Bonaventure

QU.^ESTIO I.

Ulrum 171 divinis 7-es natiirae addat supra naturam.

Quantuin ergo ad primum quaeritur . utruui sona, ut distingui, quod negatur de natura, ergo sit ponere in divinis additionem, utrum scilicet res non secundum idem ergo in persona aliquid est :

naturae addat supra iiaturam. Et quod sic,videtur quod non est in nalura, vel e converso. Et si hoc,

lioc modo. ergo unum addit supra alterum. 1. Hilarius de Trinitate': « .Miud est natura 6. Item, hoc estr principium per se notum :

-aliud res naturae»; sed intellectus naturae clauditur « Quaecumque sunt eadem uni el eidem secundura in re naturae : ergo si est aliud , necesse est , quod omniniodam Jndifferentiam , etiam inter se sunt in ratione alicuius additi. eadem'»: cum ergo natura sit una et eadem, si ± Iteni, Boethius de Duabus naluris et una personae oinnino idem sunt cum natura et nihil persona Christi - : « Natura et persona distinguenda addunt ergo personae ad invicem sunt eaedem et , ;

sunt et propriis rationibns separanda»: sed quorum sic redit error Sabellii, quod una persona secundum defmitiones sunt diversae, ipsa sunt diversa: ergo rem sit alia, ergo etc. cum natura cadat in detinitione personae, necesse Contra: 1. Augustinus septimo de Trinitate ' Funtiaraeni :

est , quod diversitas veniat a ralione additi, ergo etc. « Non est aliud Deo esse, et aliud personcm esse »

Si dicas, quod definitiones naturae et personae non ergo persona niliil addit siipra esse, ergo nec supra sunt diversae re, sed secundum rationem intelli- naturayn. gendi; tunc concluditur , quod intellectus ille cassus 2. Item , in " summe simplici nulla polest esse est^ et vanus, cum in re nihil sibi respondeal. additio ; sed divina persona sive res naturae est

3. Item , hoc ipsum videtur ralione, quia quanto summe simplex : ergo etc.

ahquid in pluribus invenitur, tanto simplicius est^: 3. Item, quaecumque duo sic se habent, quod sed essenlia vel natura est in pluribus, persona vero quidquid est in uno , est alterum per essentiam in uno solo: ergo natura simplicior. Sed non est unum nihil addit super reliquum; sed quidquid est aliquid miuus simplex quam aliud nisi per aliquam in persona, est deitas: ergo etc. Maior manifesta esl

additionem: ergo etc. minor patetsic: in persona non est nisi substantia 4. Item, quanto ahquid est maioris abstractio- et proprietas, et substantia illa est deitas , quia est nis. natura est maioris tanto simplicius est°; sed Deus, et Deus non alio quam se ipso — quia tunc'^ abstractionis quam persona , quoniam abstractis pro- esset per participationem — ergo se ipso est Deus et prietatibus est intelligere naturam, sed non perso- deitate est Deus; et substantia, quae est de intel-

nam ergo persona addit aliquid supra naturam : lectu personae, est ipsa natura per essentiam. et

ergo etc. similiter proprietas est essentia, ut supra^' proha- o. Item, hoc est principium per se notum: «De tum est. Restat ergo primuin, quod nihil addit. nullo eodem et secundum idem vera est affirmatio 4. Item, si addit, aut addit aliud, aut idem. et negatioS); sed aliquid vere affirmatur de per- Addere idem sibi non est intelligibile. Si aliud

Libr. VIII. n. 22. Vide hic lit. Magislri, c. \. . ^ Vide Aristot., XI. Metaph. (X. c. 1.), ct supra d. 27. - In Prooemio: « Quoniam vero in tota quaestione contra- p. I. q. 3. fundam. 2, et de ral iddita propositioni minori

riarum sibimet haereseon de personis atque naturis dubilatur, cfr. d. 26. q. 3. in corp.

haeo primitus deflnienda sunt et propriis differentiis segreganda ». « Aristot., 1. Periherm. c. 6. (c. 7.), et IV. IMetaph. text. 9-19.

