Bonaventure

QUAESTIO 11.

Utrum proprietas sit esseniia.

Secundo quaeritur de comparatione proprietatis 3. Item, proprietas aut est aliquid, aut nihil. Si ad essentiam, et quaeritur, utrum proprietas sit es- nihU: ergo aut persona non distinguiLur, aut distin- sentia. Et quod sic, videtur: ctio personae nihil est. Si aliquid est: sed omne quod 1. Quia Ecclesia cantat': «In personis adoretur est aliquid est essentia vel creata, vel increata; sed proprietas » ; sed nihil est adorandum latria nisi proprietas non est essentia creata, hoc manifestum divina essentia: ergo etc. Uude Bernardus': « IUam est: ergo increata. proprietatem, quae Deus non est, non mihi adorabi- 4. Item, omne quod est, aut esl Deus , aut lem credo». melius Deo aut minus bonum aut maius: proprietas 2. Item, essentia est in persona, similiter^ et ergo aut est Deus, aut melius aut minus aut maius. proprietas: aul ergo sunt ibi per differentiam , aut Sed maius non potest esse quia Deus est quo maius ,

per indilferentiam. Si per differenliam :ergo per- excogitari non potest^ Minus non potest esse, quia sona est composita, quod -est inconveniens. Si per tunc Pater esset minor, quam sit ipse: ergo est Deus. indifferentiam omnimodam: ergo proprietas est es- Contra: 1. Augustinus dicit et habetur supra, Adopposi- sentia, et essentia est proprietas. distinctione decima octava ^ : « Non eo est Deus

1 In Praefatione de Ss. Trinitate , cuius auctor esse perhibe- 3 In pluriniis codd. et edd. 2, 3, i, S, 6 dcsideratur simi-

tur aul Pelagius papa, aut S. Ambrosius. er. 2 Libr. V. de Consid. c. 7. n. IS: Si quartam divinitatem * Boeth., III. de Consol. prosa 10.

quae Deus non est, persuasi 5 In Magistri, c. 3. Cfr. et supra d. 6. dub. 2, el d. adiicerc placet; interim ego hanc, lit. 1 9.

II. q. 2. ad i.  ,; ,, :

DIST. XXXIII. ART. UNICUS QUAEST. 11. 575

quo Pater, sed deitate est Deus, paternitate est Pa- quia necesse est , quod sit divina essenlia , si est ter » ergo deitas non est paternitas, imnio aliud : aliquid. et aliud. Propter hoc ad intelligentiam obiectorum intel- 2. Iteni, hoc videtuf ratione. Haec est conce- ligendum, sicut praenotatum est', quod relatio ra- ptio aninii per se vera ' , quod non est ideni princi- tione comparationis ad subiectum transit in substan- pium distinguendi et uniendi , formaliter loquendo tiam, et ideo proprietas est divina substantia; ra- sed essentia est ratio uniendi , proprietas autem tione vero comparationis ad terminum sive obiectum ratio distinguendi : ergo essentia et proprietas non remanet; et quantum ad hoc est distinctiva^ et sunt idem. differt ab essentia, non quia dicat aliam essentiam , comiasio i 3. Item , nulla proprietas proprie praedicatur de sed alium moduni se habendi, qui per comparatio- aliqua essentia sive substantia, nisi sit in illa: ergo nem ad essentiam vel personam dicit modum, nihil si proprietates dicuntur de divina essentia, ergo sunt addens; in comparatione vero ad correlativum vere in illa. Sed proprietas ponit rem suam circa subie- dicit rem " et distinctionem: et ideo non est vanitas ctum, in quo est: ergo cum rei proprietas sit respe- in ratione intelligendi nec compositio in re, sed clus, et ad respectum sequatur distinctio, de neces- vera distinctio. Et quoniam iste respectus non dicit sitate proprielates ponunt distinctionem circa divinam aliud quam essentiam, ipsi comparatus, similiter essentiam, si sunt in illa. Sed hoc est inconveniens nec aliud quam personam: ideo vere est essentia ergo etc. et persona. — Sed quia ulterius respectus ille non est i. Item, si essentia est proprietas, aut ergo per essentiae ad aliud, sed personae a.(l personam; ideo se, aut per accidens: si per se, ergo cuicumque respectus et relationes, proprie loquendo, sunt in coroiia-

