Bonaventure

QUAESTIO IIl.

Ulrum in ideis sit pluralitas secundum rationem.

Tertio quaeritur, utrum in ideis sit pluralitas sed plurificatio similitudinis relativae est a re, cui secundum rationem. Et quod sic, ostenditur hoc assimilatur ^ ergo cum res ideatae sint plures, ideae :

modo. sunt plures secundum rationem dicendi. 1. Augustinus libro Ocloginta Irium Quaestio- 4. Item, Deus, antequara res producat, distin- i.num ^: « Alia ratione conditus est horao, alia equus»: cte cognoscit et actu; sed non est distinctio in Deo ergo si idea dicit ipsara rationem cognoscendi , ne- cognoscente nec in cognito: ergo oportet, quod sit cesse est, quod plurificetur secundum rationem. in ratione cognoscendi. 2. Iteiu, hoc ipsum ostenditur ex modo lo- CoNTRA: 1. Si est^ plurificatio secundum ratio- quendi el deflniendi, quia Augustinus^ loquitur in nem , cum non sit re, tunc videtur ilia pluralitas non plurali et definit in plurah ipsas ideas dicens, quod esse aliud quam vanitas. sunt fo?'mae: ergo pluriflcantur 7-e, vel ratione; 2. Ilera, si est in hoc nomine idea pluralitas, sed non re; ergo ratione. aut ratione eius quod est, aut ratione eius ad quod Z. Itera , idea dicit simihtudinem ad cognitum, est: non ratione eius quod est, quia est divina es- et sirailitudo, quamvis in Deo sit quid absolutum, si ratione eius ad quod est, ergo cum ver- sentia; iiabet modura dicendi ad alterum sive respectum bum et exemplar et ars dicant respectum ad crea-

1 Post uno Vat. cum cod. cc sine causa repetit sic. versarum linearum possunt esse plures relationes. Cfr. hic q. 4. • Quaest. 46. n. 2. ad 3. 4. — Paulo superius pro habet Vat. habet tamen. 3 Loc. cit. Vide supra pag. 602, Scholion n. I. 5 Cod. Z et ed. 1 post est subiiciunt ibi. Mox pro mm > Nam rcgula est, quod ad pluralitatem relationum sufticit non sil re cod. T cum secundum rem non sit. pluralitas unius terminorum; unde in uno puncto respectu di-  , " :,

SENTENTiARUM LIB. 1.

turam , salteni secundum nomen debent pluriflcari ideo onmes ideae in Deo sunt unum secundum rem, couciusio. quod tamen faisum est. sed tamen plures secundum rationem intelligendi

3. Item, si ideae sunt plures, non propter si- sive dicendi.Unde concedendum est^ omnes ratio- gnificatum, sed propter connotatum, tunc quaero: nes in Deo esse unum quid, sed non unam ideam aut connotatum illud est aeCernum , aut tempo- sive rationem, sed plures.

rale : aelernum , ergo videtur, quod plura sint ab si 1. .\d illud ergo quod obiicitur, quod isti ra- soiutiot

aeterno; si temporale, ergo videtur,' quod idea non tioni nihil subest ex parte rei; dicendum, quod fal-

dicatur de Deo nisi ex tempore, sicut nec dominus sum est, quia respectui ' subest ox parte Dei essen- nec creator dicuntur nisi ex tempore. tia, non respectus; ex parte vero creaturae subest 4. Item, ideae, si sunt plures propler ideata, verus respectus, et ideo respectus ille significatus

aut ergo secundura esse, quod habent ideata in Deo, non inducit falsitatem.Sic pluralitati respectuum, aut in proprio genere. Si propter esse , quod habent quamvis non subsit pluralitas ex parte Dei. subest in Deo; conlra: in Deo sunt unum, ergo ratione il- tamen ex parte connotatorura unde respectus ille ;

lius esse non possunt dici plures. Si propter esse, sic plurificatus non habet falsilalem nec vanitatem. quod habent in propi-io genere; sed^ non habenl Ad illud quod obiicitur, quod verbum et ars 9.

nisi ex tempore: ergo vel ideae non sunt plures nisi dicunt respectum; dicendum est, quod dicunt, sed^^^Dmen ex tempore, vel temporale est causa aeterni; quo- aiiter quam ideavel ratio*. Nam idea sive ratiowej. ««

rum utrumque esl inconveniens. cognoscendi plus se tenet secundum rationem intel- 5. Item, idea aut dicit aliquid, aut nihil: si ligendi ex parle cogniti. Similitudo enim, secundum

nihil, ergo nec pluralitatem iiabet nec unitateni; si quod huiusraodi, non dicit respectum ad id in quo aiiquid dicit , ergo si sunt plures ideae , sunt plures est, sed cuius est; sed verbum phis se tenet a parte

res: ergo si plures ideae sunl ab aeterno, plures dicentis, sirailiter et ars et exemplar ex parte pro- res sunt ab aelerno; sed non plures res personali- ducentis: et quia multa sunt cognita, et unum co-

ter, quia idea non dicit quid personale: ergo plures gnoscens, ideo ideae sunt plures, et ars tantum essentiaUter. una. — Vel aliler, ratio et idea dicunt respectum -^i ad res in quantum distinctae sunt, non sic alia vo- cabula. c NcLus 1 0.

