Bonaventure

DIST. XLFK. DUBIA.

sed stat ibi pro voluntate pensanle merita et vo- DuB. IV. De Loih. lenteretribuere secundnm nierita. Et quoniam Loth non meruerat submergi cum illis peccatoribus non , Item quaeritur de hoc quod dicit, quod eadem poterat iuste submergi, quantum fuit de exigentia ratione manente , potuit alia facere et ista dimit- meritorum. Nihilominus tamen potei-at Deus hoc fa- lere. Videtur enim hoc esse falsuin, quia Augusti- cere, quia ex hoc laudein suam et Loth utilitatem nus ° dicit, quod « aha ratione conditus est homo, poterat elicere, cum noii sit malnm secundum se alia ratione conditus est equus » : ergo alia et alia vere ' iustum afiligere ; potest enim hoc Deus facere ratione fiunt opposita: ergo eadem ratione manente, ad bonum suum. — Et per hoc patet responsio ad non potuit facere oppositum. illud quod obiicit. Posito enim, quod hoc factum Respondeo Dicendum quod Magister vocat : ,

fuerit, ponitur etiam, fuisse iustum quantum ad hic rationem voluntatem Dei aequissimam: et sicut condecenliam , non quantum ad merita. Con- licet dictum est supra% quod quia Deus novit omnia, tra enim exigentiam meritorum Deus potest facere et ideo potest scire opposita sine innovatione scientiae, facit; leremiae vigesimo^, Glossa: « Quod facere ita etiani et de voluntate. Unde non intelligitur vo- cogitabam propter iustitiam, non feci propter cle- lunlas mutari, quando Deus potest velle quod non mentiam « vult, sed aliquod volitum ad ipsam comparari ipsa una et eadem et immutabili remanente, sed alio DlIB. III. modo comparata sive ad aliud et aliud. Et ita intel- ligit Magister '. Item quaeritur de hoc quod dicit : Hoc uerbwm debet non prop7-ie convenit Deo, nisi forte dicatur DuB. V. ex promisso. Videtur enim male dicere, quia, sicut qui debet ex commisso obligatur, ne incurrat in- gratitudinem ita qui debet ex promisso , si non Item quaeritur de hoc quod , dicit: Haec autem reddit , incurrit falsitatem : ergo Deus vere est obli- quaestio de praescientia facile determinari potest gatus: ergo et vere et proprie est debitor. per ea quae superius dicta sunt; per quid deter- Respondeo: Dicendum, quod debitum ex com- minatur superius dictum? Videtur enim argumen- ^^^^fnisso est debitum proprie, qnia praeit voluntatem; talio necessaria. Si enim « Deus nihil potest operari velit enim nolit , obligatus est ° qui accepit benefl- nisi ilUui praesciat: et non praescit, nisi quae facit: cium, si uecessario eget beneficio. Debitum autem ergo etc. ex promisso, quod est merae liberalitatis, est de- Et dicendum est ad hoc , quod Deus potest «rapoi bitum, quod sequitur largitatem promittentis; et praescire plura, quam praescit, sicut potest plura ideo secundum rem plus habet de ratione gratiae operari. Unde buiusmodi solutio est , quod praescien- quam debiti; et hoc modo Deus est debitor, primo tia Dei potest esse alicuius, cuius non est, et ita modo non. Ex sua enim liberalitate promittit, ut Deus potest facere illud;et alicuius nonesse, cuius alliciat, sed nibil recipit. Unde obsequia nostra non est, et ita Deus potest illud non facere; et nunquam acceptat propter indigentiam ; ideo ratio dehiti, se- ponitur aliquid facere sine praescientia. Et hoc nia- cundum quod obligalionem dicit, proprie in Deo nifestum est quod non est necessarium , Deum ,

non cadit. Si autem abutamur nomine, ut debitum praescire quod praescit; si enim hoc esset, tunc sonet in condecentiam bonitatis Dei, sic recipitur impossibile esset, Deum aliud facere, quam illud quod facit. Et hic est error manifestus '.

