Bonaventure

QUAESTIO I.

Utrum Deus possit aliquid aliud a se.

Quod aulem non possit Deus aliud a se , osten- 4. Item , in Deo idem est posse et esse * ; sed ditur sic. Deus non est aliud a se: ergo non potest in aliud 1. Omnis potentia, quae agit in .iliud a substan- a se. Si tu dicas , qnod potentia connotat, sed non Adopposi- tia, in qua est vel cuius est, egreditur ab ilia sub- essentia; contra: Deus potest aliquid facere, quod nec "™' stantia ' ; potentia enim non operatur, nisi ubi est. est nec fuit nec erit: ergo nihil connotat. Si tu di-

Si ergo divina substantia operatur per suam poten- cas , quod connotat, quod est in potentia ; sed po- tiam in aliquid aliud a se , polentia eius incipit esse tentia Dei non est aliud quam Deus et quod est in vel fieri in alio: ergo egreditur a substantia. Sed Deo: ergo et nihil aliud connolat. oninis potentia , qnae egreditur, elongatur a subslan- Sed contha: 1. Bonum est difTusivum sui'^; sedr. tia, et omnis talis distat a substantia; et omnis po- secundum quod huiusmodi, est in aliud: diffusio,

tentia dislans a substantia repugnat simplicitati: cum ergo bonum, secundum quod bonum^potest in aliud: ergo boc sit impossibile in Deo, videtur, quod Deus aut ergo secundum potentiam suam, aut alie^iam. nori agat in alind a se. Si secundum alienam : ergo non est perfecte bonum

2. Item, omnis potentia, cuins opus est in cum non habeat aclum bonum per se; si per poten- abud ', habet dependentiam ab illo. /'/o?)fU?o: opus tiam suam: ergo bonum secunduin quod bonum, ,

enim, qiiod transil in materiam subiectam, aliquo potest in aliud;-sed Deus est summe bonus: ergo etc.

inodo ppiulel ex ilUi: sed potentia |)endet ex eodem, 2. Item, omnis pei'fectio creaturae est in hoc ex quo peiidel actus , quia perticitur per actum quod possit ahud a se producere'^: si ergo omne ergo si polentia divina est in aliud, habet depen- quod perfectionis est, Deo est attribuendum poten- ,

dentiam. tia producendi aliud est Deo attribuenda. 3. Item, omnis polentia, quae est in aliquid, 3. Item, si nihil aliud a se polest, ergo nulli quod non semjier est coniunctum suo actui ^ habet alii a se praeest, ergo nec aliquid Deo subest: indigentiam — non enim est perfecta, nisi quando ergo a nnllo est colendus , a nnllo est adorandus agit, et non agit, nisi cum obiectum est praesens — et nihil quaerendum quod est ab ipso omnino est ;

ergo quando non est semper praesens, est incom- suminum inconveniens, secimdnm omnes. pleta ; hoc anlem repugnat potentiae divinae 4. Item, si niliil potest aliud, ergo nihil est

ergo etc. ad ipsum neque propter ipsum; sed bonitas est in

' CIV. supru pag. 686, nola 4, ubi Aristolelicam definilio- esse nihil diflert in perpetuis. — hi fine argumenti pnst est in

nem aclionis Iranseiinlis iiivenies. De ratione a S. Doctore hic Deo sola Vat. addit est Deiis. adiuncla vide Aristot., Vll. Pliys. text. 9. ubi docctur, 5 Hoc axioma formatum videlur ex iis quae Dionys. ile (c. 2.), ,

undo principium motus est, simul essc dcbcrc. cum eo illud , Caelesl. Hierarch. c. i. § 1 et de Div. Nom. c. 4. § 1. seq. ,

quod movetur. — Paulo inferius ex antiquioribiis mss. et ed. de bono profert. — Paulo infnrms ]iro per potentiam, quod lia- I supplevimus et omnis talis distat a substantia. bent cod. V et cd. I, Vat. cum plurimis codd. minus rcctc ^ Id esl, cuius operatio sive actio transit in aliquod exter- propter potentiam ; nielius cod. Z secnndum potewtiam. num. Huc respiciens Aristot., V. Metapli. text. 17, et IX. text. 6 Cfr. supra pag. i80, nota S. — Ex hac proposilione 2. (IV. c. 12, et VIII. c. 1.) potentiam activam sic definit : prin- intelligitur, S. Doclorem respnisse illud systema, qaod Occasio-

