Bonaventure

DISTINCTIO XLl.

DISTmCTIO XLL

Utrum a/iquod sit meritum obdurationis Ue mriis super hoc carnalium. opmionibus. oel misericordiae.

autem quaerimiis merilum obduralionis el mi- Si Opinali sunl lamen quidam, Deum ideo elegisse sericordiae, obdurationis meriUim invenimus, miseri- lacob, quia taleni futurum praescivit, qui in eum cre- cordiae autem meritum iion invenimus, quia nullum deret et ei serviret. Quod aliquando Augustinus se sen- Augngtin

est miserieordiae meritum, ne gratia evacuetur, si non Retractationum ° ubi aperte osten-X"°"'" sisse dicit iu libro ,

gratis donatur', sed meritis reAA\[m. Miseretur itaque dit,quod si propter futura merita electus esset, iam secundum gratiam, quae gralis datur; obdurat autem non ex gratia esset electio. Non ergo ideo electus est secundum iudicium, quod meritis redditur. « Unde da- a Deo, quia talis futurus erat, sed ex electione talis tur intelligi, ut sicut reprobatio Dei est nolk misereri, est faclus, ita dieeus: «Disputans, quid elegerit Deus ita obduratio non misereri, ut non ab illo Dei sit in nondum nalo, cui dixit serviturum esse maiorem, ,

irrogetur aliquid, quo sit homo deterior, sed tanlum et quid in eodem maiore similiter nondum nato repro-

quo sit melior non erogetur » Ex his aperte ostendi- "^ . — baverit, ad hoc perduxi ratiocinationem , ut dicerem: tur, quid miscricordiam , qiM obdurationem intellexe- Non ergo elegit Deiis opera cuiusquam iu praescien- rit Apostolus ' , et quia misericordia nullum advocat tia, quae ipse daturus est, sed fidem elegit in prae- meritum, obduratio vero non est sine raerito, sed ha- scientia, et quem sibi crediturum esse praescivit, ipsum luid mi- bet nolle misereri. Et misericordiae vcrbo hic accipitur elegit, cui Spiritum sanctum daret ut bona operando ,

Sto.''' praedestinatio, et praecipue praedestinalionis effectus, etiam aeternam vitam conseqiieretur » Ecce hic . — obdurationis vero non ipsa Dei aeterna reprobatio, aperte dicit, non propter opera eum elegisse, sed pro- quia eius nullum estmeritum, sed gratiae privatio sive pter fidem qua eum praescivit ' crediturum. Sed quia ,

sublractio, quae quodam modo est reprobationis effe- et in fide meritum est, sicuti et in operibus hoc re- ,

ctus. Accipitur tamen aliquando reprobalio pro obdu- tractavil dicens': « Nondum diligentius quaesiveram ratione, sicut et praedestinatio pro suo effectu, qui nec adhuc inveneram, qualis sit electio gratiae, de est gratia apposita*. Gratia enim, quae apponitur, qua dicit Apostolus: Reliquiae per electionem gratiae effectus est praedestinationis. — Cum igitur graliae, quae salvae fient ; quae utique non est gratia , si ex meritis apponilur homini ad iustificationem , nulla sint nierita; procedit, ut iam quod datur non secundum gratiam, aedcsti- qua ab aeterno niulto uiinus et ipsius praedesiinationis, sed secundum debitum reddatur polius meritis, quam ^eruis"" elegit Deus quos voluit aliqua possunt existere me- , donetur. Proinde quod coutinuo dixi : Dicit eniin idem rita, ita nec reprobationis, qua ab aeterno quosdam Apostolus ° Idem Deus qui operatur omnia in omni- :

praescivit futuros malos et damnandos: sicut elegit la- bus. Nusquam autem dictum est Deus credit omnia in :

cob, et Esau ^ reprobavit, quod non fuit pro meritis eo- omnibus. Ac deinde subiunxi: Quod ergo credimus, rum, quae tunc haberent, quia nulla habebant, quo- uostrum est quod vero bonum operamur, illius est, ;

