Bonaventure

QUAESTIO II.

Ulrum Deus pos.nt omne quod potesl agens creatiim.

Seeundo quaerilur, utrum Deus possit in oimie recipere: ergo non polest otnne quod potest aliud aliud, in quod potest orane ageus creatuni. Et quod a se. Si dicas, quod non est potentiae, sed impo- sic , videtur. tentiae; contra: nulla irapotentia est a Deo sive a

1. Qui enim omne dicit nihil excipit; sed non potentia dlviua: ergo secundum hoc potentia mate-

Fondamenta.lantum diciiiius ct credinius Deum potentem, sed riae sive aniraae non esset a Deo. Deum omnipotentem ' : ergo etc. 2. Itera, homo potest pati raiseriam sive susti- 2. Item, quia Deus est omnisciem , ideo scit nere poenam; Deus non potest pati: ergo etc. Si omnia, quaecumque scit alius sciens; si enira ali- dicas, quod illud est impotentiae ' ; conlra: nul-

quis sciret aliquid , quod non sciret Deus Deus non , lum opus virtulis est impotentiae ; sed sustinere

diceretur omnisciens: ergo pari ratione non dice- est opus fortiludinis, quae propriissime est virlus': retur oranipotens, nisi possef omne quod potest ergo etc. oranis alius. 3. Ilera, homo potest peccare, Deus autem non 3. Item, Deus uon dicitur omnwolens , quia potest: ergo etc. Quodsi potest peccare, potest es-

iion vult omnia, quae alii volunt: ergo pari ratione, .se malus; quod est inconveniens. Si dicas, quod si non posset omnia quae alii possunt ' , non esset hoc posse non est potentiae ; contra: Augustinus de oranipotens. Civitate Dei °: « Melior est natura, quae potest pec- 4. Ilein. oraue esse est a primo esse, ergo care , quam quae non potest peccare » : ergo posse omne posse est a prirao posse: ergo oranis poten- peceare spectat ad nobilitatem et perfectionem natu- tia potest quidquid potest propter divinam poten- rae, ergo non dicit iinpotentiara.

tiam ; sed « propter quod unumquodque , et illud 4. Itera, homo potest currere et comedere magis • » : ergo etc. Deus hoc non potest: ergo etc. Si dicas, quod hoc Sed contra: 1. Aliqua creatura potest omnia est irapotentiae; contra: orane illud quod dicit po-

Ad oppo6i- recipere corporaliter , ut raateria; aliqua potest sitionera, est a potentia, quae vere est potentia; '""" omnia recipere spiritualiter °; sed Deus nihil potest sed currere et comedere non dicunt actus privati-

' Symbol. Apostolorum : Credo in Deum Palrein omnipo- ^ Pro impolentiae Vai. hic el immediale posl atquc etium tentom. — Pro sed Deum omnipoientem cod. Jl sed etiam in seq. argumento impossibile, el similiter in terlio argumenlo omnipotentem. possibile pro potenliae, quam immulationem vocum conlextus ' Plurimi codd. ct cd. I possit. et codd. cum cd. 1 prorsus rcprobant. 3 Cod. T cum pluribus aliis minus congrue possrnt. ' Do forliludine eiusquc actibus vide Arislnl., III. tithic. c.

Aristot., I. Postcr. c. 2. 6. scqq. 5 Quare et Aristol., III. de Anima, lexl. 37. (c. 8.) dicit, Libr. XII. c. I. n. 3, scd non eisdem verbis. Verbis de

animam cognoscentem esse quodammodo omnia. Quid sibi velit Civilate Dei codd. aa bb adiungunt vel de Libero arbitrio, in

haec sentcnlia, vide supra d. 3. p. I. q. I. ad 1. De potenlia quo libro nimirum similc testimonium oxhibetur. Loquens enim

maleriae recipiendi formas vide ibid. p. 11. a. I. q. 3. ad 4. — In S. August., ibi libr. III. c. 5. n. 16, de animabus peccatricibus

hac proposilione post secundum aliqua Vat. cuin niullis codd. ait : cum ct tales adhuc meliores sinl eis, quae , quoniam nul- interiicit potentia, simulque cum codd. P Q -K (Iv a secunda him habcnt rationale ac liberum voluntatis arbilrium, pcccarc manu) addit ut spiritus ralionalis creatus, et cod. ut anima. non possunl. — Mox pro nobilitatem, quam vocem cx polio- Nonnulli codd. cum Yat. \>osl aliqua ponunt potentia, sed omil- ribus codd. ut KLN P Q V Y ff ct cd. t revocavimus , Val.

tunt deinde potest. Nostrae loctioni suffragantur codd. M V X et minus bone bonitatem , cl non pauci codd. cum edd. 2, 3 por- ed. 1 . Paulo infeiius posl Si dicas, quod supple cum cod. K lioc. peram voluntatem.  ,, , "