— In textu pro rationibus , quod auctoritate codd. B D T X et (III. c. 3-5.), ubi hoc principium fusius probatur. ed. I posuimus , Vat. nominibus. — De propositione minori ' Cfr. supra pag. 546, nota 2.

cfr. Aristot., VI. Topic. c. 3. (c. 4.): Haec autem non eadem sunt, eo quod definiliones diversae. ^ Cod. T ct nonnulli alii oniiltunt in. 3 !n cod. additur sccundMm. Boetkium, de Consolatione 1» Intellige: si alio quam se ipso Deus esset. (libr. III. Prosa 10.). i> Dist. 33. q. 2. — Panlo superius post et simititer codd. I Cfr. supra d. 8. p. II. q. 1 . ad. I . A G T X cuni ed. 1 subiiciunt et.  , ': . ,

DIST. XXXIV. ART. UNICUS QUAEST. I. 587

aut ergo aliud suhstantialiter , aut accidentaliter naturae distinctum, sive quod est hypostasis distin- non accidmtaliter, quia non est accidens in divinis; cta ; et ideo non ponit distinctionem circa naturam nec substantialiter , quia tunc essent ibi divcrsae nec intelligit eam distingui. — Rursus, personamsoaw substanliae. Ergo natura secundum essentiam non non componit nec aliquid ei , quod non sit in ipsa, Sam.'" differt a persona, et hoc est raanifestum. imponit. Et hoc patet, quia intellectus sanus et fl-

o. Item, si addit aliquid, aut illud est mate- deiis intelligit et credit, personam^ esse simplicis- riale, aut formale: non materiale, quia Deus est simam; intelligit eam nihilominus esse perfectissi- purus actus; non formak, quia formale non est mam. Unde sicut circa essenliam, propter hoc quod nisi respectu materialis. Ergo cum in Deo non sil perfectissima est, intelligil omnes conditiones nobi- aliquid materiale, non poterit addi aliquid formaie: litatis et vere , quia ibi sunt ; et tamen illas condi- ergo nullo modo. tiones quamvis intelligat ut multas, scilicet potentiam, 6. Item, si aliquid addit supra divinam natu- sapientiam bonitalem cum credat et sciat omnia , , ,

ram, aut est melius divina natura, aut aequale, aul haec Deo unum esse; inlellectus nec est falsus in

minus: non melius, constat; constat etiam, quod nec vanus, quia non ponit in Deo quod non sit, nec non peius, quia tunc esset creatura; non aequale, componit Deum: per hunc modum se habet circa quia nihil potest aequari divinae naturae : ergo intellectum personae. Unde ipsam dicit siniplicem, oranino nihil. quia, quarnvis in ipsa dicat naturam esse et vere naturam, et suppositum , quod vere est suppositum, CONCLUSIO. et proprietatem , quae vere est proprietas: tamen dicit, haec omnia esse unum, et unum esse alterum. Persona siue res naturae secundum rem ni/iil Re igitur existente simplicissima, vere est additio et addit supra naturam, tamen ah ipsa dijfert compositio circa intellectum, sine vanitate et falsitate. secimdum rationem, quia persona hahet rela- Si autem loquamur a parte rei, dicendum, a iwte sic lionem ad aliam, non autem natura. quod cum additio ex parte rei ponat compositionem, et divina persona simplicissiraa sit, quod impossi- Respondeo : Dicendum , quod cum quaeritur, bile est omnino, quod ibi sit aliqua additio, et ita utruni persona sive res naturae addat aiiquid supra secundum rem nihil addit res naturae snpra na- conciusi naturam, respondenduin est, quod est loqui de turam. additione dupliciter: aut quantum adrem, aut quan- Sedlunc videtur illud non inteUigibile quod "'"ieiit ,

tum ad intellectum. persona sit distincta secundum rem, et natura " non, Si quantum ad intellectum, cum intellectus et tamen nulla est additio et nulla differentia se- huius nominis persona sive hypostasis sive rei na- cundum rem inter personam et naturam. Et ad Aiiquo n — turae includat intellectum naturae et adhuc det in- hoc qualitercumque intelligendum cum hoc sitsupra ,

telligere aliquid ; sic dicendum ^ quod necessario est vires bumani intellectus, notandum, sicut vult Ri- compositio circa intelieclum et additio. Et hoc palet. chardus', quod est distinctio per qualitatem, et di- Qmad Persona enim dicitur suppositum rationalis naturae stinctio per originem. Distinclio per qualitatem est distinctum proprietate ^ Ecce intelleclus personae ex in creaturis , nec potest esse sine additione, quia haec pluribus intellectibus componitur; et cadit ibi intel- distinctio habet ortum ex addilione materiae ad lectus naturae : ergo constans est , quod quantum formara. Distinctio auteni per qualitatem dicitur, ad inteliectum addil persona supra naturam. — Iste quando unus distinguitur ab alio per proprietates autem intellectus falsus non est , quia. nec natwam absolutas , ul patet, cum unus est albus, et alter per illam additionem distinguit, nec componitper- niger. Distinctio per originem est, cum unus producit, sonam. Non distinguit natwam , quoniam , etsi et alter producitur. Etquemadraodum distinctio per addat supra intellectum naturae proprietatem, non qualitatem vera distinctio est et secundum rem, ita addit^ in recto, ut intelligas, personam esse natu- distinctio per veram originem vera est distinctio.