niam nec ipsi existeban;; nec propter futura merita qui credentibus dat Spiritum .sanctum. Profecto non quae praevideret, vel illum elcgit, vel illuni repro- dicerem, iam scirem, etlam ipsam fldem inter Dei si

bavit. munera reperiri quae dantur in eodem spiritu. Utrum- ,

' Val. et ))liiies edd. euni cod. C donettir... reddatui: Simplician. q. 2. n. 8 , et de Praedest. Sanctor. c. 3. n. 7. — Paulo ^ Aogusl. , !. ad Simplician. q. 2. n. IS. inferius Vat. cum edd. 2, 4-. S, 6, 8, 9 ea tali etectione talis ' Roni. 9 , 18: Ergo cuius vult niiseretur , et quem vult pro ex electione talis.

indurat. — l'aulo inferius codd. BD el ed. I addunt semper ' Vat. et aliae edd. , excepta I , pramidit, refragantibus et legunt non est semper sine merito. Immediate post praeter codd. Vat. aliae edd. omiHunt verba sed habet notle misereri. 8 Loc. cit. — Locus s. Scripturae est Rom. I \ , S. Ed. August.

* Cod. A gratiae appositio. inli-a habet : quae iitique non est gratia , si eam merita ulla 5 Rcs|iicitur ad Malacli. I , -2. 3 : Nonne frater erat Esau praecedant, ne iam. Vat. : quae utique non ex gratia, si eam lacob, dicil Dominus, et dilexi lacob, Esau autem odio liabui. merita praecedant. Textum noslrum exhibent edd. 1,6, 8 , cui

Cfr. Rom. 9, I.S. aliae ediliones et noslri codd. consentiunt, nisi quod aliquae edd. 6 Libr. 1. c. 23. n. 2. 3. Retractalio i-efertur ad ea quae habent et ex gratin , aliac e.r qratia pro ext (fratia.

i|ise dixcral iii Exposil. Episl. ad Romanos, e. 60. Cfr. I. ad 9 1. Cor. 12. 6.  ': , '

SENTENTIARUM LIB. 1

qiie erjio noslnm est propter arbitrium voluntatis, et peccaloribus praecedere quo digni sinl iustiflcalione,imp[ ulrumque dalum est pcr spiritum fldei et carilatis. — et in aliis quo digni sinl obtusione. Sed lioc frivo- — Et quotl paulo post dixi Noslrum enim est credere et : lum est.

velle, illius aulem daro erodenlibus el volenlibus fa- « Mtilti vero de isto profundo quaerentes reddere Error orn *' eullalem bene operandi poi' Spirilii~//i sancium, pcr rationem , alque secundum coniecturas cordis sui in-

quem carilm diffmdilnr in cordihiis iiotilris ', \erum scrutabilem altiludinera iudiciorum Dei cogitare conan- est quidem, sed eadeui regula el utrumque ipsiits esl, tes, in fabulas vanitatis abierunt dicenles, quod animae quia ipse praeparat voluntalem, et ulrnmque nostriim, sm'sHra in caclo peccanl el secundnra sua pcccata ad quia uon flt, nisi volenlibus nobis » ergo ct merilum : corpora pro lueritis diriguntur, et ilignis sibi quasi fldei de misericordia Dei venit. Nou ergo proptei' fldem carceribus includnnlur. lerunt hi tales post cogilationes vel aliqua merita eiegit Deus aliquos ab aeterno vel suas, et volentes disputare de Dei profundo, versi sunt apposuil gratiam iustiflcationis = in temj)orc, sed gra- in profundum, dicentes, animas in caelo ante conver- tuita bonilate sua elegitUnde Augu- , ul boni csscul. salas el ibi aliqnid boni vel mali egisse et pro meri-

i.slinus in libro de Praedeslinalione Sanclorum " « Nou : tis ad corpora terrena delrusas esse. Hoc autem respuit quia futuros uos tales esse praescivit, ideo elegii, sed calholica fldes propter evidentera Apostoli sententiam,

ut essemus tales per ipsam electionem graliae suae, qua ait°: Cum nondum nati essent, aut aliquid boni qm gratificavit nos in dileclo Filio suo». uel mali egissent ° » etc. Melior est ergo fldelis igno-

