Bonaventure

DISTINCTIO XLIII. 761

tinelur ibi nialum, et sic accipitur in communi alia a Deo est liberaiiter data, et liberaliter conser-

usu , cuni dicimus Deum omnipoleiUem. Et sic patet, vatur et adiuvatur, ut agat, et ideo dicitur gra- quotl quamvis non contineatur sub ente, non * est tuita ".

simile de potentja. DuB. VI. DuB. V. Item quaeritur de hoc quod dicit, quod vere lioc quod dicit, quod /lomo Item quaeritur de ac proprie dicitur Trinitas Deus omnipotens. Vi- vel Angelus graluilam habet polentiam , qua po- detur enim non verum dicere, quia non diciturpro- tens est. Videtur enim male dicere, quia generatio p7He omnisciens: ergo nec omnipotens. — Item, Mat- est actus naturalis, cum quis generet siniilem in thaei ultirao ^ : Data est mihi omnis potestas in caelo natura^, ergo est potentia naturaiis; sed non Dei, et in terra. Et de aliis videtur, quia Marci nono " quia Deus non naturaliter producit liominem: ergo Si potes credere, omnia possibilia sunt credenti. est hominis, ergo liomo habet potentiam naturalem. Respondeo: Dicendum, quod omnipotentia est Respondeo: Dicendum, quod naturale dicitur solius Dei proprie, quia dicit potentiam infmitam, saiaiaie dupliciter. Uno modo dicitur naturale quod habetur quae in nulla potest esse creatura, nec iii Christo iihir dn- ^ , . ^ citer. a natura et secunaum comonantiam naturae; et nec secundum humanam naturam. Et hoc in alio

sic crealurae multae habent potentias naturales. Alio meUus patebit alibi''. Unde si di.catur de Christo modo dicitur naturalis potentia, quae inest alicui omnipotentia hoc intelligitur secundum idiomatum ,

per propriam naturam, ita quod non per aliam communicationem. Si autem dicatur de credentibus, naturam, nec dantem nec conservantem ; et hoc dislributio est accommoda ' solum de miraculis. Et niodo sola virtus divina est naturalis, oranis autem sic patet illud.

DISTINCTIO XLIII.

bonum eum facere, quam facit, non ergo facit omne quod iustum est et bouura eum facere. Sed quis au- Jnvectio contra illos qui dicunl, Deum nil posse deat boc dicere? nisi quod vull et facil. Addunt etiam Non potest facere, nisi quod iuslitia 'We™ ^i- :

eius exigit; sed non exigit eius iustitia, ut faciat, uisi Quidam tameu de suo sensu gloriantes, Dei ))oten- quod facit: nou ergo potest facere, nisi quod facit. liain mensura couati sunt. Cum enim coarctare sub Eademque iustitia cxigit, ut id non faciat, quod non dicunt: hucusque potest Deus et non amplius, quid non autera potest facere contra iustitiam suam facit;

est hoc aliud, quam eius potenliam, quae infinita est, non ergo potest aliquid eorura facere, quae dimittit. concludere et restringere ad mensuram? Aiunt enim His autem responderaus duplicera verborum in- Responsio. ,

Non potest Deus aliud lacere, quani facit nec melius ; telligentiara aperientes et ab eis Involuta evolventes facere id quod lacit nec aliquid praelermitlere de liis ; sic: Nou potest Deus facere, nisi quod bonura est el

quae facit. Islamque primam suam opinionem verisi- ' iustum , id est , non potest facere, nisi illud quod, si ta- inilibus argumentis causisque commentitiis nec uon el ceret, bonura esset et iustuiii, verura est; sed raulta po- sacrarum auctoritatum testimoniis munire nituntur di- test facere, quae non bona sunt nec iusta, quia nec sunt

ceutes: Nou potest Deus facere, nisi quod bouum est nec erunt, necbeue fiunt nec fient, quia nunquam fient. et iustum fleri. Non est autem iustum et bonum fieri Item, quod secnndo propositum* fuit:Non potest ab eo nisi quod facit. Si enim aliud iustum est et , facere, nisi quod iustitia sua exigit; el non potest id