inest essentia, et paternitas; sed hoc est falsum: ergo personis, non in essentia: quia personae secundum si est vera, est vera per accidens. Ergo cum in di- eos referuntur et distinguuntur , in essentia autem vinis non sit ponere accidens , nec per accidens non , quia ' nec refertur nec distinguitur. Sunt ta-

patet etc. men in essentia divina, loquendo communiler et im- coroua- 5. Item , si proprietas est divina essentia , cum proprie ut dicatur in divina essentia esse omne ,

divina essentia vel substantia sit creatrix et creet ^ quod est divina essentia, vel omne quod est in es- ergo proprietas creat; quod non conceditur. Quaeri- sentia vel persona. Quaestioin- «Mr igitur, quare conceditur, quod paternitas sit es- 1. Ad illud ergo quod obiicitur, quod alio est soiutio oi p""""'""- sentia, et quod etiam sit adoranda, non tamen, quod Deus, alio est Pater; dicendum, quod ablativus fi,. sit creatrix vel sapiens. cit rationem dicendi vel denominandi ; unde et alie- tas , per ablativum significata , attenditur solum CONCLUSIO. quantum ad modum, non quaiitum ad essentiam. ut patet. Licet essentia et proprietas habeant diversum mo- 2. Ad illud similiter quod obiicitur, quod non dum se hahendi, quia essentia dicit ahsolutum idem est principium distinguendi et uniendi; patet ' proprietas vero respectum ad terminum; ta- responsio, quia quod proprietas distinguit in eo, men essentia est proprietas, ete converso. differens non essentia' , sed modo; qui modus non dicit composilionem , quia transit in substantiam; nec Respondeo: Sicut Magister tangit in littera', dicit solum intelleclum , quia res est et manet respe- opiDio Gii- aliquorum positio fuit et imponitur Pictaviensi, quod ctu obieeti. proprietas nec sit essenlia nec in essentia, sed solum 3. Ad illud quod obiicitur, quod non praedica- improijaiur. assisteus. — Sed ista positio manifeste improbata est, tur de substantia, nisi' quod est in substantia; di-

' Pro per se vera codd. L qimi per se nota. Paulo in- s Intellige: aliquid, sive entilatem relativam, quac, dum ferius pro antem Vat. cum paucis mss. et ed. est. I nihilo opponitur, res vocatur. Cfr. Anselm., Monolog. c. 13. ' Vat., omissis vocibus non, quia nec non particula in 5 Cap. 1 . — Pictaviensis , qui subinde commemorntur ante essentia autem nec 7-efertur ctc. Nostra essentia , sic : non est ille Petrus Pictaviensis , qui Cancellarius fuit Universi- lectio estcommunis codd. et edd. 1, 2, 3, i, S. Paulo su- tatis Parisicnsis scripsitquc i Quinque libros Sententiarum » , in perius post secundum eos cod. T adiicit tantum. Pro Sunt quorum primo c. 25. seq. opinionem liic allatam impugnat tamen in essentia divina codd. GHKPQSTVet alii sed tamen (f 1203), sed est Gilb. Porretanus, Episcopus quondam Picta- in divina essentia. In iine corp. ante essentia cod. T omittit in. viensis. — Aliquanto inferius verbis divina esseniia cod. T 8 Codd. aa bb clarius quia proptietas non distincjuit in :

praefigit m. eo quod differunt in essentia. Cod. M post differens inserit est. < Quaest. praeced., et d. 26. q. 2. — Paulo post pro di- ^ Postulante contextu , ex cod. Z restituimus nisi. Plures vina substantia cod. bb divina essentia. codd. ut X V aa bb cc pro nisi quod minus bene exhibent quod 5 Sic codd. G H K R T V X Y IT et alii , Vat. distincta. Paulo iion. Mox posl dicendum, quod supple proprietas. Dein pro :

inferius pro qtd codd. \hb quia, et dein post personam Vat. ut de subiedo nnn pauci codd. perperam vel de subieclo , cod. L inleriicii soltim. ut substantia.  '

376 SENTENTIARUM LIB. I.

cendum, quod non praedicalur de substanlia ut de Unde notandum, quod quaedam dicuntur de divina Tripiex spt .,, .. . cies praed subiecto, nec per inliaerentiam sed solum de per- , essentia in se, ut puta illa quae dicuntur m oppo- catoru.n.