ram proprietate distinctam ; sed in obliquo est in- Sicut enim unus non potest simul esse albus et niger, uni, personam esse suppositum. rationalis ita non potest unus et idem producere se ipsuni. Quo-

' Vjt oniitlit non, et subinde pro manifestum substituit ^ Cfj-. suprii d. 2-3. a. I. 1). 2. ud 4.

mamfestt' [ahum, iiuie lei tio evidenter falsa est, cum, ea re- * Codd. L cadit. Vat. verbo addit praemittit tenta conclubio piopdMtionib non respondeat praemissis. Parti- '' cum codd. B bb et od. Supple I divinam. LUla non mvenitur in codd praestantissimis L T, el verbum ^ Plures codd. cum Val. esxrnl/ii , codd. I! I i-xr

mnmfestttm iii niullib ahib In codd. 1 aa bb pro Ergo na- natitra, alii pauci perperani iirrxiiiin. Iiiiinrilijic

ttnu seutndttm essentiam legitur Ergo naiura vel esseniia tamen Vot. praeter fidem codd. n nl. l ,11111 lim-

seLundtttn siiht,iantinm superius pro iunc ponit tamen. ° Verbd iiL dioendum, m Vat. desiderata, restauravimus ' Libr. IV. de Trin. c. 13, ubi U'ia membia di' ex eodd. 1 X (cod. Z dicendum). Paulo ante V;it. pro verbis .stinguuntur : Variari namque potest (o.Kislentia) aut et adliuc ilct ubsque flde codd. substituit adhuc tamen dat solam rei qualitateni , aut secundum soluni rei orig: quo sententia propositionis depravatur. secundum utriusque concursionem.  , " ,,:

S88 SENTENTIARUM LIB. I.

niam igitur iii divinis intelligitur esse vera origo, super respectivum, quod ' nullani indueit composi- ideo intelligitur ibi esse vera distinctio. — Rursus, tionem. Nam essentia non refertur, persona autem cum intelligo, Patrem producere, intelligo, ipsum se refertur et oritur, nec tamen est composita, quia *"' "" ipso producere sicut cum intelligo, divinam sub- , ipsa est suus respectus. stantiam agere , intelligo, ipsam se ipsa ' agere, pari 3. Ad illud quod obhcilur, quod simplicius est ratione et Filium se ipso produci : ergo productio quod in pluribus reperitur; dicendum, quod repe- nihil addit. — Similiter non ponit aliquam composi- riri in pluribus , hoc esl dupliciter : aut ita quod oistincUo tioneni circa Filium. Ergo cum ubi est vera origo, unum illorum alicubi potestesse, ubi non est alte- ibi sit vera distinctio, et origo intelligitur ibi esse rum, ut homo est in pluribus hominibus, et sic

sine additione; et distinctio sine additione mtelUgi- babet propositio veritatem ; aut ita in pluribus , quod tur ibi esse. unum non est sine alio, et sic est in personis — nam Quamvis autem persona sive res naturae non una non est sine alia — et sic non habet veritatem. se habeat ad naturam per additionem , tamen nihilo- Nara sicut natura est semper et ubique, ila el per- Tamen esi minus differt secundum rationem ; alioquin non es- sona; et sic patet, quod nihil addit, a quo arctetur^ sec°ra°ta-sel quod plurificaretur persona, natura intelligibile , Ad illud quod obiicitiir, quod maioris esl 4.

existente unica. Differentia autem secundum ratio- abstractionis etc. dicendum quod illud babet ve- ; ,

nem est, quia essentia non oritur ab essentia nec ritatem ubi illud, a quo abstrahitur, aliquam facit se habet ad aliaui essentiam ; sed persona bene ori- compositionem cum eo quod abslrahitur^; sic autem lur a persona et se habet ad illain. — Si tu quae- non est in Deo.

