Bonaventure

QUAESTIO lll.

" Utrum notio de notiom praedieetur.

Tertio quaeritur de comparatione unius notionis 1. Syllogismo expositorio. De necessitate enim ad aliam. Et quaeritur, utrum una notio sive pro- sequitur, ut dicitur in arte Priorum^ hoc AestB; prietas unius personae praedicetur de alia *. Et quod hoc A est C eodem demonstrato: ergo C est B; et

sic, videtur: fundatur iste syllogismus super illud principium per

1 Sive includit in sua formali signiflcatione. Ut enim Alex, - Quae est ipsa deitas. Ex codd. X et T (a — Hal., S. I. q. 36. m. 5. in fine ait: lllud dicitur supponi , altero manu) restituimus liabet pro habent, quod in Vat. legitur, cum supposito, quod est in intentione eius in rectitudine, ut supposito contcxtus numerum singiilarem prorsus expostulet. ^ Pro aclionis Vat. cum cod. cc operationum. Mox homine supponitur animal, et supposito Petro supponitur homo: post

essentia autem in ratione personae non est secundum rectitu- proprietatibus cod. Y addit: personalibus, nec proprie dc es- dinem , sed oblique. Similiter, supposita notione non suppo- sentia, sed de personis; quia actiones sunl suppositorum pro-

nitur persona. Vel si coarctetur intentio suppositi, illud dicitur prie loquendo ; cod. G vero in margine habet : quia proprie- supponi altero supposito, quando quod attribuitur uni attri- tas non agit, sed supponit. buitur alteri ; ideo dixerunt antiqui, i[Uod licet persona essentia * Intellige : notione eiusdem personae v. g. paternitas de essel , quia tanien pcrsona general , essentia non , supposita innascibilitate.

persona non supponitur essentia; ergo non sequitur: pcrsona 5 Aristot., I. Prior. c. 6. tertiae syllogisticae flgurae modos

gignit essentia non ; crgo persona non est essenlia sed quod : ; utiles duplici modo probat: per deductionem ad impossibile, et altera ratio intelligcntiac in hoc nomine (pcrsona) et in hoc no- per expositionem (ExeEoi;). Probatio per expositionem est illa,

niine esscntia. in qua, ut B. Albert. ait in Comment. super hunc locum (tract. 2.  :; ,

DIST. XXXllI. ART. UNICUS QUAEST. III. S77

se notuni : quaecunique uni et eidem sunt eadem , "2. Item,quod praedicatur de ahquo in abslra- inter se sunt eadem. Fiat ergo talis syllogismus: ctione non facit numerum cum iIIo°: ergo si notio Pater est palernitas; Pater est innascibilitas : ergo de notione praedicatur, non sunt plures notiones, paternitas est innascibilitas. Si tu dicas, quod ac- sed una. cidens ' peccat contra istam consequentiam et contra 3. Item, notio praedicatur de notione, I illud principium, ut patet hic: Petrus est indivi- spiratio est generatio, si

cum haec sit vera: Pater spirat Spirilum sanctum, et spirare est generare : ergo ergo duum; Petrus est homo: ergo homo est individuum; i conlra hoc obiicilur, quia ubi est accidens, ibi est et haec similiter erit vera: Pater generat Spiritum ' accidentalis praedicatio; sed cum dicitur: Pater est sanctum. paternitas, Pater est innascibilitas, non est acciden-

talis praedicatio, quia est in abstractione: ergo non CONCLOSIO. est ibi accidens. — Ftem bene , sequitur concretive Pater generat ; Pater est innascibilis : ergo innascibi- Duae notiones unius personae in concreto de se lis generat; et tamen magis imporlatur sic^ praedi- invicem praedicari possunt , non vero in abs- catio per.modum accidentis: ergo multo fortius sequi- Iracto.

tur in abstracto: ergo haec est vera: paternitas est innascibilitas. Respondeo: Dicendum, quod est praedicatio perDupiwprae- 2. a minori sic: maior Item, hoc ostenditur identitatem et praedicatio per inhaerentiam. Praedi- est unio proprietatum in una persona sive in sup- ^" catio per inhaerentiam est in concretione, et hoc posito incommunicabili quam proprietatum in una est" ratione supposili, ut album est musicum. Prae- natura communi; sed tanta est unio proprietatum dicatio vero per identitatem est in abstractione et in una natura communi quod una est alia ut bo- , , ratione formae, non suppositi, ul iustitia est bo- nitas est sapientia: ergo multo fortius in persona nitas.

una proprietas praedicatur de alia. Dico ergo, quod notio ad notionem dupliciter 3. Item, maior est unio proprietatum in una potest comparari: vel in concretione , \e\ m abstra- persona quam proprietatis et essentiae in persona — ctione. Si in concretione, sic una praedicatur de condusio i. quia ibi unioquantum ad rem est aequalis, et quan- alia, ut generans est spirans, et Pater est innasci- tum ad modum raagis convenit proprietas cum pro- bilis, et hoc, quia conveniunt in supposito. Si autem prietate, quam proprietas cum natura sive essentia — in abstractione , quia lunc notio pure importat ipsum sed tanta est unio essentiae et proprietatis in per- respectum, et in una eademque persona sunt diversi sona, quod una de alia praedicatur, ut paternitas est respectus sine sui compositione , et hoc secundum deitas: ergo etc. diversas comparationes ; sic una de alia, non praedi-conciusios.