' Pro vere Val. cum cod. cc iure. et dub. seq. — De hoc dubio ctv. Ale.x. liii

« Haec cilatio, leremiae vigesimo, i|uae in Vat. deest, 2. I I ; B. Albert. , hfc a. 3 ; S. Tliom. , t

invenitur in codd. ct ed. I ; sed Glossa , quae ex S. Hieronymo ,r. a Tnr. et Richard. a Med., hic circa lil.

in hunc locum alTertur, non convenit cum Glossa a S. Bonav. ^ Ed. I obligatur. hic citata. Hncr suni enim verba Glossae apud Hieronymum * Cfr. Alex. Hal., S. p. I. q, 21. m. 2. nd 3; Petr g « Qui pauper est spiritu... cum fuerit vindictam a Domino con- Richard., liic lit.

secutus, Dominum laudat in spiritu et se de manu pessimorum > Libr. 83 Qq. q. 16. n. 2. — In Cmi^ obipctionis pro op- erutum gloriatur. Hoc autem totum flt non nostro merilo, sed posilum Vat. cum paucis codd. opposita. eius gratia, qui pauperem liberavit nec habet divitias super- « Dist. .39. a. 2. q. 2; d. 40. a. 2. q. I. ad i ; d. 41. a. 2. biae corruentis, sed humilitatem pauperis liberati». .Warra, in q. 2. — !\lox post ita etiam cod. Y bene supplet intelHgen- suo Commcnt. anecdoto, verba a Bonav. ut verba Glossae ci- dum est. tata inGlossa ordinaria ad Gen. 19, 22. haberi vult; scd ibi ' Cfr. infra d. 44. a. 2. q. I , et d. 4.!>. a. 2. q. I. Porro non inveniuntur; at in eadem Glossa ad lonam 2, 9. legilur: Deus cfr. Alex. Hal., S. p. I. q. 21. m. 2. § 2; et Petr. a Tar., hic natura misericors paratus est, ut salvet per clementiam quos circa lit., quo loco etiam duo sequenlia dubia solvuntur. — ,

salvare non potest per iustitiam. Quid verbum condecentia * Vat. cum cod. cc ergo pro enim. signiflcet, quod paulo ante occurrit, vide supra pag. 77.5, nota " Cfr. supra q. 4, et d. 39. a. I. q. 3.

S. Bonav. — Tom. I. 98  ,

SENTKNTIARIIM LIB. l.

OUB. VI. supcf oninia opera eius', et misericordia super- e.ntlini iiiilivium; et salvare /wrfam esset super- Item quaeritur de hoc quod dicil: An piUan, aliiiii(l;iiilis iiiisericordiae, sed damnare Petrume&- quod noii posxum rogare Palrem etc. Videtur enira set crudelitatis maximae. — Sed tamen cura Deus , tn

illud non benedictum, quia aut Pater volebat d&re, summe iustus sit et sumnie misericors, sicul non aut non. Si volebal, et Christus non volebat: ergo potesl facere contra misericordiam , sic nec contra in voluntate discordabant: si auteni nolebat , et iustitiam.

Christus poterat pelere: ergo poterat a voluntate Ideo aliter dicunt alii , quod Deus neutrum s Patris discordare. ergo peccare: quod est contra potest, et hoc non derogat eius potentiae, quia veritateui aperte. ntruraque esset iniustitia et inordinatio, revocare Respondeo : Dicenduui , quod Patei' uolehat quem fmaliter daranavit, et qui flnaliter damnari dare. et Christus nolebat petere: sed Paler poteral raeruit. Nec est simile de Traiano, quia Deus sic

velle. el Chrislus siuiiliter petere, et ita non discor- disposuerat ad honorem Sanctorum et suum , aliqua daie. Tunc auteni discordautia esset, si Christus specialia facere ; et ideo mors illa Traiani et da- posset petere, et Pater non posset velle. Quomodo mnatio, licet secundum causas inferiores flnalis vide- auteni Dens possit aliquid velle. quod non velit, retur, secundum tamen divinam dispositionem et supra habitura est '. consilium aliter erat°. — -Sed tamen quis hoc audeatimp"''" dicere, quin Deus de luda hoc disponere potuerit, DuB. VII. quod disposuit de Traiano ? el quin generaliter pos- sit omnibus facere quod prohatui' fecisse uni ? Et