Ratio. ras ratioiiem hnius, respondeo, quia unitas et nobihtas 5. Ad illud quod obiicitur, quod afQrmatio et divini esse non admittit circa essentiam plurificatio- negatio non est sinml vera de eodera dicendum ;

nem, sicul circa personani; et huius ratio dicta est quod quantulacumque differenlia rationis sufficit ad NoianaaB supra, distinctione nona". Quoniam igitur modus se aflirmationem et negationera ". Unde intelligenda est habendi ad alium et orJendi ab aho non ponit com- propositio de eodem re et ratione ; et persona aliquo

positionem in persona secundum rem , sed distin- raodo differl a natura , licet non per additionem ctionem realem ab alia persona: ideo modus ille realem. comparatus ad essentiam vel persnnam , cuius est Ad illud quod obiicitur, quod quaecumque 6.

modus tantum est comparatus vero ad illum, ad ; sunt eadem uni et eidera inter se sunt eadera etc. .

quem est, cum faciat distinctionem secundum rem, dicenduni, quod illud fallit, ubi est convenientia vere res est et ita uno modo facit differre re, alio ; pluriura tanquara in comrauni , ut differentiarum in modo ratione. Hinc est quod quamvis una persona , genere. Fallit etiara , ubi aliqua plura distinguuntur non sit alia, tamen res naturae est natura. Patet per suas origines, ut radii diversarum stellarum in igitur, quod ista sunt compossibilia, quod persona uno puncto aeris uniuntur, et taraen ad invicera distin- sit simplex et niiiil addat supra naturam , nec dif- guuntur. Quoniam igitur divinae personae in natura ferant nisi ratione; et tamen haec est communica- conveniunt tanquara in uno coramuni et praeterea ,

bilis, scilicet natura, illa incommunicabilis, scihcet distinguuntur ad invicera per originera; ideo patens persona; haec distincta, illa indistincta. est, quod non valet. — Potest taraen dici, quod regula Aiiier. Concedendae igitur sunt rationes probantes ubique vera est, si sane intelligalur. Propter quod quod persona sive res naturae nihil omnino addat notandum, quod quaedam sunt absoluta, quaedam secundum rem supra naturam. respectiva. Diversitas autem in respectivis venit non 1. 2. Ad illud quod obiicitur, quod aliud est res tantum a parte subiecti, verum etiara termini'; in soiuiio op- naturae, aliud natura, et similiter aliam habent ratio- his non tenet regula, nisi inlelligatur ad ideni. Quo- positoram. ^^^ persoua et natura : potest dici , quod Boethius niara ergo personae per suas proprietates referuntur,

et Hilarius loquuntur — in creaturis. Si anteni intelli- quamvis imum sint in natura quia tamen non sunl ,

gamus in Deo, lunc dicenius, qiiod est diversitas ad unum, ideo non sequitur, quod sint idem. Et rationis, quae fundatur non super absolutum, sed sic patet illud.

' Non-pauci e vetustioribus codd. nec non ed. I oniittunt p. II. q. 1. ad I; sed diffusius quaestio tractatur supra d. 27. ipsam se ipsa; cod. X post ipsam interiicit esse et. p. 1. q. 3.

'- Quaest. 1. et 2. 6 .\ristot., 1. Topic. c. 14. (c. 16.): Invenientes enim dif-

3 Codd. W X super respecimn, qui; codd. A V quae ferentiam propositorum quamlibet, ostendentes erimus, quo-

(refertur ud verba praecedentia diversitas rationis) ; alii codd. niam non idem. non pauci cum edd. 1, 2, 3 incongrue qui. Mox post nec " Pro praeterea plures codd. cum Vat. personae. tamen cod. W repetit persona. s Ex cod. 1 (T in marg.) et ed. I restiluimus lermmi ' Cfr. supra d. 8. p. II. q. 1. ad 1. pro quo alii codd. rei, Vat. autem cum cod. cc rei, ad quam = Eodom fere modo solvitur liaec difficullas supra d. 8. referiinlur.  , .. ,: :

DIST. XXXIV. ART. UNICUS QUAEST. II.

SCHOLIOK

1. Natura hic dicitiir ipsa essentia divina, quatenus est relativum. Hoc liichard. a Med. (hic a. I . q. I .) sic explanal communicabilis tribus personis; rcs mturae secundum S. Hi- « Differl persona ab essentia secundum i'ationem , non sicut di- larium a Scliolasticis dicitur hypostasis sive suppositum (cfr. su- cimus , attributa secundum rationem diflerre , sed propter diffe-

pra d. 23. a. I. q. 2. Scliolion). — De additione ad naturam, rentem modum se liabendi, quia in modo se habendi ad alte- quam rutio personae importat, cfr. supra d. 2S. a. \. q. 1. rum differunt secundum afBrmationem et negationem, quia per- Scholion. — Sub duplici respectu hoc loco quaestionem solvi, sona se habet ad alium, essentia vero non, et essenlia se habet ex ipso textu patet.Sub secundo respectu (a parte rei) nullam absolute, persona vero non». Tota hac quaestione , praesertim dilTerentiam secundum rem inter naturam et personam poni solutione ad 6, et isto loco Richardi ea quae supra (d. 26. q.