4. Item , maior est unio proprietatum ' in una catur. persona quam duarum naturarum in eadem persona I. Ad illud ergo quod obiicitur de syllogismo, soiuiio op- ,. , .,, ,, , positornm. .

sed propter convenientiam naturarum in una per- dicendum, quod contra illum syllogismum peccat sona Christi est communicatio idiomatum , quia Deus accidens, sicut patet in exemplo prius posito ; unde est homo, et homo Deus: ergo pari ratione propter non valet forma syllogismi. Similiter illud princi- convenientiam proprietatum in una liypostasi una pium * intelligendum est secundum idem. Non enim de alia praedicatur. sequitur, quodsi aliqua duo sunl similia uni, quod Contra: I. Sicut se habet persona ad personam, sint similia inter se, nisi sint similia secundum idem. ita notio ad notionem; sed una persona non prae- Similiter oportet etiam in relationibus ad hoc, quod dicatur de alia persona: ergo nec una notio de alia sit identitas unius ad aham, quod non tantum in jotione. eodem^ et secunduni idem, verum etiam sint ad idem.

c. 11.), aliquid sensibile sumitur, de qno utraque extremitas " Quia per abstractionem tollitur ratio compositionis v. g. universaliter vel particulariter praedicatur ; sive, ut Scotus ait subiectum , in quo plura inter se diversa possent uniri. I. Prior. q. 11:« Syllogismus expositorius est ille , cuius me- ' Multi codd. hic rcpetunt in , at minus congrue. dium est terminus discretus (singularis) ». Vocatur exposito- 8 Intellige : identitatis, in obiectione allatum. rius, quia rem quam concludit, ipsis sensibus exponit sive , ' Vat. cum cod. cc non tantum eadem sint et sint secun- De principio, in quo iste syllogismus innititur, vidf manifestat. dum etc, vetustioribus codd. cum ed. 1 nostram. leclionem supra pag. 5i6, noUi 2. exhibentibus, eo tamen discrjmine interposito, quod non pauci 1 Id est fallacia accidentis. ex illis ut A C F H K. L R S T U V pro in eodem substituunt m 2 Codd. L T hic, multi codd. perperam siuut. iyiox pro se- eadem, scil. persona. — Cfr. Scot., l. Prior. q. 11, ubi quaestio:

quitur codd. I aa bb sequeretur. utrum syllogismus exposilorius teneat gratia formae, resolvitur 3 Cod. W unitas. hoc modo quod syllogismus expositorius tenet gratia formae in :

* Aliqui codd. ut HVY cum ed. I et pro est. omnibus terminis, dum tamen praemissae regulentur debite = Vat. cum pluribus eodd. et ed. I proprietatis ; minus pcr dici de omni vel de nullo, ita quod lerminus discretus dis- Voci unio codd. B E 1 X aa bb praemittunt unitas rectc. vel. tribuatur mediantibus istis dictionibus (i. e. ita quod terminus di- Mox post convenientiam in cod. bb repetitur duarum. scretus sive singularis accipiatur secundum idem in praemissis). S. Bomv. — Tom. l 73  , ,.

578 SENTENTIARUM LIB. I.

Quoniam igitnr relationes diversae in eadeni persona identitas essentialis, ut cnm dicitur, magnitudo est non sunt ad ideni sive ad eundem, ideo non sequi- bonitas. Quando iterum per comparationem essentiav tur, quodsi ocmveniant in snpposito, quod propter ad proprietatem, similiter notatur identitas essen- iioe conveniant inter se. Et sic patet, quod nec syl- tialis. Quando vero est comparatio proprietatis ad logisiiius nec principmin convenit. proprietatem , quia proprietas non importat nisi ra- Ad illud quod quod i:on est ibi ac- obiicitur , tionem et relationem sive respectum; tunc notatur Frobaiur, cidBus ; dicendum , quod fallacia accidentis non identitas rationis. Et hinc est, quod una proprietas Mciden'.' ' solum attenditur quantum ad praedicatum acciden- essentialis praedicatur de altera, et proprietas de ' tale, sed etiam attenditur quantum ad principii essentia, quia uniformis modus praedicandi est in

variationem, ita qnod in una sola acceptione con- liis ad se invicem et ad illud in quo conveniunt veniat, in alia sit extraneum; sic est in proposito. quia per identitatem essentiae. Sed non sic est, cuni Nam Pater secundum aliam coraparationem est in- proprietas praedicatur de proprietate. Nam cum pro- nascibilitas, secundum aliam est paternitas -; ita qnod prietas praedicatur de persona, notatur convenientia