cipium transmutatlonis in aliud, secundum quod est aliud. nalismus vocatur, quod crcaturis actionem denegat, ct de quo ^ Intellige: quod non est semper praesens potentiae, sive iam Averroes, Comment. in IX. Metapli. toxt. 7. (VIII. c. 3.) relate ad quod potentia non semper est in actu. Cfr. de hoc dicit: Ista opinio est valde cxtranea a natura honiinis, et qui

argumento Aristot. , IX. Metaph. text. \ 3. seqq. (VIII. c. 8.). recipiunt huiusmodi , non habent cercbrum habilitatuni natura- — Mox pro nisi cum aliqui codd. ut Z aa bb nisi quando. liler ad bonum. Cfr. infra d. iii. a. 2. q. 2. ad 1.

* .\ristol. , III. Phys. tcxl. 32. (c. I.) : Posse cnim ab ipso  , ;

DKT. Xl,ll. ART. UNICUS QUAEST. I.

rebus et ordo per relatiouem ipsorum ' aJ suni- alio indiget: hoc igilur modo ponendum, quod Dens concinsioa uiuni bonum, a quo est omue bonum: ergo secun- potest in aliud a se sive aliud a se. dum hoc nuUa res est bona nec ordinata in uni- 1. Ex his patet primo obiectum. Quori enim soinuo op- •'°"'°''""'- verso; hoc autem est summum inconveniens : ergo obiicit : potentia , quae est in aliud , egreditur ab necesse est ponere, quod possit in aliud a se. Prima agente in passum ; dicendum , quod hoc verum est. eonsequentia est manifesta; ad illnd enin\ solum ubi agens in ahud non est in illo secundum veri- stat ultima resolutio in redeundo , in quo est prima tatem ; ubi autem est omnino nulla necessitas est ,

origo in exeundo, ul manifeslum est. egrediendi. 2. Ad illud quod obiicitur, quod potentia , quae c N c L u s I 0. est in aliud, pendet ex illn; dicendum , quod hoc verum est de illo , cuius aclio est in aliud tanquavn Deus potest alvud sive in aliud a se, sed sine ulla in susientans; divina autem potentia non indiget imperfectione distantiae , dependentiae et indi- alio sustentante , quod patet , quia non indiget sub- gentiae. iecta materia , sed facit ex nihilo. Et ratio huius est, quia cum potentia sit omnino indifferens et ab Respondeo : Ad hoc intelligendum notandum est, essentia et actu', sicut essentia non indiget susten- . quod posse aliud sive in aliud a se, hoc est du- tante, sic nec potentia. pliciter:aut in ahud sicut in distinctum secundum 3. Ad illud quod obiicitur, quod potentia, quae essentiam et remotum secundum distantiam, sicut est in aliud, habet perfectionis indigentiam ; dicen- unum contrarium agit in aliud, quia impossibile est, dum quod potentia agens in aliud est duplex nisiinctio. , :

duo contraria esse in eodem subiecto"; et hoc modo quaedam quae est suus actus; et talis nihil plus ,

posse in aliud est per egressum potentiae a sub- habet, quando agit in aiiud, quam quando non agit, stantia, et ideo est ibi elongatio et distantia. El et haec nullo modo indiget; et talis est pntentia quia elongatur a sua substantia, ideo pendet a sub- divina propter summam simplicitatem. Alia est po- stantia, in quam agit, et ideo est ibi dependentia; tentia agens in aliud per act-um a se differentem et quia distantia et dependentia, ideo imperfectio et talis plus habet, quando agit, quam quando non . et indigentia. — Hoc modo posse in aliud Deo non agit, et talis est, quae habet indigentiam aliquo competit propter ti'es conditiones praedictas, sicut modo, ut polentia creata. Non sic est de potentia ostensum est ^ quia repugnant divinae potentiae divina ; et ideo , quamvis sit in aliud , quod non quae sunt distantia, dependentia et indigentia. semper est praesens, propter hoc tamen nec indi- Alio modo posse in aliud dicilur sicut in di- gens est nec incompleta. visum secundum formam et essentiam, non tamen 4. Ad ultimum dicendum, quod potentia con- in remotum secundum aliquam distantiam, quia di- notat possibile , et possibile ampliatur ad ens et ad vina essentia, dum operatur, intime est in illo. Et non-ens=; et sicut possibile ampliatur, ita et diver- hoc modo nec ponit distantiam nec dependentiam silas connotati. Et ideo non tantum dicitur posse in nec indigentiam. Cum enim divina essentia sit omni aliud, quia potest in aliud quod est , sed quia po- perfectione perfecta, et potentia eius sit omnimoda test in aliud ,quod potest esse ; Deus autem a se indivisione iiidivisa, a nuUo alio dependet, nullo non potest esse aliud. Ideo patet illud.