posse, manifestum est. Sed tunc oritur dubium ab intellectu , 1 . Scholion) de distinctione attributionis diximus , conflrmantur. humano, saltem adaequate, non solvendum, quomodo cum tali II. Alex. Hal., S. p. I. q. 56. m. 7. a. I. 2. — Scot., in suppositione slare possit realis distinctio personarum. Ad hoc utroque Scripto hic q. 1. — S. Thom., hic q. I. a. I ; S. 1. q. dubium ahquatenus solvendum S. Doctor recurrit ad hoc prin- 39. a. 1. — B. Albert., hic a. 1. 2; S. p. I. tr. 10. q. 44. m. 4, cipium quod persona creata valde differt ab increata , quod , et q. 43. m. 2. a. 1. — Petr. a Tar., hic q. I. a. I. 2. — pluribus rationibus evincitur. Principalis tamen differentia haec Richard. a Med., hic a. 1. q. 1. 2. — /Egid. R., hic 1. princ. est (ad 1.), quod hypostasis creata a natura differt per aliquid q. 1. — Durand., hic q. I. 2, et d. 33. q. 1. — Dionys. Carth.. absolutmn, divina aiitem hypostasis differt a natura per aliquid hic q. —I. hicq. Biel, unica.

QUAESTIO H.

Utrum in divinis persona praedicetur de natura, et natura de persona.

Secundo quaeritur, utruni in rtivinis sit ponere idem de eodem, aut aliud de alio. Si ideni de eo- praedicationem , sciiieet ut res naturae sive persona dem, nullus ex hoc capitur intellectus alius, quam praedicetur de natura , vel e converso. Et quod non si nou esset praedicatio, ut patet cum dicitur: homo videlur. est homo. Si aliud de alio : ergo in divinis est aliud 1. Boethius in lijjro de Trinitate': « Deus est et aliud, ergo compositio. forma sine subiecto » ; sed ubi non est subiectum 6. Item , si est ibi praedicatio , aut praedicatur non est praedicatum: ergo etc. res naturae de natura, aut e converso. Res natu- 2. Itein , Dionysius ' dicit, quod « negationes de rae non potest praedicari de natura, quia res na- Deo sunt verae, aflirmationes vero incompactae » ; sed turae se habet per modum suppositi: ergo eius est ubi est vere aliquid de aliquo praedicare , est etiam subiici , non praedicari : ergo si praedicatur , tunc vere affirmare; sed in Deo non contingit vere afTir- ergo natura de re naturae. Sed contra : natura est mare: ergo etc. forma; sed oinnis forma dicitur relative ad infor- 3. Item, hoc ipsum videtur ralione: quia ubi- matum , nullum autem relativum dicitur de alio *

cuinque est praedicalio, ibi est complexio et com- ergo natura non praedicatur de re naturae: ergo positio''; sed in Deo nulla est complexio, ergo et non est praedicatio. nulla compositio: ergo et nulla praedicatio. 7. Item , quae habent oppositas proprietates 4. Item, in omni praedicatione subiectum se unum non praedicatur de altero; sed essentiae vel habet ad modum materiae; sed in divinis nec est naturae proprietas est communicabiiitas , personae reperire materiam nec modum materiae: ergo nec vero incommunicabilitas: ergo unum de altero non praedicationem. praedicatur, nec una persona de altera: constat ergo. 0. Item, si est ibi praedicatio, aut praedicatur ibi nuiiam esse praedicationem ^.

' Cnp. 2 : Divina substantia sine materia forma est . . tur de verbo et emintiatione. — Vat. cum cod. co post ibi fornia enim est; formae vero subiectae esse non possunt. est compleodo interiicit ergo. In multis codd. et ed. 1 deside- ° Libr. de Caelest. Hier. c. 2. § 3: Ai (iev aTcotpiaEi^ etii ratur ultima conclusio : ergo et nulla praedicatio. Tiov Gelwv aXrfiEt^, a'i 8e xaTatpaffetc avapjjiooTOi. In textu pro • Pro alio Vat. et cod. cc clarius smo coJTefafeuo, de quo incompactae, quod cst versionis Scoti Erigenae, Corderius cfr. Aristol., de Praedicam. c. de Oppositis. Mox post ergo substituit incongruae. non est codd. B D bb cuni ed. 1 bens interserunt ityi. ' Cfr. Aristot., dc Praedicam. circa inilium, ubi agitur do 5 Codd. PQW, omisso verbo constal, brevius: ergo ccmplexis et ivcomplem ; ac 1. Periherm. c. 3. seq., ubi agi- nulla est ibi praedicatio.  :,,,,;