1 Vat. cum pluribiis codd. iioti tamen. — De hoc, dubio ' Do qua cfr. supra pag. •517, nola 3. — CtV. .Vlex. Hal., cfr. supra q. 4, et Petr. a Tar. , liic circa lit. S. p. I. q. 21. m. I. a. 4; B. Albert. , liic a. 10; S. Tlioni., I. 2 Aristot. , II. de Anima , te.\t. 3i. (c. i.) : Naturalissimum Sent. d. 43. q. I. a. 2.

enim operum, quae in viventibus... est facere aliud , quale NOTAE AD LIBR. SENTENTIARUM, ipsum. ^ Hoc dubium solvitur eliam a Ricliardo, liic circa lil. ' Udd. 2, 5 pravam. Deinde Vat. et aliae edd., excepta I ,

* Vers. 18. coimntar pro mtimtur, cojitradicentibus omnibus codd. 5 Vers. 22. - Solummodo Vat. et edd. 4, 6, 8 oppositmn. Immediate 8 Libr. 111. Sent. d. I 4. a. 3. q. 3. post cod. r, cxigal, ut fiai; ei pro exigil; et.

S. Bonav. — Tom. 1.  . ,, — : '

76-2 >l<NTRNTI\RlhV! I.IH. I.

farcro, i]noi1 iiislitin siia o\igit, iit non (iat ; diciniiis, II lociilionis detorminanles. quia ('xac/kiit/a vorl)iini do Doo oongriio noii iliciliir 1 caiisa optiina |ioiies Deiini nec propiio acoipitur. I^^t iii illis lociitioiiibus duplox faoll, ot dimillii ca quao esl sensus. Si oiiiin iiitolliijas: non polosl facere, iiisi :i , qiila lii oo \oliinlas esl ([Hod iustilia sna o\i;;it, id osi, nisi quod iiisla voliin- ipia faoil cl dlmitlil qiiao tas sua vull . ralsuni diois. Iii-ililia onini Dci ipsius Kiii iiotcst, 1100 iiruc/cr cam aequissiina \oliiiilas aooipilur. qiialilor aooiplt Aiigii-

illa la Doiniiil iii lioiirsi inqn id L.

.\.: /'" (^ijiiin,! fdccri'. i!oiii'c i/h iii/riiciis, o\- lii la

iiissc, inquit. sc dixit, qnod slno diiliio poiuil lacoro ol ista dimilioro. Lioel ergo ralio sit pc- polcral p oliain. scd iioii poleral por iiisliliani»; nos oum, ipia alia facil alia dimittU, potest tamen ,

quasi ilio iloral quldoni, scd non Mdolial , ct Mla secundum eandein rationem et dimlttere quae facit, el NOhiiitas al. Si voro piM- ii;ico vcrha inlolligas, facero qiiao dimitilt. posso raooro nlsl lllud (|ii,mI.sI llorol , iusti- Ipsi aiitom " adduni Ralio esl, eum faccre quae : i'

tiae oius cnnvcnirol, \cruin dlois. Sliiiilllcr disllnguo facit et noii alia ; et non potcst facere, nisi quod ratio illild; Non potest lacere qiiod siia liislllla cxlgll , iit cst oum facere : oi ila iioii potesf facere nisi quod noii laeial, id esl, non polcsl laocro Id (|uod ipso, qui facil. Itcin, ratio esl, oimi dimiltorc qiiod dimittil; el ost sninnia iiistitia, non viill raocrc . lalsdtii osl. Si noii polosl noii dimiliero qiiod ralio osi oiim diiiiit-

aiitein intel!i|;as his vorhis, oinn non possc raocrc Id icrc: cl ita noii potost non diiiiiiicrc qiioil dimittit.

