Bonaventure

QUAESTIO III.

Quare aeternitas approprietur Patri, species Imagini, et usus Muneri.

Tertio quaeritur, quare aeternitas approprietur 5. Item , non est utendum Deo, sed solum crea- Patri, species Imagini et usus Muneri. Videlur, quod tura ^ : ergo usus nulli personae est appropriabilis non sit bona appropriatio Hilarii ' ergo nec Spiritui sancto. 1. Quia omnes divinae personae simul aeternae

et coaequales vd opposi- sunt et aeternitas abslrahit ab actu : CONCLUSIO. personae: ergo non est appropriabilis. 2. Item , quaeritur , quare species appropriatur Congrue appropriatur aeternitas Patri propter imagini? Aut enim sumitur ibi species, ut species carentiam principii ; usus, ul dicit genera- dicitur forma , aut pulcritudo : si forma ; sed si- liter actum voluntatis, Spiritui sancto propter

cut natura nulli - est appropriabilis, sic nec spe- modum emanationis, id est secundum volun- cies. autem pulcritudo ; sed pulcritudo imagi- Si tatem; Filio autem species, quia species dicil nis refertur ad prototypum ergo ad Patrein ergo , : similitudinem , rationem cognoscendi, et pulr

ilh debet appropriari. critudinem: quae omnia illi congruunt, quia 3. Item , Dionysius ^ dicit, quod « bonum et emanat per modum naturae. pulcrum idem est»: ergo cum bonitas sit appro- priabihs Spiritui sancto , ergo et pulcritudo. Dicendum , quod ista appropriatio

4. quod «oportet ima- Item, Hilarius'' dicit, Hilarii fuit ad explicandam personarum originem ginem habere essentiam et naturam et speciem au- sive emanationem. Quoniam igitur persona Patris ctoris». Quare ei'go magis deflnit imaginem per emanatione et origine caret, ideo illud debuit ei ap-

speciem quam aUquod aliorum ? propriari, quod importat privationem principii. Tale

1 Verba Hilarii invenies pag. 541, nota I. — Paulo su- 3 De Div. Nom. c. 4. | 7: xauTov lau -ciyaOS to zaXov. perius post Videtur codd. XZ inserunt enjm. Post hoc argu- — Post idem codd. aa bb adiungunt est conseguuntur. vel se

mentum in cod. sequens invenitur interpositum : Item — Hoc argumentum hoc Vat. loco positum, a ultinio auctoritale

appropriaiio est ad excludendum errorem: ergo cum magis codd. et ed. 1 primo loco posuimus. .

possunt homines errare circa aeternitatem Filii quam Patris, * Libr. de Synod. n. 13: Ut rei imago sit, spcciem ne- magis Filio debet appropriari. cesse est et natui-am et essentiam, secundum quod imago est, ^ Pro nulli, quod auctoritate codd. Q Y et ed. I posui- in se habeat auctoris. mus, Vat. nulla. Paulo superius post iit species dicilnr forma ^ Cfr. supra d. 1. a. 1. q. 3. — In flnc argumenti Val.

codd. aa bb addunt vel essentia. cum aliquibus mss. perperam Spirittis sanclus.  , ,,

544 SENTENTI\RUM LIB. 1.

conohisio I. autem est hoc nomen aeternitas. Aeternum enim Augustinus ° « Pulcritudo non est aliud quam ae- Quid puiori :

est quod principio caret '. Et licet de suo nomine qualitas numerosa » Quoniam igitur in comparatione .

non dicat nisi privationem initii durationis, per ap- ad Patrem habet pulcritudinem aequalitatis, quia propriationem tamen dicit privationem omnis prin- perfecte exprimil, sicut pulcra imago; in compara- cipii. tione vero ad res habet omnes rationes, secundum