390 SENTENTIARUM LIB. I.

Contra: 1. Damascenus ' : « Substantia de hy- identitatem, nt cum dicitur : Pater est generatio , vel Fond.imeiiia.postasibus praeclicatur ». Deus est creatio. Praedicationem autem per identi- ± Item , ratione videtur : quia fides habet obie- iatem est reperire in Deo propriissime, propter

ctum verum et habet obiectura Deum, ergo ve- ipsius rei qualitatera ", quoniam ibi est summa iden- rum est ponere in divinis; sed veritas et faisitas titas: unde omnes locutiones importantes unitatem, circa compositionem ', veritas, inquam, circa quam ibi sunt verissimae. Praedicationem autera per inhae- est credulitas vel opinio : ergo in divinis est ponere rentiam est ibi reperire propter intellectus nostri compositionem , ergo et praedicationem. defectibilitatem ' , quoniam, licet actus in divinis sit

3. Item , ubicumque est vere ' commune et pro- Dei substanlia et ipsa proprietas etiara, tamen, prium, ibi est vere ponei'e praedicationem ; sed in quia intellectus noster intelligit per res inferiores, divinis est vere reperire commune et proprium et enuntiat per vocabula rerum inferiorum, tenet quia natura vere est communis, et persona proprium modum enuntiandi, quem habet circa inferiora; et sive incommunicabile : ergo etc. ideo praedicat per raodum inhaerentiae , quamvis 4. Item, hoc verbum est est nota identitatis ' omnia quae in Deo sunt, realiter habeant modura sed omnis praedicatio est mediante hoc verbo est: subslantiae. ergo omnis praedicatio signum est identitatis. Sed Intellectus lanien iste non est falsus: quoniara, Recle adt ubi vere est significatum , vere est et signum ; sed queraadraodum intellectus abstraheiis hneam a ma- da praedic in Deo propriissime et verissime est identitas , sicut teria non est falsus °, quia modum illum non ponit probatum est% quia ?-es naturae non addit supra circa rem, sed circa suura intelligere, siraililer in- naturam: ergo propriissime praedicatio. Et hoc esl tellectus noster in divinis coraplexionem non ponit quod dicit Boetbius, quod «nulla verior praedicatio circa rem. sed circa suum intelligere et suum ex- illa, in qua idem de se praedicatur»: si ergo hoc primere. Quaravis enim in Deo sit summa simphci- est in divinis, ergo omnes praedicationes in divinis tas , tamen exprimi non potest nisi per complexio- sunt verissimae. nera. Et ideo bene dicit Augustinus", «quod verius est Deus quam cogitatur, et verius cogitatur quam dicitur». Nam etsi intellectus aliquo raodo per intel- ligentiam ascendat ad contuitum siraplicitatis , non taraen potest hoc exprimere voce simplici , sed com- Persona praedicatur de nalura et e converso prae- posita. dicatione per identitatem; sed praedicalione per 1. Ad illud ergo quod obiicitur, quod in Deo modum inhaerentiae tantum co^nmune praedi- non est subiectura dicenduni; quod verum est ,

catur de proprio. iiuantum ad rem ; est tamen '" quantura ad modum inlelligendi vel enuntiandi. Respondeo: Dicendum, quod est praedicatio per 2. Ad illud quod obiicitnr, quod affirmationes o^f^^^v""'- in/iaerentiam , et est praedicatio per identitatem, et sunt incorapactae; dicendum, quod hoc dicitur, quia utramque est in Deo reperire: per inhaerentiam nulluni nomen expriniit divinani essentiam, sicut

ut cum dicitur: Pater generat, vel Deus creat; per est, omnino. — Vel dic, quod in afiirmatione no-