His tamen adversari videtur, quod dicit Augusti- rantia quam teraeraria seientia. « Elegit ergo quos vo-

xuus* super Malacbiam propbelam, ubi scriplum est luit gratuita misericordia, uon quia fideles fnturi erant,

lacob dikxi, Esau aulem- odio habui: « Cui vult in- '' , sed ul fldeles essent, eisque graliam dedit, non quia quit, miseretur et quera vult indurat. Sed haec vo- , fldeles erant, sed ut flerenl. Ait enim Apostolus'": i]i-

luntas Dei iniusla esse non pol«st. Venit enini de oc- sericordiam consecutu-s sum, ut fidelis essem ; uon ait, cultissimis meritis, quia el ipsi peccalores cum propter quia fldelis eram. Dalur quidera cl fldeli, sed data generale peccatum unam massam fecerunt, non tamen est etiam prius, ul esset fldelis». Ita etiam reprobavit nulla" inler eos est diversitas. Praccedil ergo aliquid quos voluit, non propter nierita futura, quae praevi- in peccaloribus, quo,quamvis nondiun sint iustifleati, deret, veritate laraen rectissima et a nostris sensibns

digni efflciantur iustiflcalione. El item praecedit in aliis remota ". peccaloi'ibu? , qiio digui sunt obtusione ». — Ecce Sed quaeritur, utrum, sicnt dicitur elegisse quos-ymesiio hie \ idelur Auguslinus dicere , quod el ipsa Dei vo- dam, ut boni flerent et fldeles, ita etiam concedi de- S°.' luntas, (|ua alios ex meritis eligit, alios reprobat, beat , reprobasse quosdara , ut mali essent et infideles proveniat", sed vccullissimis^ id est, quod pro meritis et obdurare, ut peccent; quod uullatenus concedi opor- alios voluerit eligere alios reprobare, et quod pro , tet. Non enira reprobatio ita esl causa mali, sicut prae- meritis aliis appouitur gratia iuslificationis, aliis uon, destimUio est causa boni; neque obduratio ita facit

- unde obtundunlur. Sed quid intelligere voluerit, igno- hominem malum , quemadmodum misericordia facit

ratur, nisi forte hoc dicatur intellexisse, quod supra bonum. diximus eum retractasse. Nam ibidem eliam quaedam alia continue subdit, quae in libro Retractationum Cap. III.

aperte retraclat; quod utrumque legenti patebil. Unde verisimile est , in praemissis filiam hoc retractasse. An ea quae semel scit Deus velpraesdt, semper sciat Quidam tamen ex eo sensu accipiunt fore diclum, et praesciat, et semper scierit et praescterit. " non quia aliquis praedestinetui' pro merilis vel iustiflca- tionis gratiam mereatnr, sed quia aliqui non adeo mali Praetei'ea considerari oportet, utrum ea omnia

sunt, ut raereantur sibi gratiam non impertiri. Nullus quae semel scit vel praescit Deus, sempersciat'^ et scie- enim Dei gratiam raereri potest, per quam iustiflcatur; rit, ac praesciat et praescierit; an olim scierit vel

potest lamen mereri, ut non apponatur, ut penilus praescierit quod raodo non scit vel praescit. — De prae- pe pi.

abiiciatnr. Et quidem aliqui in tantum profundum ini- scientia prirao responderaus dicentes , multa eum prae-

quitatis devenerunt, ut hoc mereantur, ut hoc digni scisse, quae modo non praeseit. Cum enim eius prae- sint; alii vero ita vivunt, ut, etsi non mereantur gra- scienlia non sit nisi de fnluris, ex quo illa quae futura tiam iustiflcationis, non lamen merenUir omnino repelli erant, praesentia flunl vel praetereunt, sub Dei prae- et gratiam sibi subtrahi. Ideoque dixit, in quibusdam scientia esse desinunt, sub scientia vero semper sunt.