Ad illud quod obiicitur, quod connolata non 3.

sunt plura ab aeterno; dicendum, quod pluralitas est Ideae in Deo sunt unum secundum reni, sed plures in ideis ratione connotatorum. Sed de connotatis est secundum rationem intelligendi. quantum sunt, aut in quan- Disiinctiui loqui dupliciter: aut in tum sunt connotata. In quantum sunt, sic sunt so- Respondeo: Dicendum, quod, sicut patet ex prae- lum ex tempore; in quantum autem connotantur, sic dictis distinctione trigesima -, quamvis in Deo nulius possunt connotari et aeternaliter et temporaliter sit respectus ad creaturam a parte rei, tamen con- aeternaliler , quando " respectus importatur ut in

tingit, ipsara esseotiani significari in respectu ad crea- habitu , sicut per hoc noraen praedestinatio — ideo turam per mulla noraina. Nec tamen nomen sive praedestinatio est aeterna, quia connotat elTectum vocabulum' est vanum. Intelligendum igitur est, non in actu, sed in habitu — temporaliter vero, Quid idca. quod hoc nomen idea significat divinam essentiam quando respectus iraportatur in aclu, sicut per hoc in comparatione sive in respectu ad creaturam. Idea verbum creare. Quoniam igitur sic connotantur tem- enim est sirailitudo rei cognitae, quae quaravis in poralia, ut futura sunt, et futura sunt multa; ideo Deo sit^ absolutum, tamen secundura modum inlel- connotantur ut multa. Sed tamen sic connotala, ligendi dicit respectum medium inter cognoscens el quamvis ab aeterno connotentur '', non sunt ab ae* soiandum. cognitum. Et quamvis ille respectus secundnm rem terno, sed ex tempore; ita raultitudo connotatorura plus se teneat ex parte cognoscentis, quia est ipse quamvis ab aeterno dicatur, taraen non ponit realem Deus, taraen secundum rationera^ intelligendi sive multitudinem nisi ex tempore. dicendi simiUtudo plus se tenet ex parte cogniti. Et Ad illud quod quaeritur, utrum secundum 4.

quoniam cognoscens est unum, et cognita sunt multa; esse ideatorum sint ideae plures; dicendum, quod

' Supple cum codd. Z aa bb et ed. I hoc. ' In cod. adtexitur vel rationi. ' Quaest. 3. — Mox verba a parte rei idem significant 8 Codd. V W adiiciunt cognoscendi. quod realis. ' Particula non perperam abest a Vat. et cod. cc. Proposi- 3 Sola Vat. sic : Nec tamen hoc nonien sive vocabulum tio post connotata in cod. V sic incipit: Si in qmnium sunt, Idea est vanum. sic etc. * Sola Vat. hic addit quid. Paulo ante pro Idea enim est "> Pro quando codd. .\ F GH I \V X V minus bene quia. cod. bb cum ed. Idea enim dicitur. 1 Paulo inferius post ideo cod. R inserit enim. 5 Pro secundum raiionem Vat. cum solo cod. cc ratione. " Codd. A C K G H K L R S W X cum primis edd. conno- "> Vai. perperam concedendae sunt. tent. Paulo ante pro Sed tamen sic cod. R Sed tamen sicut.  : ;,, ,

DIST. XXXV. ART. UNICUS QUAEST. IV. 609

quod habiturae sunt res ideatae in seciinduiia esse, cipit pluriflcationem. Et quia ille nihil ponit in actu, proprio genere \ Et quamvis illud non habeant nisi sed sohim in potentia, hinc est, quod plurahtas idea- ex tempore, laraen ab aeterno fuerunt habiturae: rum aeterna non ponit aUquam pluraUtatem actua- et ideae sunt rerum ut futurae sunt: ideo inteUi- lem ; sicut non ponitur , si dicatur, quod ' potest fa- guntur non tantum plures ex lempore , verum etiam cere plura. Sed hoc nomen res quod dicit importat ab aeterno. Sic difTert intelligere praedestinationem absolute; et ideo cum dicitur, plures res esse, po- fuisse ab aeterno et reprobalionem, non ratione eius nitur phiraUtas in actu; et ideo argumentum iUud quod fuit ab aeterno, sed ratione eius quod futurum non valet, immo est ibi quid et simpliciter ^ , sicut erat ex tempore. si dicatur: plura sunt possibiUa Deo, vel plurasunt 0. Ad illud quod obiicitur: si phires ideae, ergo cognita: ei'go plura sunt. Sic nec valet, plures ideae plures res-; dicendum, quod idea uon dicit tantum sunt: ergo phires res sunt; quia ideae non sunt quod est, sed respeclum ad id quod futurum est pUires ratione eius quod sunt, sed ratione eius ad vel eliam potest esse: et ratione illius respectus re- quod suiit.

8CH0LI0N.

Conclusione eliditui' error Avicennae (ingentis , in Deo esse asserit, quia plures signiflcantur res creabiles, a Deo ab unnm tantum esse ideam fespeclu primae inlelligentiae a Deo aeterno intelleclae cum quo fere convenit Scotus cum aliis, ;

emanatae , in qua aliarum rerum sint ideae. — In conclusione iuxta eorum sententiam circa rationem propriam idearum (cfr. doctores catholici conveniunt, non autem in ipsius determina- Scholion hic q. I.). Auctores vide in Scholio praeced. tione et explicatione. Durand. (d. 36. i[. 4.) ideo plures ideas