Bonaventure

DISTINCTIO XXXIX.

quisque eorum simul videt, non particulatim aut sin- gillaliin, velul alternanle conspectu hinc illinc , et inde llrum scientia Dei possit augeri vel minui huc et rursum inde, vel inde in aliud atque aliud, ul vel aliquo modo mutari. aliqua videre non possit, nisi non videns alia; sed orania simul videt, quorum nullum est, quod non Praeterea quaeri solct, ulruni scientia Uei possit serapcr videat » et sciat. « Eius itaque scientia ina- augeri vel uiinui. Ulrumque enim videlur posse pro- inissibilis el invariabilis est. Nostra vero scientia et bari. Qiiod enim divina scientia possit augerl vel mu- amissibilis esl et receptibilis, quia non hoc est nobis tari', iioe modo probatur: quia potest Deus scire esse, quod scire. Propler hoc, sicut nostra scientia illi quod nunquam scit. Est enim aliquis, qui nou est le- scientiae Dei dissimilis est, sic et nostrum verbum

clurus hodie, et tamen polest esse, ut legat hodie; quod nascitur de scientia nostra, dissimile est illi potest enim hodie legere. Nihil autera potest (ieri, quod Verbo quod natum est de Patre scientia » , Ex hac . — i

nou i)ossit a Deo sciri. Potest ergo Deus scire, hunc auctoritate clare ostendilur, scientiam Dei omnino in-

lcctnrum hodie, potest igitur aliquid scire, quod non variabilera esse, sicut ipsa essentia Dei omnino inva-

seit: ergo potest eius scientia augeri vel niutari. Ea- riabilis est; el ((uod Pater et Filius cum Spiritu san- denique videtur posse niinui. Est enim aliquis hodie cto simul omnia sciunt et videnl. Sicut ergo non lecturus, quem Deus scit lecturum. At potest esse, ul potest augeri vel minui divina essentia, ita nee divina

non iegal, ergo potesl Deus non scire, hunc lecturum, scientia. Et tamen conceditnr, posse scire quod non potest Igilur non scire aliquid quod scit: ergo potest scit, et posse non scire quod scit; quia possct aliquid minui eius scientia, vel mutari. Ad quod dicimus, — esse subiectum eius scientiac quod non esl et posset , ,

Responsio. quia Dcl scieutia omnino immutabilis est nec augeri non esse subiectum aliquid, quod est, sine permula- potesl vel minui. Nam , ut ait Angustinus in decirao tione ipsius scientiae.

Aiigusiiniis. quinto libro de Trinitate ' : « Scientia Dei est ipsa sa- pieutia, et sapientia est ipsa essentia sive substantia Cap. II.

Dei; quia in illius naturae simplicitate mirabili non est aliud sapere, aliud esse, sed quod est sapere, hoc An Deus possit noviter vel ex tempore scire est et essex. «Ideoque novit omnia Verbum, quae vel praescire aliquid.

novit Pater; sed ei nosse de Patre est, sicut esse;

nosse enim et esse ibi unum est. Et ideo Patri, sicut Hic opponitur a quibusdam ita si Deus potest scire :

esse non est a Filio, ita nec nosse. Proinde , tanquam vel praescire quod nunquam scivit vel praescivit po- ,

se ipsura dicens, Pater geiuut Verbum sibi coaequale test ergo ex terapore aliquid scire vel praescire. — Ad i

per oninia. Non enim se ipsuni integre perfecteque quod dicimus potest quidem Deus scire vel praescire :

dixisset, si aliquid minus aut amplius esset in eius onme quod potest facere, etpotesl facere quod nunquam Verbo quam in se ipso. Hoc est ergo omnino Verbum, flel. Potest igitur scire vel praescire, quod nunquam

quod Pater, non taraen est Pater, quia iste Filius, ille fiel nec est nec fuil. Nec illud scit vel scivit, neque

Pater. Sciunl ergo invicein Paler et FUius, sed ille praescit vel praescivit, quia scientia eius non esl, iiisi

gignendo, iste nascendo. Et omnia quae sunt in eorura de his quae sunl vel fuerunt vel erunt; et pracscientia

scientia, in eorum sapientia, in eorum essentia, unus- non est nisi de fuluris. Et licet possit scire vel prae-

Vat, ciini edd. 3, 3 svb. Magistro aliquae pfopositiones transponuntur et aliquae omit- tuntur. Tertius locus est ibid. iterum c. 13. n. 22. — In ultimo NOTAE AD LIBR. SBNTENTIARUM. textu solummodo Val. et edd. i, S, 6, 8, 9 posl inamissibilis addunt et invariabilis, refraganle etiam originali. Immediate ' Cod. D mimii , ood. E mimii vel mutari posl pro qiwd scire legit Val. qiind sapcri' vel scire : origi- 2 Cap. 13. n. 22. Soqnens lociis esl c. U. nalc qnod scirc vet saperr. I DISTINCTIO XXXIX. (583