SCHOLIOE

1. Quaestio intelligenda est de potentia activa sive exsecu- voluntate cum haec sit causa immediata et effectiva ope- ,

tiva in ordine ad actum transeuntem ; lianc in Deo esse, fide rum divinorum extra Deum, praelucente intellectu ut princi- certum est. Disputatur tantum inter tlieologos , utrum et quo- pio directivo. S. Thomas, licet non eodem modo a suis disci- modo secunduni nostrum modum intelligendi potentia distin- pulis exponatur, secundum Gotti (I. tr. 4. q. 4. dub. 4.) tenet,

guenda sit ab inteUectu et voluniate, et ab ipsa iiatura divina. attributum omnipotentiae virtualiter distinguendum esse a na- Scotus docet potentiam divinam ex natura rei non distingui a , tura divina , sed non a linea intellectiva et volitiva , et forma-

1 Scilicet bonitatis et ordinis. l'ro ipsorum cod. V ipsarum 3 Cfr. tria prima argumenta ad opposit. scil. rerum. — Cfr. de hoo argumento Boeth. , de Hebdomad. * Hoc sibi vult : potentia omnino non differt ab essentia

sive Quomodo substantiae in eo quod sint, bonae sint etc. actione. — Aliquanto superius pro in sustenians multi codd. 2 Aristot. , II. Topic. c. 3. (c. 7.): Impossibile enim , simul sustentanie vel in susteniaiis ; prave. contraria eidem inesse. Cfr. et de Praedicam. c. de Opposiiis. 5 Sensus est: possibile non tantum respicitens, sed etia Hinc sl duo contraria agunt, actio eorum in eo sita est, ut unimi non-ens. Quare et possibile ab aliquibus deflnitnr: id quod v expellat alterum de subiecto, v. g. calor prodiens ex igne expel- est vel quod potest esse. lit frigus. — Paulo anle pro unitm contrarium codd. R V unum contrariorum.  ,

748 SENTENTIARUM LIB. 1.

lilei- oonsislero in intellecln pi'aclico , qiia(enus applicatur a II. Brcviter ct eleganler totam de divina potenlia doctri-

^oliintate. Anrcolus fiueiii sequitur Suaroz putat , ipsam di- nam comprehendit S. Bonav. in Breviloq. I. c. 7. Ipsae con- — Dc hac quacstione , ,

\ inani naturani ut praeintelligitur ad divina attributa , csse clusionos fldc et ratione constant. : Alex. — ,

formalitor ot imniediale iiotenliani operativam. Alii virtualiter Hal., S. p. I. q. 20. m. de hac \, de Re- Scot., et scq. q.

distinguunt potentiam divinam ct a natura ct a linea intcllectiva rum principio , q. 2. a. 2. n. seqq. — Thom., 8. S. hic q.

et volitiva quibus favct S. Uonav., infra d. 45. a. 2. q. I. 1. a. 1 ; S. I. q. 25. a. I. 2. 3 ; S. c. Gent. II. c. 7. 8. 9. 22.

praesertim ad 2, et ,

a. 1. q. 2. — B. Albert.j hic a. 1 ; S. p. m. — 1. tr. 19. q. 77. 1. Petr. a

Notandum cst In solut, ad 3 quod potentia divina non , Tar. , hic q. 1. a. 1. — Bichard. Med., — a hic q. I. vEgid.

tanlum est semper in actu, sed eUom est situs actus, quatenus R., hic 1. princ. q. — Durand., I. 2. — Dionys. hic q. 1.

est inmanens. Ilinc respectu Dei non potest applicari axioma Carth., hic q. 1.

Aristotelis , quod qualibet potenlia melior est siius aclus.