Bonaventure

QUAESTIO I.

Utrum aequalitas et simililudo positive vel privative de Deo dicantur.

Et quod dicantur secundum privationem, vi- primo reperitur ratio similitudinis et aequahtatis: detur ergo multo fortius in Deo dicunt positionem. 1. Per auctoritatem Magistri in littera': « Qui- 2. Item, omnis negatio, quae non est pura Ad opposi- busdam videtur nomine aequalitatis et similitudi- negatio, fundatur supra positionem: ergo cum hoc nis non aliquid poni, sed removeri, ut dicatur Fi- quod dico aequale importet remotionem excessus lius aequalis Patri , quia nec maior nec minor et non importet puram negationem quia tunc chi- — est eo ». maera esset aequalis Deo — oportet quod importet 2. Item, hoc potest probari sic: Euclides' defi- positionem. nit aequale sic: «Aequale est quod alteri supposi- 3. Item, haec est falsa: Pater et Filius sunt tum non excedit nec exceditur » : ergo cum haec inaequales: ergo hoc quod est inaequale aliquid definitio sit data secundum privafcionem, patet etc. privat quod est in Deo; sed hoc non est nisi im- 3. Item, aequale et simile non tantum dicunt portatum per aequalitatem : ergo aequalitas aliquid unitatem, sed etiam diversitatem ^; sed non est po- ponit, quia si eius oppositiim privat, necesse est ipsum

nere diversitatem in divinis: ergo haec nomina non ponere. dicuntur secundum positionem, sed secundum pri- 4. Item, haeretici dicunt hanc° falsam: Pater vationem. est aequalis Filio, aut ergo quia aliquid ponitur, 4. Item, aequale , secmdnm quod dicit positio- aut quia aliquid removetur. Non quia removetur nem, dicit commensurationem ^; sed in divinis non quia dicunt hanc veram: Pater est inaequalis, quae est coinmensuratio nec excessus: ergo dicuntur per removet: ergo quia aliquid ponitur, ergo etc. — privationem excessus. non per positionem. Et fundatur utraque istarum rationum ' super oppo- Contba: 1. Similitudo et aequalitas in his in- sitionem inaequalis ad aequale. Si enim aequale et Fundame,ii.i.ferioribus dicuntur positive; sed haec completius inaequale acciperentur remotive, tunc, eo quod op- sunt in Deo, quia, ut dicit Augustinus^ in Filio posita, acciperentur positive.

1 Cap. 1. — Pro et similitudinis cod. W cum textu Ma- 5 Libr. VI. de Trin. c. 10. n. 11 : Ubi (scil. in Filio) iam gistri vel similiitidims. est tanta congruentia et prima aequalitas et prima similitudo 2 Libr. I. Eiement. § de animi conceptionibus : Si aliqua nulla in re dissidens et nullo modo inaequalis et nulla ex res alicui supponatur appliceturque ei nec excedat altera alte- parte dissimilis, sed ad identidem respondens ei cuius ima- ram , illae sibi invicem erunt aequales (ed. Venet. 1509). — go est. — Pro primo ed. 1 prius. In ipso textu pro suppositum, codd. AFGKPQWXY cum s Cod. V hic et aliquanto inferius post hanc interiicit esse, ed. 1 superpositum. et subinde post inaequalis addit Filio. '-Scilicet diversas res, inter quas est aequalitas ct siniili- ' Ex vetustioribus codd. et ed. 1 i-estituimus rationum, tudo. Sub quo respectu Hilarius, III. de Trin. n. 23. ait: Simi- pro qua voce Vat. cum cod. cc positionum ; lectio falsa , quia litudo non sibi est. liic duo ultima argumenta respiciuntur. Paulo infcrius pro eo ^ Nam aequale ita acceptum dicit relationem realem , fun- quod, quae leclio nrobatur ex plurimis mss. et ed. 1, Vat. dalam in unitate determinatae quantitatis. Cfr. Aristot., V. eorum ; etiam cod. W eorum sed minus niale , , cum paulo Metaph. text. 20. (IV. c. 13.). ante pro inaeqmle exhibeat simile.  ,

SENTKNTIARUM LIB. I.