Iteiii quaeritur de hoc quod dicit: Nimiuid iternin, Angustinus ' dicit , quod Deus ipsi diaholo dicendum est, non potuit ludam suscitare in mente ? honara volunlateiii posset dare. Ex hoc videtur, quod Deus possit salvare ludam : dicendum quod quando quae- Et propter hoc , , ^^

ergo pari ratione daranare Petrum. Contra: lustus ritur,ntrum Deus posset salvare ludam et damnare est, etnegare se ipsmn non potest^: ergo hec fa- Petrum dicendum quod aut loqueris salvis meri- , ,

cere contra iustiliara. Si tu dicas, quod hoc non tis aul non salvis. Si salvis merilis , sic dico, ,

potest; contra: posset Deus destruere orania quae quod non posset. Hoc enim idem est dicere et quae- fecit, quod maius est : ergo raullo fortius hoc potcst. rere, ac si quaereretiu- . utiiim posset iudicare iniu- Respondeo: Aliqui distinguunt hic potentiam Dei ste; quod quidem absque dubio Deus non polest. dupliciter. dicentes. Deum posse aut de potentia ab- Si autem intelligatur non salvis meritis , sic absque sohUa, et sic potesl ludani salvare et Petrura da- dubio posset salvare Itidam, auferendo per gratiam innare: aul de polentia ordinata , et sic noii potest. peccata el deraerita et dando merita. Petro aulem . — Sed haec dislinclin non videtur esse conveniens, non potest dare merita mala; sed tameUi sioit libe- quia nihil polesl Deus. i|nnd non possit nrdinate. raliter dedit gratiam et naturam , potest auferre Posse enira inordinat.e facere est non posse, sicut ntruraque et alterum tantum ; et tunc Petrus posset posse peccare et posse mentiri. Unde nec potentia peccare et Deus aeternaliter punire. Sicnt enim Deus absoluta nec ordinaia potest mentiri ^ liberaliter' dedit bonam voluntatem Petro, ita etiam

Aliter dicunt alii, quod potest salvare ludam liberaliter conservat, similiter et naturam. Et sic

. sed non damnare Petruni . quia misericordia eius patent obiecla.

' Hic dub. 4, el d. 40. a. 2. q. i. ad 4. ^ Psalm. 144, 9, ubi Vulgata miseraliones pro miieri- '- Epist. II. Tim. 2, 13. cordia. Altera citatio est ex lac. 2, 13.

' Distinctionem ipsam inter potentiam absolutam. et ordi- 5 In legenda seu vita S. Grcgorii, a loanne Diacono con-

natam S. Doctor non improbat. Nam ipse hanc distinctionem scripta (habetur inter opera S. Gregorii) , narratur libr. II. c. 44, facit II. Sent. d. 7. p. I. a. 1. q. I. ad 1 ; et Breviloq. p. I. c. 7. Deum, lacrymis S. Gregorii molum, imperalorem Traianum, docet : « Potentiam ordinata.m contingit tripliciter dici : vel se- propter idololatriam damnatum ab inferis revocasse, De hac re ,

cundum actum, vel secundum aplitudinem ex parte creaturae, cfr. nostra Prolegomena pag. LXIV, col. I.

vel sccundum aptitudinem ex parte solius virtutis increatae. ^ Vel potius colligi polost ex Fulgenlii libi'. de Fide ad Pe-

Quod possibilc est potentiae primo modo dictae, est non lan- trum, c. 3. n. 32-34 , qui liber olim sub Auguslini nomine cir- lum possibile, sed etiam actuale. Quod secundo modo ct non cumferebatur. Cfr. II. Sent. d. 7. p. I. a. i. q. 1, ubi S. Bonav.

primo, est possibile simpliciter, licet non actuale. Quod autem in solvenda quaestione: An affectus vcl voluntas daemonis recti- tertio modo, et non primo modo vel secundo, est possibile Deo, ficari possit, ad librum cil. recurrit. — Paulo superius pro sed impossibile creaturae. Quod autem nullo praedictorum mo- lioc disponere Vat. cum cod. cc hac dispositione , et deinde dorum est possibile, sicul illud quod directe repugnat ordini voci omnibus praeflgil de. secundum rationes el causas primordiales et aeternas, simpli- ' Vat. omitlit verba dedil gratiam et sequentia usque ad citer est impossibile ». S. Doctor hoc loco modum tantum im- liberaliter. Aliquanto superius inter verba titrum posset codd. pugnat, quo haec distinctio ab aliquibus intelligebatur et ap- aa bb interiiciunt Deus. — Dubium hic Iractatum solvunt etiam

plicabatur, quod etiam cx solutione huius dubii colligi polest, Alex. Hal., S. p. I. q. 21. m. 2. § 1 ; B. Albert., hic a. 3; quac mox sequitur. S. Thom.. hic q. 2. a. 2. ad .5; Kichard., hic q. 7. el circa hl.  ,, "

iUSTlNGTIO XLiV.