DIST. XLII. .\RT. UNICUS QU.\EST. II. 749

vos, sed posilivos ' : ergo sunt a potentia, in qiian- impotentiae et imperfectionis, qnae in eo*non cadunt. tum potens est, non in quantum impotens: ergo ma- Illa autem, quae sunt simphciter impotentiae, nec nifestum est etc. potest in se nec potest per se. In se non polest , conciusio 3.

quia imperfectio in eo non cadit*; per se non po- test, quia nihil est a Deo, quod non sit a Dto per

se et immediate ; hoc autem quod est defectus non ,

potest esse in Deo nec a Deo quia Deus non defi- ,

Dem- omne quod polest agens creatum potesl cit in essendo nec in agendo. dumniodo posse non dicat impotentiam, ita Si ergo utrum Deus possit omne quaeratur, lamen, ut per quod est se el in se fossit quod potest respondendum est non concinsio aliud agens; potentiae perfectae , in alio vei-o, quod est po- *'""' simpliciter , sed cura determinatione quod potest , tentiae imperfeciae , et nuUatenus quod est , omne quod posse est potcntiae ; et in se potest omne omnimodae impotentiae. quod est potentiae simplicitei- ' hi alio potest quod ;

est polentiae imperfectae: nec in se nec in alio, Respondeo: Dicendum, quod, sicut dicit Philo- quod est omnimodae impotentiae: et hoc ipso dici-

I inioi- sophus in philosophia prima": Quaedam sunt, quae tur omnipotens, qnia potentia eius ad omnia sufTicit

lliten-" dicunt jootoiftam quantum ad modum dicendi, di- et in nullo deficit. " cunt tamen impotenliam a parte rei , ut posse mori, 1. 2. 4. Ad iliud quod obiicitur, quod non po- soimio op- . . • . ... ,. • , posilornm. posse corrumpi. Propter hoc intelligendum , quod test recipere res nec rerum simihludines; dicendum rripiex quaedam sunt, quae posse est potentiae simpliciter ad hoc et ad omnia, de quibus obiicit, quod illa ""''* et perfectae, ut posse intelligere, diligere et operari. posse non est potentiae perfectae. Secundum hoc sex Bpedes Quaedam sunt , quae posse est potentiae , tamen im- intelligendum , quod est polentia omnino su/ficiem perfectae, ut currere et ambulare; isti enim actus et activa, ut potentia producendi res ; et esl poten-

dicunt simul actionem et passionem sive defectum tia pure passiva, ut polentia suscipiendi; et est ,

in agente'. Quaedam, quae posse simpliciter est potentia defectiva, ut potenlia peccandi: et est po- imjaotenijae, ut privationes, ul posse peccare, posse tentia partim activa, partim passiva, ut potentia deficere, loquendo de his ratione privalionis. ambulandi; et est poleniis. partim activa el partim Secundum hoc intelligendum, quod cum poten- defectiva, ut potentia suscipiendi poenam'; etpoten- usioi. lia Dei sit potentia perfectissima, illa potest Deusyjer tia partim passiva et parlim defectiva , ut potentia

se et in se , quae sunl pntenliae simpliciter, ut in- moriendi. — Dicendum ergo quod nihil horum in ,

telligere et operari. Illa vero, quae sunt imperfectae se potest Deus; quainvis enim sint potentiae alicu-

usioa. potentiae, potest quidem non in.ie, sedper se: per ins, derogant tamen perfectioni potentiae. Nec est

ie potest ex hoc quod est ibi perfectionis et polen- simile de scientia, quia scitum non diminuit de tiae: in .«« non potest propter iiliul quod est ibi ratione scientiae, sicut possibile de ratione poten-

' Vat. cuin aliis edd. el pluribus codd. actus privaiionis, isle motus, cui accidit transmutalio , csl actio non perfecta cl

sed positionis. viaad complementum, ille autem cst actio perfecta, immo - Libr. V. Metaph. lext. 17. (IV. c. 12.), ubi Philosophus, complemenlum. — Quod ad sequentem propositioncm attinet agens de potonlia et impotenlia , dupliccm dislinguit potenliam, illud Aristot. , IX. Metaph. texl. 19. (VIII. c. 9.) anferre iuvat: scil. acliviim ct passivam, cui duplici polentiae rcspondent duo Necesse aulem est, etiam in malis finem et actum deteriorem modi possibilis fpotentis), nempe potens agere et potens pati potentia esse ; etenim polens cst idem ambo contraria... .Non

sive mutari. Un hoc secundo modo ait: Alio vero [modo pos- igitur quidquam in his quae a pi-incipio et quae perpetua sunt, ,