1 Libr. III. de Fidc orlhod. e. 6 : KocTiiYopEiTai 3e r| oiaia Jjonum, quoniam bonum, et eius opposita, ait: iBonum, iii- T^c u7:o(7-aaEu5 i. e. praedicatur ilaque essenlia de persona quit, et bonum est, et non malum, quorum uimm secundum Oiypostasi). se et proxime et naturaliter est, hoc scilicet, quod bonum est; - Aristot., VI. Metapti. text. 8. (V. c. i.) : « Verum etenim alterum vero est accidentaliter i. e. quod malum non est... affirmationem in compositis liabet, negationem vero in divisis; Quod si lioc est, verior est ca propositio, quae affn^mat, quod falsuni vero tiuius partitionis contradictionem «. Et postea osten- secundum se est». Haec praedicatio vocari solet naturalis sive dit , quod verum et falsum non sint in rebus, sicut bonum furmaliter identica ad distinguendam eam ab alia, quae reu- et malum, sed in intellectu non omni sed componente vel , , liter vel materialiter identica nominatur v. g. animalitas est dividente. Cfr. etiam I. Periherm. c. I. seqt(., ubi docetur rationalitas. Cfr. Mastrius, Cursus philos. toni. I. disp. o. n. 107, neque in nominibus nequc in \erbis esse veritatoiu et falsita- et disp. 10. n. 63. tem (quia sine compositione ct divisione sunt), scd solum in « Cod. V aequalitatem. enuntiatione. — Vat. cum cod. cc voci compositiouem adiun- ' Cod. R defectum. git simt. Prima huius argumenti propositio in cod. T (a pri- s Cfr. Aristol,, II. Phys. text. 18. (c. 2.), ubi Philosophus ma manu) sic sonat: quia fides liabet obiectum Demn ut agens de abstractione mathematica dicit: « neque fit menda- vemm. cium abstrahentium ». Vide Anima, text. 35. etiam 111. dc 3 Ed. I addit reperire, quod etiam in minori habetur. (c. 7.). — Paulo inferius pro complexionem (ed. complemo- 1

^ Aristot. , 1. Periherm. c. 3. nem illamj cod. T complexioiws , Vat. compositionem. 5 Quacst. praeced. — Paulo ante pro vere est et ed. 1 " Libr. VII. de Trin. c. i. n. 7. Cfr. supra d. XXIII. ibi esl eere. — Praedicatio Bocthii, quac mox commemoratur, c.2, et in Comment. dub. 2. Immediate ante pro — nisi per invenitur in eius Conimenl. in libr. de lntcrpret;il. ed. prima complexionem codd. S T ibi j^er incomplexionem. lib. II. circa finem , ubi auctoi', agcns de hac propositione 1" Supple: subiectum.  ,, :.

DIST. XXXIV. ART. UNICUS QUAEST. II. a9i

tatur idenlilas , et haec vere est in Deo a parte rei; potest dici , quod dici relative est dupliciter: vel fisiinciio. et esl compositio \ et respectu huius est incorapactio, secundum esse, vel secundum diei; secundum dici, quia nulla est ibi reahs compositio. ut videns ad visum , et intelligens ad intellectum 3. Ad illud quod obiicitur de complexione, di- et sic unum de altero praedicatur; secundum esse, cendum, quod ilia coniplexio in sermone significat ut Pater ad Filium, et sic non praedicatur. Natura compositionem in ihteliectu, sed unitatem in re. enim non dicit respectum ad personam secundum Ad illud quod obiicitur, quod modus mate- 4. esse, sed secundum dici; et talis respectus impor- riae in Ueo non cadit dicendum quod veruni est, ; , tatur, cum dicitur, quod natura est forma respectu quia ' non cadit inodus materiae ut ex qua ; modus rei naturae. Hinc est, quod dicitur ratione illius re- autem ut de quo et in quo bene cadit. spectus : tres personae unius essentiae vel naturae b. Ad illud quod obiicitur: Aut idem praedica- et una natura trium personarum non tamen dicitur ;

tur de eodem etc. dicendum quod aliquando idem ; , tres personae uhius Dei. Nara hoc noraen Deus non est re, diversum tamen secuiidum raiionem in- iraportat respectum secundura dici ad personam, lelligendi et dicendi, ut bonitas est^ substantia; sed solum ad creaturam. Ideo dicitur Deus A braham, aliquando idem secundum substantiam , diversum Isaac et lacob l secundum modum se habendi, ut persona esl substan- 7. Ad ultimum dicendum, quod communicabi- tia, sive relatio est substantia, et Deus generat: et litas et incorarannicabilitas non sunt oppositae pro- ideo aliquis intellectus capitur ex complexione , qui prietates, sed sic diflerunt, sicut habere proprieta- non capitur ex simplici voce. tem . et non habere '. Quia enim persona habet pro- 6. Ad illud quod quaeritur, utrum res naturae prietatem relativam, ideo distinguitur et est incom- praedicetur de natura; dicendum, quod praedicatione municabilis ; sed quia essentia caret illa proprietate j.aiper identitatem utrumque de altero praedicatur, ideo communis est, et communicabilis pluribus; et nec est compositio * in ratione formae nec in ratione ideo non distinguuntur ad invicem. — Vel potest Aiia soiutio. raateriae; si autera per inhaerentiam, tunc coraraune dici , quod communicabilitas" non est proprietas di-

praedicatur de proprio, ut Pater est Deus. slinguens etiam in creaturis unde quamvis homo ;