scire quod nunqiiani esl nec erit; non laiiien potest ait Hieronyinus in Absur- Hieionymus expositione Habacuc'': «

aliquid scire vel praescire ex tempore. Potest utique dum est, inquit, ad hoc deducere Dei maiestatem, ut scire vel praeseire quod nunquain esl nec erit, nec sciat per niomenta singula, quot culices nascantur, illud scituni vel praescituin est ab aeterno ; non tamen quotve moriantur, quota pulicum et muscarum sit potest incipere scire vel praeseire illud , sed ita potest multitudo, quotve pisces natent in aquis, et similia. modo scire vel praescirC, sicut potest scisse vel prae- Non simus tam fatui adulatores Dei, ut dum provi- scisse ab aeterno. Si enim dicas , eum modo posse dentiam eius etiam ad ima retrudimus, in nos ipsos sciro vel quod ab aeterno non scivit vel praescire iniuriosi simus, eandem irrationabilium et rationabi- praescivit, id est, ita quod ab aeterno non sciverit vel lium providentiam esse dicentes». Hic videtur dicere praesciverit, quasi utrumque siinul esse possit; falsum Hieronymus, quod Deus illorum rainimorum scientiam est. S« vero dicas, eum posse modo scire vel praescire sive providentiam non habeat. Quodsi hoc est, tunc non quod ab aeterno non scivit vel praescivit, id est, ha- omnia simiil scit et semper. — Ex tali itaque sensu Expiicatnr. bere potentiam sciendi vel praesciendiab aeterno et ilhid dictum esse noverimus , ut Deum illa alternatirn raodo aliquid, nec illud tamen praescitum est vel fu- vel particulatim scire neget, nec per diversa tempo- turum; verum est. Non potest ergo iioviter vel ex rum momeuta sic illa cognovit, sicut per varia mo- tempore scire vel praescire aliquid, sicut non potest menta illorum quaedam deficiunt, quaedam incipiunt. noviter vel ex lempore velle aliquid; et tamen potest Neque illis aliisque irrationabilibus ita providet, quem- velle quod nunquam voluil. admodum rationabilibus. Nimquid enim„ ut ait Apo- stoius'', cura est Deo de bobus? Et sicut non est cura Cap. III. Deo de bobus, ita nec de aliis irrationabilibus. Dicit tainen Scriplura, quia ipsi cura est de omnibus. Pro- Utrum Deits possit scire plura, quam scit. videntiam ergo et curain miiversaliter de cunctis, quae condidit, habef, ut habeat unumquodque quod sibi debe- Item a quibusdam dicitur Deus posse plura scire, tur et convenit. Sed specialem providentiam atque curam quam sciat, quia potest scire omnia quae scit, et habet de rationabilibus, de quibus praecepta tradidit potest aliqua facere, quae nunquam erunt, et illa po- eisque recte vivendi legem praescripsit ac praemia pro- test scire. Non enim aliqua iucognita facere potest. misit. Hanc providentiam et curam de irrationabilibus Si vero oinnia essent, quae modo sunt, et alia quae- non habet. Ideo Apostolus dicit, quia non est cura Deo de dam faceret, quae non sunt nec erunt, et illa omnia bobus. Providet tamen omnibus et curat, id est gubernat sciret, pro certo plura sciret, quam modo sciat. Nec orania, qui omnibus solem suum oriri facit et pliwiam tainen eius scientia augeri potest', quia hoc totuin dat'\ Scit itaque Deus, quanta sit multitudo pulicum, fleri posset sine rautabilitate scientiae. Constat ergo, Dei culicura acmuscarum et piscium, et quot nascantur, scientiam omnino esse imrautabilem nec augeri posse quotve moriantur; sed non scit hoc per momenta sin- vel rainui, sed ei subiecta. gula,.immo simul et semper omnia, neque ita scit, ut eandem habeat providentiam irrationabilium et ra- Cap. IV. tionabilium, id est, ut eodem penitus inodo provideat

irrationabilibus et rationabilibus. Rationabilibus enim Quod Deus et semper et simul scit omnia. et praecepta dedit et Angelos ad custodiam delegavit. Siniul itaque et scit Deus omnia immutabiliter Ei vero quod praedictum est, scilicet quod Deus quae fuerunt et sunt et erunt, tam bona quam mala; omnia semper videt et simul, videtur obviare, quod praescit quoque omnia futura, tam bona quam mala.

' Cod. addit ml mirnii. quem exprimunt verba , quae seqmuitur: eisque recle viveiidi 2 Ad c. I, 14. tegem praescripsit. 3 I. Cor. 9,9; alius lociis est Sap. 12, 13. = Uespicitur Matth. o, 43: Qui solem suum oriri facil su- * Intellige : respectu quorum dedit septem praccepta poste- per bonos et malos et pluit super iustos et iniustos. decalogi. Haec est lectio codd. et ed. I ; aliao edd. niinus « Solummodo Vat. et edd. 4, 3, 6, 8, 9 semel. omittunt de, quia tunc sensus verborum idem est cum eo,  SENTENTIARUM LIB. I.