Bonaventure

QUAESTIO IV.

Utrum ideae plurifi.centur per comparationem ad ideata , quatetms haec in specie, vel in individuo diversa siint.

Quarto quaeritur, utrum ideae plurificentur per diti, sciUcet iingularis; simihter et alterius singula- comparationem ad ideata secundum muUitudinem ris. Ergo si addita sunt diversa secundum rationem ideatorum quantum ad diversitatem universaUum sive multitudinem idealem , patet etc. aut singularium. Et quod singularium, videtur 3. Item, Deus quosdam ex hominibus praede- 1. Quoniam per ideas est ratio distinguendi stinat, quosdam reprobat; sed alia ratione praede- daraeota.sed Deus nou tantum distinguit uuiversale ab uni- stinat, et aliaratione reprobat: ergo secundum aliam versaU, sed etiam singulare a singulari. Sed quia rationem et ideam sunt praesciti et praedeslinati in distinguit universale ab universah , ideo habet plu- Deo. Sed haec est diversitas individuaUs sive nume- rium universaUum ideas plures et rationes. Unde raUs: ergo etc.

«aUa ratione conditus est equus, aha ratione con- 4. Item, idea muUipUcatur in divinis ratione ditus est homo'^»: ergo elc. respectus et relationis ad ideatum, ergo multiplicato 2. Item, cognilio rei verissima est secundum uno', multiplicalur et reliquum: cum ergo homo rei totalilatem ^ ; sed singulare aliquid addit supra qui est ideatum , multiplicetur in diversis individuis universale: ergo cum Deus totum cognoscat, non secundum rem, multiplicabitur idea respectu illorum tantum habet ideam universaUs , sed etiam superad- secundum rationem.

1 Sive: socundum esse actuale, quod habebunt in se et 5 August., 83 Qq. q. 46. n. 2. — Paulo superius post plu- quod contradistinguitur ab esse ideali. quod habent in Deo. — rium multi codd. interiiciunt el. Paulo inferius pro Sic differt intelligere praedestinationem, quae « S. Doctor vult dicere: perfectissime et verissime res lectio est praestantiorum codd., cod. cc cum edd. 2, 3, i, 5, cognoscitur , quando secundum totum cognoscitur; quae co- verbo iwtelligerc omisso, Sic differt praedestinationem ; Vat. gnitio ab Augustino comprehensio dicitur, de (juo vide supra Sic dicitur praedestinationem etc. pag. 69 , nota. 4. De proposilionc subsequenti cfr. Aristot,, I.

- Multi codd. rationes; perperam. Mox pro tantum quod Poster. c. 20. (c. 24.).

est Vat. cum cod. cc tantum quid esl. ' Scilicet ideato. — In codd. FQ W et ed. 1 voci um ^ Supple cum codd. Z et ed. W 1 Beus. Post pauca pro adiungitur relativorum , quod additumentum nimis vidctur dicitur, ptures Val. dicit plures. generale. Mox pro cum ergo, quam loctionem assumsinius ex Cod. V completius est ibi fallacia secundum quid et codd. VXZ, Vat. et cum; codd. AFGHIKT et nlii cum simpliciter , de qua vide Aristot., I. Elench. c. i. (c. S.). primis edd. omittunt ergo.

S. Bonnv. — Tum. I.  : , . ,

610 SENTENTIARUM LIB. I.

Contoa: 1. Augustinus ad Nebridium': «Dico, etiam singularium. Et hoc est quod dicit Augustinus

Ad-opposi- quantum ad liominem pertinet, tantum cjuidem ho- ad Nebridium: «Dico, quantum ad hominem facien- minis , non meam vet luam , ibi esse rationem » dum ^ hominis tantum esse rationem quanhun vero ,

ergo multiplicatio vel distinctio idearum attenditur ad orbem temporis varias hominura rationes in illa

sohim secundum diversitatem universabum. sinceritate vivere».

2. Item, artifex creatus per unam ideam pro- 1. Et ex hoc patet solutio illius verbi Augustini, 801^4"°

ducit multa: ergo cum hoc sit nobihtatis, Deus per quia Augustinus dicit, quod quamvis universalis, unam ideam re et ratione multa diversa" numero ut universale est, una sit idea, tamen singularium producit. ut singularia sunt plures. Unde ibidem dicit", « quod

3. Item , singulare ut singulare est compositius si quis velit facere angulum, sufficit habere anguli universah: ergo si est idea in Deo singuiaris ut sin- rationem. Si quis autem velit pingere quadrangulum, guiaris , tunc ergo est una idea altera simplicior ; sed necessc est, quod rationem habeat quatuor angu- hoc est inconveniens: ergo etc. lorum » 4. Item, singulare magis proprium est quam 2. Ad illud ergo quod obiicitur, quod artifex

universale " : si ergo in Deo est idea universahs ut creatus producit multa per unam ideam ; dicendum, universahs, et singularis nt singularis, ergo una idea quod hoc facit per applicationem ip,sius ad diversas comraunis, altera propria. Sed commune prius est materias. Unde si habet solum ideam unam impos- ,

et simphcius est quam proprium: ergo una idea sibile est intelligere, quod secumluin illam simphci est ahera prior et simplicior: ergo in Deo est po- aspectu cognoscat diversa ; Deus autem simplici aspectu nere ordinem et compositionem esseritiaiem , ergo etc. cognoscit singularia ut diversa ', ita quod secundum totum et secundum proprias differentias et proprie- CONCLUSIO. tates; ideo non est simile. 3. 4. Ad illud quod obiicitur de compositione Ideae phirificantur non solum secundum multi- et prioritate, dicendum, quod nec secundum rem tudinem unwersalium , sed etiam. singula- nec secundum rationem oporlet quod idea habeat rium. ideati proprietates. Nam corporalis' est similitudo spiritualis, et compositi est similitudo simplex, etiam Noiam