Quod ergo obiicitur, quod natura est forma; sit commune, et Petrus proprium, non taraen irape- respondendura est dupliciter" qund forma uno modo : ditur, quin homo dicatur in Pelro; quanto magis dicilur relative ad inforraatum, et sic non est ac- in Deo". Illa autem propositio intelligitur de proprie- cipere in Deo ; alio modo absolute , quod caret ma- tatibus separantibus et distingnentibus illa. in qui- "io-teria , et sic est in Deo ; et sic patet illud. — Aliter bus sunt, ad invicem.

SCHOLIOK

1. Ds speciebijs praedicatioiiis clr. d. 30. q. I, ct d. 3.3. q. 3. sonam et personam; si autem intelligitur de relatione S(?c»)irfHm — Observandum est, quod prima quinciue argg. ad opposit. pro- dici, concedi potest, quod natura sit forma respectu personae, bare nitunlur, nullam prorsus in divinis admittendam esS3 praedi- et quod ratione illius respectus concedi possit lociitio: trcs pcr- cationem ; sextum vero et septimum excludunt tantum praedi- sonae unius essentiae (de qua propositione vide hic dub. S, et

cationem, de qua est quaestio. Quapropter etiam in respons. supra d. 3. p. II. dub. 3, et S. Thom., hic q. 2; S. 1. q. 39.

plura et cgregia dicuntur de praedicalione generatim in di- a. 2. aliosque communiter). — Quoad solul. ad 7. cfr. supra vinis admittenda (cfr. S. Thom., S, I. q. 13. a. 2. i. 12.); d. 19. p. II. q. 2. ad 4.

solutio vero specialis quaeslionis, in titulo indicatae, explicile II. Alex. Hal., S. p. I. q. S6. m. 7. a. 3. — Scol., 1. Sent.

tantum oxhibotur in solut. ad 6, in qua nolatu digna est re- d. i. q. 2 ; Raport. hio q. 2, et d. 4. q. 2. — S. Thom., 1.

sponsio ad id quod i-ejilicatur in arg. 6. ad opposit. S. Doctor Sent. d. 4. q. 2. a. 2 ; S. I. q. 39. a. 6. — B. Alberl., 1. Sent.

dupliciter respondot, primo negans, formam in Deo dici re- d. /i. a. 8. — Petr. a Tar., hic q. 2. a. 1.2. — Richard. a

lative ad informatum, secundo distinguens illud dici relative. Med., hic a. 1. q. \. — Henr. Gand., S. a. 7.5. q. 2. — Durand., Si hoc inlelligitui' do relalione reali, certe non est ivlalio rea- hic q. 3. — Dionys. Carth., hic q. I.

lis inter naturani et liypostasim in Deo, sed tantum inter per-

' Ed. 1 et non est compositio; cod. I non etiam- compo- * Pro voce compositio, quae in plerisque codd. in^enitur,

sitio , in qua leclione verba immediate coniungenda sunt cum Vat. praedicatio ; codd. F G P R S U cc ce ff cuni ed. I com- praecedentibus absque interpunctionis signo. Paulo anle pro paratio. et haec vere est codd. H T ef hoc verum est. ^ Plures codd. responsio est duplex; Vat. solummodo ' Cod. T cum nonnullis aliis et ed. quod. Subinde post 1 respondeo ; cod. X (cod. L in marg.) sic : respondendmn esi modus in pluribus codd. et ed. desideratur materiae. I quod forma diciiur dupliciier: uno modo etc. 3 Contra Vat., quae hic ponit ei, cum codd. L T X le- 6 Exod. 3, 6. Matth. 22, 32. - gendum duximus esi , quia verbum esi respondet illi alteri Cfr. supra d. 5. a. 1. q. 1. ad 1, et d. 19. p. II. q.

est in subsequenli propositione : ut persona esi substantia. 2. ad. 4. Paulo superius pro idem est re aliqui codd. ut T V cum ed. 1 8 Cod. bb (T in marg.) cum ed. 1 proprietas comniuni- idem re. Si quis malit illam lectionem idem re etc. , suppleat cabilitaiis.

ex praecodenlibus pracdicatur pro supprcsso verbo esl. ' Intcllige: communicabililas non est propriclas dislinguens.  ;, , .

SENTENTIARUM LIB. 1.