1 Roni. o, 5 1 Rom. 9, 11. 12. Apostolus prosequitui- sic : ut secunduni ' Sola Vat. sancH electionem propositum Dei maneret, non ex operibus, sed ex 3 Cap. 19. n. 38. — Locus s. Scriptiiriie est Eplies. I , 6. vocante dictum est ei : Quia maior serviet minori. Libr. 83 Quaest. q. 68. n. 4. — Loci s. Scriptuiac sunt " Quae praecedunt simita sunt ex .\ugust., Serm. 169. c. o.

.Malach. I, 2. 3, et Rom. 9, 18. Vulgata ct Augusl. Cuius n. 6, sed nonnullis transpositis vel mutatis. oult pro Cui vult. — Vat. et edd. 4 , 6 , 8, pluribus omissis, 1" I. Cor. 7 , 2.5. — Quoad sensum hae propositioncs suiiuue

exhibent: Augustinus lib. 83 Quaestionum: Cui vult. siint ex August., 1. Relract. c. 23. n. l, et de Pracdesl. Sanitor. 5 Ita codd. , cdd. 1 , 6 et originale. Vat. cum pluribus edd. c. .3. n. 7.

fecenmt: tamen nonnulla intcr eos. " Libr. I. de Diversis Quaest. ad Simplieian. i|. 2. n. IG, ^ Codd. et ed. I vemat. paucis mutalis. ' Libr. L c. 26. — Paulo ante Viit. et cdd. i , 6 oniittunl >- Val. et edd. 2 , i , 6 , 7 , 9 minus congrue .icit, scd re-

etiam ante qmedam alia. fraganlibus omnibiis codd.  ; ,

DIST. XLI. DlVISrO TEXTUS. 727

Praescivit ergo Deus omnia ab aelerno, quae futura huius hominis mundi creatione nunc etiam scit, et erant, neque praescire desinit, nisi cum futura esse quod sciebat, antequam flerent, licet tunc et nunc hanc desinunl. Neque cum praescire desinit aliqua, quae scientiam eius diversis exprimi verbis oporteat. Nam ante praesciebat, minus ea noscit, quam ante cognosce- quod tunc futiirum erat, nunc praeteritum est; ideoque bat. Non enim dicilur ex defectu scientiae eius, quod verba commutanda sunt ad ipsuni designandum; sicut aliqua praescierit aliquando, quae modo non praescial, eandem diem modo per diversis temporibus loquentes sed ex ratione verbi quod est praescientia. Praescire hoc adverbium cras designamus, dum adhuc futura enim est ante scire , quam flat aliquid. Ideoque non est, modo per hodie, dum praesens est, modo per potest dici Deus praescire, nisi quae futura sunt, heri , dum praeterita est. Itaque antequam crearetur De scientia autem aliler dicimus. Scit enim Deus mundus, sciebat Deus hunc creandum, postquam crea- . semper omnia quae aliquaiido scil. Omnem enim scien- tus est, scit eum creatum. Nec est hoc scire diversa, tiam, quam aliquando liabet, semper habuit et habet sed omnino ide^n de mundi creatione sicut antiqui ;

. et habebil. — Ad hoc autem opponitur ita:-olim scivit, patres crediderunt, Christum nasciturum et morituruin hiuic hominem nasciturum qui nalus est, modo non , nos autem credimus , eiim iam natum et mortuum scit, eura nasciturum scivit ergo aliqiiid, quod modo : nec tamen diversa credimus nos et illi, sed eadem. non scit. Item scivit miindum esse creandum modo , , « Tempora enim, ut ait Auguslinus% variata sunt; el

uon scil, eum esse creandum: aiiquid ergo scivit, quod ideo verba sunt mutata , non fldes » . Indubitanler igi-

modo non scit; et alia huiusmodi inflnila induci pos- tur teneamus, Deum semper omnia scire, quae ali- .sent'. — Sed ad hoc dicimus, qiiod idem de nativitate quando seit.