Respoxdeo: Dicendum, quod idea in Deo se- in creaturis; ideo non oportet, quod una idea sit

Quid idea. cundum rem est divina veritas, secundum rationem allera simphcior vel prior. Similitudo tamen secun- intelligendi est similitudo cogniti. Haec autem simi- dum rationem intelligendi habet proprietatem ideati litudo est ratio expressiva cognoscendi non tantum secundura distinctionem, tum propter correlationem, universale, sed etiam singuiare, quamvis ipsa non quia oportet qnod, uno relativorum " multiphcato, sit universalis nec singularis , sicut nec Deus '. Et mulliplicetur et reliquum, saltem secundum ratio-

ideo non tantum est similitudo universahs, nt uni- nem , ubi est relatio secundum rationem ; tum etiam,

versale est, sed etiam singularis ut singulare, et ideo. quia simihtudo illa est ratio exprimendi et distin-

concinsio. Quia simihtudo est utrorumque , non solura multi- guendi ; et ideo, quamvis recipiatur proprietas distin-

phcatur secundum multitudinem universalium, sed ctionis , non oportet tamen de aliis ".

' EpisC. 14. n. i. — In (extu allato Vat. post hominem net. Nostra leclio sequitur praestantiores codd. Paulo post pro addit fadendum, neque codd. neque ed. 1 suffraganiibus ; et orbem Vat. cum ed. I , codd. et textu originali repugnantibus, subinde non meam non pauci codd. perperam substituunt jiro ordinem. ut meam. Mox pro ideamm Vat. cum cod. cc ideatorum. ' Epist. 14. n. 4, ubi textus originalis sic: Itaque quoties "- Multi codd. utACFGIKRSTU etc. cum edd. 1, 2, .3 demonstrare angulum volo, non nisi una ratio anguli mihi diverso ; cod. V distincto. occurrit, sedquadratum nequaquam scriberem, nisi quatuor 3 Hoc eruitur ex definitlone proprii, quod iuxla Aristol. simul angulorum rationem intuerer. I. Topic. c. 4. soli convenit: i Nemo enim proprium dicit quod ' Codd. KLOY aa adiungunt singulaiia.; paulo infcrius contingit alii inesse». Et I. Periherm. c. 5. (c. 7.): « Dico au- codd. L voci proprietates praemittunt diversas.

tem universale quod in pluribus praedieari natum est; singii- 8 Vat. Nam rei naturalis. Mox eadem Vat. ctnii cod. cc lare vero quod non». — ilox poslidea communis codd. V W omitlit altera.

subiiciunt est. 9 Cod. T cnm nonnuilis aliis codd. et ed. 3 correlati-

* Cfr. hic q. % ad .3, et d. 19. p. II. q. 2, ubi et plura occurrunt, quae ad obiecliones rcspiciunt. '» Id est: non opoi-tol, qnod aliae proprietates idealoruni iii ^-^'at. Iiic addit pertinet , pro quo in tcxtu orignali atti- intellecluni rccipianlur, practcr illam proprielalem distinclionis.  . ,

DIST. XXXV. ART. UNICUS QUAEST. V.

SCHOLION.

I. Conclusio est contra nonnullos , qui Platonem secuti diversa sit consideratio Socratis, ut Socrates est, et ut homo «omnium singularium inbonorum negant Dco ideas esse, est, et ut est animal, respondebunt ei plures ideae vel similitu- dicentes, singularia nonideam quam ideam habere aliam dines » . Hoc convenit cum principiis S. Bona venturae. speciei , et Deum cognoscere per ideam specierum omnla sin- In solut. ad 3. 4. notanda est exceptio ibi facta in regula

gularia contenta sub specie » (ita dicit Richard. a Med., 1. Sent. generali , quod idea non habeat proprietates ideati ; 'excipitur

d. 36. a. 2. q. 4.). Huic sententiae favere videtur Henr. Gand. enim proprietas disUnciionis. Simul altendenda est probatio (Quodl. 5. q. 3.). Sed communis sententia cum S. Bonav. et huius exceptionis, duplici ratione flrmata. Diflicultas clrca prio- S. Thom. (S. I. q. 15. a. 3. ad i.) et eodem Richardo iilam ritatem idearum magis explicatur hic q. 6. opinionem reprobat. Altamen S. Thom. in alio loco (de Verit. II. Praeter locos citatos: Alex. Hal., S. p. I. q. 23. m. 3.

q. 3. a. 8. ad 2.) utramque senlentiam sic conciliat : « Si loqua- a. 6. — Scot., de hac et seq. q. Report. 1. Sent. d. 36. q. 3. i. — mur dc idea proprie, secundum quod est rei eo niodo quo est in S. Thom., I. Sent. d- 36. q. 2. a. 3; S. c. Gent. I. c. 63. — Petr.

esse producibilis ; sic una idea respondet singulari, speciei el a Tar., I. Sent. d. 36. q. 2. a. i. — Richard. a Med., 1. Sent. generi, individualis in ipso singulari, eo quod Socrates homo , d. 36. a. 2. q. 4. — .Egid. R., I. Sent. d. 36. princ. 2, q. 4. et animal, non distinguitur secundum esse. Si autem accipia- collat. 3. — Dionys. Carth., I. Sent. d. 36. q. 2. mus ideani communiter pro siniilitudine vel ratione, sic, cum