paternitas nullo modo dicit comparationem ad prius, in substantia et essentia et supposito^ Cum antem nec positive, nec privative. quanlum est de sua ra- praedicatur de alia proprietate , notatur convenien- tione: et ideo patet etc. tia in ratione et respectu. Et ideo non est simile Ad illud quod obiicitur per similitudinem 2. 3. imino est ibi accidens: conveniunt in substantia unionis duorum in tertio, dicendum, quod praedi- ergo in respectu. Tripieiprae-catio dicalio per ideniitatem.quod oer identitatem potest esse ^

esseixUa comparetur ad essentiam , aut essen- ,7 Iripliciter: aut ita 4. Ad ultimum de convenientia naturarum una persona patet responsio , quia non est commu- in

tia ad proprietatem , aut proprietas ad proprieta- nicatio idiomatum in abstractione, sed in concre- tem. Quando igitur est praedicatio per identitatem tione , quia deitas non est humanitas , sed Deiis est pei- comparationem essentiae ad essentiam, notatur homo: similiter in proposito est. Ideo patent omnia '.

SCHOLION.

I. Quaeslio est de nolioiiibus iii eadem ijersonu v. g. de sive sint idem secundum substantiam, diveisum seciindum mo- palernilate et spiralione activa in Patre. Cum enim attribiila dum se habendi vel non se habendi, ut persona et substantia. divina virtualiter inter se distincta praedicentur de se invicem (ibid. ad .5.). Tamen praedicatio per identitatem minus serval

et proprietas de essentia, videtur, (luod eliam proprietates proprietatem praedicationis quam altera (III. Sent. d. 3. dub. 4.). eiusdem personae de se praedicuri possinl (quae ratio solvitur Praedicatio denominativa fit in forma concreta et lalione

ad 2. 3.j. Sed responsio negativa est communis. Schola autem suppositi. Haec (ut dicitur III. Sent. d. 6. a. 1. q. 3. ad 4.) « potest

S. Thomae non admfttit hic nisi distinctionem virtualem Scotus ; esse quatuor modis: per modum inhaerenliae sive per modum adhibet dislinctionem suam formalem, S. Bonavenlura illam accidentis, utcum dicitur: iste est albus; per modum trans- distinctionem attribulionis, de qua supra d. 26. q. 1. locuti mutationis, ut cum dicitur: Petrus est dcalbatus; per niodum sumus. possessionis ut cum dicitur: asinus Socratis; per modum ,

1).De diversis speciebus praedicationis vide supra d. 30. unionis, ut cum dicitur ferrum ignitum id est igni unitum et , ,

q. 1. Scholion. — De dilTerenUa inter praedicntionem per irfm- corpus o.nimatum , id est animae unitum». — Vocabulum de- litatem el aliam per inlmerentiam sive denominationem (quae nominativum sumtum est ex Aristotele (De pracdicam. c. 1.),

a Scoto vocatur formalis) plura vide d. 5. a. I. q. I. ad 2, qui distinguit o|j.wvuii.a, 5uvtivu[i.a, j:apt!)vu(j.a (denoniinativa).

d. 3i. q. 2, et III. Sent. d. 8. a. 1. q. 3. in corp. Praedicatio 111. Conveniunt auctores in conclusione. Alex. Hal., de hac per idenlitatem (it inter terminos abstractos, vel saltem cum et seq. q. S. p. 1. q. 68. m. 5. a. 4. 5. et 6. § 6. — Scot., Reporl.

uno abstracto, non ratione suppositi, sed formae, ut sapientia hic q. 3. ad .3. — S. Thom., I. Sent. d. 27. q. 1. a. 1. ad 3; est bonitas, essentia est Pater. Haec proprie non valet in creatis S. I. q. 32. a. 3. ad 3. — B. Albert., hic a. 4. 7. — Petr. a Tar.,

(d. -5. a. I. q. I. ad 2.), sed veraciter adhibelur in divinis (d. de hac et seq. q. hic q. 4. a. 1. 2. — Richard. a Med., de 3i. q. 2.), sive haec sint idem secundum substimtiam , at di- hac et seq. q. hic a. 3. q. 1. 2. — Henr. Gand., S. a. 7.5. q. 2.

versum secundum rationem intelligendi (ut bonitas cst sapientia). — Dionys. Canli., d. 26. q. 1. (breviter qiiaestio tangilur).

1 Vat. perperam praedicati conlra codd. et alias sex edd. Codd. L - sic prosequuntur innascibilitas privat com- :

— Subiectum Pater acceptum secundum comparationem patei'- parationem ad prius, paternitas vero nullo modo etc. nitatis vel innascibilitatis non dicit formaliter idem. Hoc innuit 3 Multi codd. cum edd. 2, 3 m supposito, alii ut C L RU cod. W qui voci principii adiungit vel sive comparationis sive , bb et in supposito. Paulo superius post notatur cod. V inse- respectiis; idem cod. paulo inferius post acceptione (quod a plu- rit identitas vel.

rimis mss. omittitur) addit vel comparatione , insimul voculam * Pro omnia aliqui codd. obiecta ; codd. B X omnia sola , quae praeit, cum codd. PQ immutans in sua. obiecta.  ' , , "

DIST. XXXIII. ART. UNICUS QUAEST. IV.