qiiod lusliliac oius ooiivoiiirc iion polcsl . vi>rimi diols. l-^l ad lioo dicimus, lociitionos anibigiias osse, 0' ideo " Addunt quoiino oi alla dlooiilos: Xoii poicsl Dimis dcloriiiliiandas. Si oiiini. oiim diollur: iioii polosl fa-

insiiniia 5. lacero iilsi quod dohol: iioii aiiloni dchcl raocro iilsi oorc. nisl ipiiid ralio osl ciiin faeoro, intelligas, eiini qnod laeit. Si oniiii dohot alla laccri\ iioii orgo raoil noii posso laocrc. iiisi oa ipiao raiionahilia siiiit, ot ea oinne quod dobet; si \ero lacit oiiino qiiod doboi . iioo qiiao. si lloront, ratloiiahilia o.ssent, voriis ost sensiis.

potest lacerc nisi quod debcl : iion cigo iiotosl lacere Si aiitoin inlelligas, eum non posse facere alia ratio-

nisi quod facit. — Iteni , aut dobol diniiltoro quoii dimit- nahilia et bona , nisi ea quae vull ol faoit, falsus esl

tit, ne faciat, ant non doliet. Si iion dobol . noii rocle iiilelloclii.s.

diinillit; si vero debet dimillero: ergo non dobet la- Itoiii aliud adiungunl dicentes : Si potest Deus i'

cere. Si autem non dcbot , iieo dooel nec ' oportel eiim alliid faccre qiiam facit, potest igitur faeere quod non facere; et si non deeol iieo oportol eiim facere, ergo praescivit; et si polcst lacere quod non pracseivit, non potesl facei-e: iion ergo polest facere nisi quod potesl siiie praescientia operari, quia oinne quod fa- lacit. Neo polesl illud dimittero quod laeil qiiin laciat, . cturum se praescivit facil , nec facitaliquld quod non qiiia dobet ilUui faeero; ei quod debei facere non , praescivit. Quod si praeter praescientiam eiiis aliquid Responsin. potosl illud dimillere. — Sert ut niihi videlur, boc ver- fleri impossibile est, omne qiiod praescifum esf, fleri

buin (lebi'1 vonemim baliol. .Multiplicom cnim ot invo- necesse esf: ergo aliud fieri, qiiain fil . nulla ratione liitam ciiiUinel ' inlolllgeniiam. noo Dco proprio com- possibile est: iion crgo i)otesl a Deo licri, nlsi qiioil (i(.

polii noii obilo is. nisi Inrlo I — Haec autein qiiaostio dc praesoioiilla ia('ilo dolermi- f nos vero ci dclillorcs siimus c\ ciiiiiiii/ssn. Ul autem nari potest per ea quac siipcrius ' (liola siiiii . oiiin de voiKMiuni inaoiioltir. dislingiic verbi sonsiis: uon.potest praosolciitia agcrotiir. Doii.s 1,101 ro iii-l qiiod debct, id osl. nisi qiiod vull , His aiiiciii illi scrutalores, (\n\ dcfcccriinl scriilaii- ^

fal-iiin i>si; sio ciiim polosl ipse dioi deherc aliqidd ^c.s .scr////;//» , Sancloriim annecfuiil fcsiiiiioiii;i. Dicit

quia viill ///f^rf. Si autom dioahir: non potest nisi quod eniin Augustiniis in libro dc Symholo*': » Hoc solum debet, id esf, noii poiesl iiisl lllud quod, si facevet iion potesi Deus, quod noii viill ». Por qiiod vldoliir

ei beae oonveniret. verum cst. ison posse facere aliquid, nlsl ipiod vull ; sed uon vull Addunt ' quoque illi diccnles: Niliil facil aiit di- nisi quod facit : ol ita vldoiiir noii |)osse nisi quod >.?. mittit. nisi nplima et rationabili caiisa, licet nohis oc- facil. — Illud aiitem iia Iniolllgcndiim est: Id solum non f culta sit , seciinduni quam oporlet eum facere ac di- polest Deus, qiiod non viilt. soilicel se |)osse. — Idem mittere quae facil enim penes euni vel dimitlit. Ratlo In septlmo libro Confessionum " ad Deuin loquens ait ost, qua illa facit quae ratio aeterna ol illa dimittit ; « Nec cogeris iiivitiis ad aliipiid , quia volunlas lua non est et semper manens. praeter quam non potesl ali- est maior quam polentia ; essel aulem inalor , si le