1. Et sic patet prinia obiectio. quod dicit Augustinus °, quod « esl ars plena omnium Spiritus vero sanctus procedit per modum rationum viventium»: ideo patet, quod in Filio recte voluntatis et amoris; et ita debuit ei appropriari reperitur ratio ovmis pulcritudinis. — Eo igitur quo

noraen, quod actum exprimit voluntatis; hoc autem Filius per modum naturae emanat, habet rationem est hoc nomen usus. «Nam uti est assumere ali- perfectae et expressae simihtudinis; eo quod habet quid in facultatem voluntatis ^ « sive ad utendum sive rationem perfectae similitudinis, habet rationem co- ad fruendum. Quoniam ergo assumtio ad fruen- gnitionis; et ratione utriusque habet rationem pul- dum est per amorem, simiUter ad ulendum, quia critudinis. Quoniam igitur nomen speciei importat conciusio 2. amor est pondus et ordo ' : ideo usus recte appro- siniilitudinem et importat cognoscendi rationem, priatur Spiritui sancto. importat etiam pulcritudinem — ut « species qui-

o. Et sic patet ultimo quaesitum, sciliret quod dem Priami digna est imperio '° » — ideo elegantis- conciusio s usus accipitur hic, non prout dividitur contra frui- sime appropriatur Filio.

tionem, sed prout dicit amoris complexum et * actum 2. 4. Patet ergo, quare illud nomen magis appro-

liberum. priat Hilarius Filio quam ahud, quare etiammagis defi-

Fiiius vero emanat per modum naturae; et nit imaginem per illud nomen quam per aliquod aliud.

quia emanat per moduni naturae% ideo emanat per Ad illud ergo quod obiicitur, quod pulcri- soiutio , . . . p , ,. , 2. inspecii modum perfectae et expressae siinilitudinis. Nam tudo imagmis relertur ad prototypum; dicendum inemanaiio-nalura producit sibi simile et aequale. Et quia habet ^ quod verum est, sed tamen aliter refertur honor, Noiandumj ne Filii est ..,.,.. . , tripiex la-m sc rationem expressae simiLitudinis , ideo et co- aliter pulcritudo: quia honor imaginis sive picturae gnitionis, quia expressa similitudo est ratio cogno- ita referlur ad prototypum, quod in ipsa non est

scendi ". Et quia per modum perfectae similitudi- secundum se honor, sicut patet, si honoretur iconia

nis et rationis habet in ,se rationem et exemplar beati Nicolai ; sed pulcritudo ita refertur ad proto- omnium, inde est, quod habet rationem perfeclae typura, quod nihilorainus est in imagine pulcritudo. pulcritudinis. Quia enim est perfecta et expressa non solum in eo cuius est imago. Et potest ibi re-

similitudo, ideo pulcher est in comparatione ad periri duplex ratio pulcritudinis , quamvis in eo eum quem exprimit. Quia vero rationem cognoscendi cuius est, non nisi una inveniatur. Quod patet, quia

habet, et non unius tantum, sed tolius universita- imago dicitur pulcra, quando bene protracta est, tis ; ideo « pulcrum yulcb -imus ipse mundum mente diciiur etiam pulcra, quando bene repraesentat gerens'», pulcritudinem habet in comparatione ad quem est. Et quod ista sit alia ratio pul- illum, ad omnem pulcritudinem exemplatam. Ex his duobus unam esse sine alia: critudinis, patet, quia contingit rehnquitur perfectissima pulcritudo. Sicut enim dicit quemadmodum dicitur" imagodiabolipulcra, quando

Sempiternum c. 13. n. 38: An aliud quam aequa- 1 Richardus de S. Victore, II. de Trin. c. i : 8 Libr. VI. de Musica, namque esse videtur, quod caret inilio et flne aeternum, quod ; litatem numerosam esse arbilraris (pulcritudinem)? Cfr. et XXII. caret utroque et omni mulabilitate. de Civ. Dei, c. 19. n. 2. et 3. 2 August., X. de Trin. c. II. n. 17. Vide supra d. I. c. 3, ' Libr. VI. de Trin. c. 10. n. 11. et explicationem S. Doctoris ibi a. 1. q. 1. 1» Porphyr., de Praedfcab. c. de Specie, iuxta mendosam 3 August., XIII. Confess. c. 9. n. 40; Pondus meum amor translationem anliquam , qua usi sunt Scholastici (etiam Averroes meus, eo feror quocumque feror. Cfr. euam XI. de Civ. Dei sic legit). Verba species Priami B. Alberlus, qui nomen Priami c. 28 , et XV. c. 22 , ubi et docetur , in amore requiri or- librariorum eriore ortum esse non suspicabatur, sic explicare dinem. tentat in suo Commentario super Porphyrium: « Secundum quod * Codd. K V X subiiciunt ila. dicimus, quod species Priami, Troiani regis (qui forma elegan- ^ Verba et quia emanat per modum nalurae , quae in tissima fuit), digna est imperio; quia ex elegantia formae de- plurimis codd. et ed. 1 exstant, in Val. et aliquibus codd. de- monsi^atur dispositio ad viriutes >> etc. At Borihius (ed. Mignr), siderantur. — De ratione mox addita vide supra pag. 134, Porphyrii textum Graecum recte Latine reddens, pro Priami nota 10. legit primum (alii interpretes prima), quae vox et in Euripide •= Cfr. supra d. 6. q. 3. ad 4 , et infra d. 33. q. I . in corp., habetur, ex quo verba illa citata sumta sunt. Euripidis verba et Arislol., III. de Anima , text. 38. (c. 8.) , ac jibr. de Memoria in Latinum translala, sunt: et Reminisc. c. 2. (c. I.). — Paulo infcrius post raftonm Vat.

