dicitur, non sic intelligitur, quasi prii eiyo non ponit ergo nullius. Spiritus sanctus auctor et origo existat dilectionis, quae Pa- 2 Pprmulli codd. cum ed. I omittunt se , ut supra. tercst, et pro arbitrio amat quod amat, sed quod Pater 3 cum cod. cc omittit ita; non bene. Val. eam dilectionem , qua Filius diligitur et Spiritus sanctus est * Supple cum codd. aa bb dicendi. Post proximum — spirat et illius auctor et origo existat... Animus humanus amor veibum activa Vat. interiicit tamen. non est, sed ab ipso amor procedit, et ideo se ipso non dili- 5 De que vide supra Prolegom. pag. LXXXVI. git, sed amore, qui a se ipso procedit. Pater vero amor est, et

« Pro si licet codd. GIKST bb (Sliceat, omisso si. Cod. Spiritus sanctus eius amor est, et ideo Pater diligit se ipso, dili-

Y liunc locum sic ampliatum exhibet: effectus formalis, non git Spiritu sancto; diligit se ipso amore, diligit suo amore... Si

secimdum quod forma habeat materiam perficiendi, sed con- recte diligcre diceris amore , qui de te procedit , cur Pater et

nectendi, ut liceat. Filius non recte dicantur diligere amore, qui ex ipsis procedit? ' Non invenitur in Hugone, sed in opusculo impresso in- Haeccine, frater, est illa quaestio , quam insolubilem putant , ter opii'a Hichardi a S. Vict., cui titulus : Quomodo Spiritus insolubilem et dicunt et scribunt? sanotus est amor Patris et Filii, ubi legitur: Similiter quod  ;

DIST. XXXII. ART. II. QUAEST. 36 1

fr quiescens ut uniem et inhaereiis, quia est accidens: ideo patet sequeos; quia enim Pater se ipso diligit <• sed in divinis amor a Patre et Filio procedens est amore essentiali, ideo potest intelligi amare Pater, in eis requiescens ut uniens, non tamen ut inhae- Spirilu sancto non intellecto ; non sic autem est de rens, quia non est accidens, sed substantia et hypo- amore notionali. stasis; et ideo adhuc niirius habet rationem formae. 3. 4. Rationes sequentes procedunt de forma, Concedendae ergo sunt rationes ad hoc inductae, secundum quod habet perfectum actum formae. For- quia ablativus habel aliquo modo rationem formae. — mae enim est inhaerere, et ideo non est hypostasis; ji.arejnOuod tauien ultimo obiicitur, non valet, quia omnis ideo etiam non distinguitur ". Ibi vero abiativus fundara. ^ ^ i. . , • i

albedo est forma; sed aliquis amor est hypostasis^ cadit ab actu formae, qui est inhaerere, et tenet

1. 2. Ad illud ergo quod in contrarium obii- actum formae, qui est unire. loiutio op- citur: si Ibrmahter alio dihgunt, ergo per participatio- 5. Ad illud quod ultimo obiicitur, quod forma - nem; dicendum, quod diliqere alio per essentiam praecedit illud cuius estforma; diceiidum, quod facit participationem , sed alietas personalis non. loquitur de forma, secundum quod habet rationem Unde Hugo '' : « Animus humanus amor non est, sed causae, quia sic praecedit; sed alilativus cadit a ra- ab ipso procedit amor, ideo se ipso non diligit; Pa- tione causalitatis, quia construitur per modum ef- ter vero amor est et Spiritus sanctus eiiis amor est, feclus formalis. Patet ergo, quod quodam modo est ideo diligit se ipso ; diligit etiam Spiritu sancto » ibi formae, quodam modo ratio signi; et in ratio *

et ideo patet, quod non per participationem. — Et hoc patet responsio ad omnia quaesita.

SCHOLION.

I. Sententiiim S. Doctoris de liac qunestione sic explicat II. Solut. ad I. eruitur ex duplici disiinctionc. Prima est

Petriis a Tar. (liic q. I. a. 1.): « Ablativus dicit habitudinem circa locutionem alio a se, quatenus intelligitur vel aliud in effectus secundun;! i-em, habitudinem vero formae soluni se- essentia, vel alius m persona. Secunda ^sumta ex Hugone) cundum inodum signiflcandi, scilicet secundum denominatio- est circa duplicem modum, quo aliquis aliquem amat , scil. vel

nem, sicut cum dicilur: isti loquuntur verbo, vel currunt cursu, amore, quem amans ut accidens et aliud a se producit, vel

vel ngunt actione. Idem quippe signiflcatur per verbum et abla- amore essentiali, qui est idem ac amans. Solutiones quae — ,

tivum, sed per nblntivum ut qualitas denominans, per verbum sequuntur, supponunt, quod in Patre et Filio est duplex amor, ut actus a supposito egrediens; sicut cum dicilur: Pater dicit essentialis et notimialis, quorum modorum alter intelligi potest Verbum vel diligit Spiritum S. lltrumque enim dicit et actum sine altero, licet non realiter in liis personis dislinguantur. nolionalem et personam , quae quasi forma denominans signi- Auctores alios vide in Scliolio praccedenti.

ficatur, cum additur nomen personae ».