quid facere vel dimiltere. llla ergo manente, non po- ipso tu ipse maior esses » . E\ boc videtur, quod Deus test quod facit dimiltere, nec quod dimiltil facere, el non possit plura, quam vult, sicut noii vult plura, quam STO. iia noii potest facere nisi quod facit. Et ad boc — potest. Siciit enlm volunlas iion est maior polentia, ila

' Libr. 1. (Oiilro Gaudcnlium. c. .30. n. .S.S.— Loeus s. Sori-  ,: 1

UIST. XLIll. DIVISR) TEXTUS. 763

nec potentia maioi' esl voluntate. ltleoc(ue , sicut plura tiam; et factae sunt apud eos qui non eraut credituri? uon vult, quani potest, ita eum non plura posse quam Tunc non latebit quod nunc latet. Nec utique iniuste :piicaiiii. velle dicuiit. — Sed ad hoc dicinuis quia nec volun- , Deus noluit salvos fieri, cum possent salvi esse, si tas potentia , nec potentia voluntate maior est . quia vellet=. Tunc in clarissima Sapieutiae luce videbitur una et eadeni res est potentia et voluiKas sclliuet , quod luuic piorum fldes habet, antequam manifesta co- ipseDeus qui esset maior se ipso, si voluntas esset , gnitione videatur, quam certa et imrautabilis et effica- maioi' potentia , vel potentia voluntate. Nec hac aucto- cissima sit voluntas Dei quae niulta possit et " non ,

rilate negatur, Deura plura posse quani velle, quia velil, nihilautem quod non possit, velit». Idem in plura sunt subiecta eius potenliae quara voluntali. libro de Natura et gratia ': « Dominus Lazarum susci- Fateamur itaque, Deum multa ' posse lacere quae , lavit in corpore. Nunquid dicendum est, non potuit p™^aj non vult , el posse dimittere quae facit. Quod ut certius ludam suscitare in mente? Potuit quhlein, sed noluit %. nteniiam lirmiusque teneatur, Scripturae testimoniis afferamus, His auctoritatibus aliis((ue multis aperte docetur, Deum plura posse facere , quam faciat. Veritas ipsa quod Deus inulta possit facere, quae non vult. Quod etiam sooundum Matthaeum ^ ait An pulas , quia non pos- : ratioiie Non enim vult Deus omnes ho- probari potest. siim rogare Patrem meum , et exliibebit mihi modo miiies iustiflcare, et tamen quis dubitat, eum posse? plus quam duodecim (ef/iones Anqelorum ? Ex quibus Polest ergo Deus aliud facere, quam facit, et tainen, verbis patenter innuitur, quia et Filius poterat rogare si aliud faceret , alius ipse non esset. Et potest aliud quod noii rogabat , et Pater exhibere quod non exhi- velle, quam vult, et tamen eius voluntas nec alia nec bebat. Uterque igitur potei'at facere quod non faciebat. nova nec mutabilis aliquo modo csse potest. Etsi enim " gostinus. Augustinus eliam in Enchiridio ' ait : Onmipotentis vo- possit velle quod nunquam voluil non tamen noviter ,

luntas multa potest facere quae nou vult nec facit , nec nova voluntate, sed sempiterna tantum voluntate poluit enim facere , ul duodecim legiones Angelorum velle potest. Potest enim quod ab aeterno potest velle pugnarent contra illos qui Chrislum ceperunt. Item in voluisse. Habet enira potenliam voleudi et nunc et ab eodem *: « Cur apud quosdam non factae sunt virtutes, aeterno, quod tamen nec modo vult nec ab aeterno quae si factae fuissent, eyissent illi homines poeniteti- voluit.