repetit CQgnoscendi, neque codd. neque edd. 1, 2, 3 suffra- gantibus. ' Boeth., III. de Consol. metr. 9. — Vat. absque auctori- Corpus babere, quod res pulcra mereatur. tate codd. et ed. 1 addit ut ait Boethius, et mox pro exem-

platam substituit extraneam, paucistantum suffulta codd. Cod. '1 Sola Val. hic addit iconia beati Nicolai pulcra , quia exemplati pro exemplatam. decorem illius repraesentat , et imc placida est, et.  ':,

DIST. XXXI. P. II. ART. U. QUAEST. 1. S4o

beue repraesentat foeditatem diaboli, et tunc foeda nuin et pulcrum.: dicendum, quod Dionysius non est. Et ideo Hilarius, approprians speciem sive pul- quod sint unum mtione sed quod sint vult dicere , ,

critudineni Filio, uiagis appropriat sub nomine ima- unum re. Sed quoniani ratione differunt, ideo po- ginis quam sub nomine filii. test alicui appropriari umnn, quod non appropriatur 3. Ad illud quod obiicitur, quod idem est bo- alterum.

SCHOLION.

1. De ipsa i-atione appruprialionis et de duplici eius radice a. 2. q. . in fundam.; llincr. menlis in Deum, c. 2 ; Hexaem. cfr. infra d. 34. q. 3, ubi etiam sermo est de appropriatione Serm. 6. 20. — .Ulentione digiia est eliam doctrina in solut. qua Patri tribuitur potentia, Filio sapientia, Spiritui S. bonitas; ad. ,2. tertiam appropriationem vide liic a. 2. q. 3. (cfr. Breviloq. p. 1. II. Alex. Hal., S. p. I. q. 07. : I. — Scot.; I. Report. c. 6.j. In hac quaestione egregie exponitur appropriatio ex S. Hi- d. 34. q. 3. — S. Thom., hic q. 2 I ; S. I. q. 39. a. 8. — lario sumta. B. Albert., hic a. 8. 6. 7; S. p. I. tr. 12. . q. 48. m. 2. — .Egid. Notandum est, quod in Filio sit ratio summae p!(fcn*«(iwJM R., hic 2. princ. q. 2. — Petr. a Tar., hic ex duplice capite: ex parle Palris , quem perfeclissima simili- Richard. a Med., hic a. 2. q. I. — Henr. Gand . 7i.q. 4.— tudine exprimit , et ex parte exemplatorum. Plura de ratione Durand., hic q. 3. — Dionys. Carth., Iiic q. • Bicl, hicq. pulcritudinis vide II. Sent. d. 9. q. 8; IV. Sent. d. i9. p. II.

ARTIGULUS ]1.

De appropriatione Augustini.

Consequenter est quaestio principalis de appro- Primo quaeritur. iitrum Deus possit diri esse priatione Augustini ', quae est: « In Patre unitas, in unum cum creatura. Filio aequalitas, iu Spiritu sancto unitatis aequa- Secundo, utrum creatura possit dici unum cum litatisque concordia ». Et circa haec quaeruntur alia creatura.

tria. Tertio, de ratione appropriationis illornm trium.