sona sic praedicatur. Unde de essentia praedicatur, sitione ad creaturam, ut immensa, increata et

quia essentia et proprietas sunt unum in persona, huiusmodi ; et haec dicuntur de proprietatibus. Ali- non quia unum sit in alio. qua dicuntur de divina essentia ut in personis, ut Ad illud quod obiicitur, utrum praedicetur 4. esse communicabilem , et esse in tribus unam talia ;

per se, aut per accidens dicendum, quod mnpej- ; conveniunt essentiae, ut habet rationem formae% se, quia per personam; non per accidens , quia per- et in hoc dilTert ratio essentiae et proprietatis; et i

sona non est aliud ab essentia. Quoniam igitur res di- talia non dicuntur de proprietatibus. Rursus aliqvu vinae superexcedunt res inferiores, sic et praedicatio dicuntur de essentia ut esse principium actionis ^ ut praedicationem. esse polentem, sapientem, volenlem, ut creare; et ;

3. Ad quod uitimo obiicitur quod si illud , talia non dicuntur de proprietatibus. Unde notan- '

essentia creat, et proprietas; dicendum est ad lioc, dum, quod adiectiva essentialia, quae essentiam in quod quamvis proprietas sit essentia, tamen essen- se respiciunl ut diversam a creatura, dicuntur de tia non supponit' proprietalem , nec e converso. proprietatibus; quae autem de ipsa formaliter, sive Ad quaest. Uude uon sequitur, quod' iilud quod convenit essen- ut est forma, vel ut est principium, non. dicuntur. incideQtem. . , - ,. ,

tiae, conveniat personae, vel e converso; aliqua ta- Et sic patenl oinnia quaesita. men conveniunt et proprietati , aliqua non.

SCHOLIOK I. lii liac quiieslione docetur, quomodo sc liabeant pro- per se lioc intelligendum videtur de tali praedicatione in sensu prielates ad essmliam. Ditlicullates piincipales in pi-aecedenti stricto, cum S. Thomas (S. 1. q. 39. a. 6. ad. 2.) in casu si-

quaesl. et supra d. 26. q. 1. explicatae sunl. Conclusiones mili istam praedicationeni admitlal. — Plura attentione digna ipsae duobus corollariis magis determinantur, scil. quomodo leguntur in soiut. ad 5. — Duae quaesliones huc spectantes a propriettites sint in personis et in essentia. S. Bonaventura explicite non tractantur, quae inter Scholasticos, II. Scnsus solutionis ad I. esl: licet ablativus importet praesertim Tliomistas et Scotistas disputabantur, scilicet, utrum habitiidinem in ratione causae formalis, quae secundum rem relatio includatur in ratione cssentiae, et vice versa, quod negat non est in Deo, tamen secundum rationem intelligendi ponenda Scotus cum multis est, utrum relationes praecise aliis. Alia

est; et hoc suflicit, ut dicatur: non eo (id est non ea ratione sumtae dicant perfectionem quod iterum Scotus negat. Inter- ,

sive formalitate) est Dms, qua est Pater. Sed Gilbertus, di- pretes S. Bonaventurae ipsum ad utramque partem trahere stinguens paternitatem realiter a deitate , falso intellexit ista volunt. Probabilius nobis videtur, ipsum saltem in secunda verba hoc sensu: quantum ad id quod est Pater, non est in quaestione favcre potius Scoto, ul vult Barth. de Barberiis, Deus (cfr. hic dub. i.). — De praedicatione per inliaerentiam tom. I. disp. 13. q. 3.

in solut. ad 3. cfr. quaesl. seq., et infra d. 34. q. 2. — Solut. III. Alex. Hal., S. p. I. q. 68. m. S. a. 2. — Scot., hic q.

ad i. eruitur ex hoc principio, quod, cum res divinae in infi- unica; Report. hic q. I. — S. Thom., hic q. I. a. I ; S. I. q. 39.

nitum excedant intellectum creatum, interdum etiam regulae a. 1 . 2. — B. Albert., hic a. 3. 5. 6 ; S. p. I. tr. 9. q. 39. m. 2. logicae deticiunt, ut haeo regula, quod omnis praedicalio sit a. 2. — Petr. a Tar., hic q. 3. a. 1. 2. — Richard. a Med., vel per se, vel per accidms. Nam utrumque negatur quoad hic a. 2. q. I. 2. — .Cgid. R., hic I. princ. q. 2. 3. — propositionem essentia est proprietas. Quoad praedicationem : Ilenr. Gand., S. a. 55. q. 5.