sibile est], si quid ad quodcumque transmutelur, sive in peius malum est ncque corruptum: etenim corruptis de nialis est. sive iii nielius polentiam habeat; etenim quod corrumpitur vi- * Hic in codd. nec non in Vat. est erratum, quod saepe in delur possibile esse corrumpi, aliter non corruniperelur, .si mss. occurrit et honioioteleuton vocatur. Decst enim probalio impossibile essel; nunc autem habel quandam dispositionem primae partis proposilionis disiunctivae, quae praecedit, quam causam el principium huiuscemodi passionis; quandoque enini probationem supplevimus adiungendo ex ed. 1 : In se non po- propterea quod h;ibel, quandoque propterea quod privntur, test, quia imperfectio non cadil. Propter consonnntiam cum tale esse videtur... .'Vequivoce aulem dicimus ipsuni ens ; quare praecedentibus haec vcrba a festinanlibus aul oscitantibus li-

propterea quod liabet habilum quendam et principium possibile brariis omissa sunt. est, et propterea quod habet huius privationem, si possibile » Vat. cum aliquibus codd. addit et perfectae. — Idem est privalionem habere. Cfr. cliam IX. Metaph. tcxt. 2. seqq. docet Magister, hic in lit. c. 2.

(Vlll. c. I.). * Sicut apparel in eo qui ipse slbi infligit poenam, nam ' Ari.stot., III. de Anima, tuxl. 28. (c. 7.) , assignans diffe- agendo laeditur. « Poena cnim, ut S. Doctor ait II. Senl. d. il. rentiam inter actum physici motus et sentientis, ail : » Motus a. 2. q. 3, ralione poenae duo nominat, videlicet nocumentum enim actus erat imperfecti; simplicitor autem aclus, qui per- naturae et inslrumentum drvinac iustitiae, unum tanquam ma- fecli est, alius est». Quae verba .\verroes exponit sic: Et teriale, rcliquum lanquam formale. Unde poena est et ullio, ct causa , proptcr quam isti motui (physico) contingit Iransmuta- cst etiam passio... non quaecumquc passio... sed passio laedens, tio et alteratio , illi (sonlire , cognosccrc) auteni non , esi , quia passio affligens , passio displicens ». 750 SENTENTIARUM LIB. I.

liae', quia sciliim noii causatur a scientia, sicut dicit potentiam defectivam , sed activam ratione actus possibile a potentia. substrati, et sic dicit nobilitalem; si ratione defor- 3. Ad illud tameii quod dicitur de polentia mitatis, sic dicit simpliciter defectum. Quocumque peccandi, intelligendum , quod si peccare dicat effe- tainen modo dicatur, quia semper concernit defe- ctum cum deformitate sive actum, sic non tanlum ctum, nullo modo convenit Deo.

iCHOLION.

I. DescripUo oninipotenliae (in line corp.): quia poteiitia Poteniia vero respicil obiectum secundum suum esse rcale. Et eiiis ad omnia siifncit et in nullo deflcit , egregie explicatur in quia malum sub ratione qua malum npn est aliqua res posi-

Breviloq. 1. c. 7. — Distinctio inter posse per se et in se tiva , sed defectus boni debiti , idco posse malum sub ratione sumlii est cx Alexandro Hal. (S. p. 1. q. 21. m. I. a. 1.). In se qua malum est possc dcflcerc; possc autem deficere vcre est

supcraddit aliquid illi quod Deus potcst pcr se scil. (iiiod ipsc , , non posse». — Sentenlia S. Augustini (3. ad opposil. ): iMelior

Deus ut principiuni proximum rem efnciat a. g. ereaie, dum csl natiu-a, quac potcst peccarc ctc, explicatur infra d. i4.

per se facit ctiam quae pcr alias causas cfTicit. Vciba subob- — dub. 2. Quoad totam soiul. ad 3. cfr. II. Sent. d. 34. a. 2.

scura in finc solul. ad I. 2. i, quibus solvitur quaeslio : quare q. I. 2. 3. .

Deus sc/ai oninia, et bona ct mala , scd non po(es< malum, II. Alex. Hal., S. p. I. q. 21. m. 1. a. I. — S. Thom., Iiic cxplicanlur a Richardo a Mcd. (Iiic a. l.q.2. ad4.): « Quam- q. 2. a. I ; S. I. q. 25. a. — 3. 13. — AIbei't. , hic a. 8. Petr.

vis soire malum culpae sit scire, et velle illud malmi sit a Tar. , hic q. 2. a. 1. 2. — Richard. Mcd. a , hic q. 2. 3.

velle, tamen posse illud malum non est posse. Scire enim re- — .'Egld. R. , liic 2. princ. q. — Durand., do hac I. et seq.

spicit rem quantum ad suum esse repraesentatum intellectui... q. hic q. 2. — Dionys. Carlh. , hic q. I .