CONCLHSIO. 2. Ad illud ergo quod obiicitur quod aequale soiuuo op- , '"'"""'™- est quod non excedit; dicendum, quod illi negationi Aequalitas et similitudo non dicuntur de substernitur ^* aflirmatio et positio, quae notificatur

Deo privative, sed positive. per privationem oppositi, scilicet excessus. Ad illud quod obiicitur, quod non est di- 3.

Respondeo: Dicendum, quod secundum quod versitas in divinis; dicendum, quod non indicant Posiiio Ma- in littera innuitur et doctores antiqui dicunt, positio diversitatem nisi suppositi', non formae de se; et '^"'"'' Magistri fuit, quod nomina, quae non dicunt per- quia in divinis est pluralitas suppositorum, patet etc. sonalem proprietatem vel essentiae ' unitatem , pri- 4. Ad illud quod obiicitur, quod secundum vative accipiantur. Unde quia similis et aequalis quod dicuntur positive, dicunt commensurationem; dicit respectum Patris ad Filium, et ille respectus dicendum, quod in divinis non est commensuratio'^ non est personalis proprietas nec essentia; voluit simpliciter, sed tamen est commensuratio respectu

ponere, quod omnia talia secundum privationem di- infmiti , et haec non ponit simpliciter commensu- cerentur, sicut diio, tres, similes et aequales et rationem. improbaiur. consimilia. — Tamen ista positio stare non potest, Aliter potest dici, qaoA aequale &\, simile A& uasoma. sicut supra ^ probatum est de unitate et pluralitate suo primo intellectu ponunt unitatem quiintitatis et

nominum divinorum. Si enim in divinis est unitas quahtatis; quod autem ponat commensurationem hoc positive et pluralitas, et liaec duo faciunt similitu- quod est aequale, est, quia quantitas illa est men.- conciusio. dinem et aequalitatem , necesse est, haec positive surata. Quoniam ergo " in divinis esl immensa, accipi in divinis. Et concedendae sunt rationes ad dicit ibi convenientiam in quantitate virtutis, quam- hoc inductae. vis non ponat ibi commensurationem.

SCHOLION.

1. S. Bonav., qui iam d. 19. p. I. q. I. 2. de aequaiitale in tiae, simile super qmlilate, sed aequale super quantitate. Unde

divinis tractavil, liic, IMagislrum secutus, ad eandem rem, sed apte ad divina transferri possunt. Et bene observat Scotus (hic

sub alia ratione, discutiendam redit ob causam infra in dub. 1. q. \. n. 6.), consentiente S. Thom. (loc. cit.), quod aequalitas dictam. — Quoad rationem similitudinis notandum, nonnullos etiam in divinis includit in se similitudinem et aliquid addit, quod Patres eam noluisse in Deo admittere, ad cautelam , quia Ariani scil. excludit excessum. — Quoad obsoletam opinionem Magi- ecclesiastico termino ojjloouoiov (consubstantiale) fraudulenter sub- stri in hac re et quoad rationem unitatis et pluralitatis cfr. su- stituerant o^oioucsiov (similis substantiae). At cessante erroris pe- pra d. 24. a. 1. q. I, a. 2. q. 1.

riculo, haec locutio communiler recipitur (cfr. S. Thom., S. I. II. Alex. Hal., de hac et seq. q. S. p. I. q. 54. m. I. a. 1.

q. 42. a. 1. ad 2. 3.). — Scot., hic q. unica; Report. hic q. 2. — S. Thom., hic q. 1. Nec obstat, quod in Deo, in quo eadem est natura, excludi a. I ; S. I. q. 42. a. — I. B. Albert., hic a. 4. — Pelr. a Tar., hic

videatiu' ratio aequalis vel similis. Distinguuntur enim hae tres q. 1. a. 1. — Richard. Med., a hic a. 1. q. I. — /Egid. R.,

relationes, ut iam observavit Aristoteles (cfr. supra pag. 342, hic I. princ. q. 3. — Henr. Gand., S. n. 70. q. I. n. 46. seqq.

nota 6.), et quidem sic, ut idem fundetur super unitate sitbstan- — Durand., hic q. 2.