Bonaventure

QUAESTIO V.

Utrum ideae in Deo sint numero finilae, an infinitae.

Quinto quaeritur, utruQi in Deo sit ponere mul- nihil potest producere, cuius non habeat cognitio- titudinem idearum secundum numerum flnitum, vel nem et ideam: ergo habet ideas infinitorum. Sed infinitutn. Et quod secundum numerum inflnitum plurium sunt ideae plures: ergo inflnitorum sunt videtur. infinitae.

1. Augustinus de Civitate Dei undecimo': «Una S. Item , omnibus flnitis possunt excogitari nndamenta.est saplentia, in qua infiniti sunt thesauri omnium plura, quia omni flnito potest excogitari aliquid rerum intelligibilium » maius; sed nec Deus, nec homo habef plura co- 2. Item, Augustinus sexto de Trinitate' dicit, gitare his quae Deus cognoscit , quia tunc Dei scien- quod « Filius est ars plena omnium rationum viven- tia non esset summa: et si hoc, cum cognoscat per tium»; sed constat, quod ars illa est infinita: ergo ideas, patet etc. non impletur nisi infinitis, ergo sunt ibi inflnitae C0NTR.A: 1. Augustinus de Civitate Dei duode- Ad opposi- raliones. cimo'': « Quidquid scitur, scientis comprehensione 3. Item, ratione videtur, quia constat, quod finitur»; sed constat, quod rationes cognoscendi sciun- Deus cognoscit omnes species numeri, ergo omnes tur: ergo finiuntur. Sed quaecumque finiuntur, sunt habent ideas in Deo; sed species numeri sunt infi- flnita: ergo etc.

nitae^: ergo etc. Si dicas, quod sunt inflnitae spe- 2. Item , multitudo idearum est secundum mul- cies quoad nos, non secundum rem) contra: pona- titudinem ideatorum; sed constat, omnia alia a Deo tur^quod omnes species numeri sint in re; hoc po- de necessitate esse flnita actu : ergo similiter et sito , de necessitate sequitur, quod infinita simpliciter ideas. - actu sunt: ergo si omnium specierum numeri sunt 3. Item, ubi est inflnitas, ibi est confusio et in Deo ideae actu, patet etc. inordinatio; sed in exempiari aeterno nulla cadit con- 4. Ilem, Deus potest inflnita producere ^*; sed fiisio nec inordinatio : ergo etc.

1 Cap. 10. I loco eitato textus originalis post cod. V finitae secmdum rem. In flne argumenti post ideae Vat. in qua adiungit quidam atque. interponit et sunt infinitae , quae accessio habetur et in ed. 1, ' Cap. 10. n. 11. omissa tamen vocula et ac posita ante ideae virgula. 8 Aristot., III. Phys. text. 36. (c. 5.), et XI. Metaph. c. 9. 5 Intellige; inflnita in potentia, id est, non potest produ- (X. c. 10.) infinitum vocat passionem (proprietatem) numeri. cere tot, quin non possit plura. Cfr. infra d. 43. q. 3. * Quod tamen in se non est possibile. Licet enim Deus actu « Cod. T cum ed. I poiest. cognoscat inflnitos numeros, non sequitur, quod actu ' inflnitos Cap. 18. Loci citati textus originalis hic est: Quidquid ad extra producere possit. Cfr. infra d. 43. q. 3. — Proxime scientia comprehenditur , scientis etc. ante pro non secundmn rem cod. T sed finitae sectmdum rem,  ; .

612 SENTENTIARUM LIB. I.

4. Itera , ponere iiifliiitateiii actu in crealura est sicut dictum est', non venil a multitudine ideato- ',

ponere imperfectionein , unde omne creatum eo est rum in quantum creata, sed in quantum connotata. I

finitum, quo perfectum '; sed omnis conditio imper- Idea autem non counotat ideatum secundum actua- Kounndumi) fectionis est a Deo releganda: ergo etc. lem existentiam , sed solum secundum potentiam. Et quia Deus potest facere infinita, quamvis nunquam c N c L u s 1 0. faciat nisi flnita, ideo ideae vel rationes cognoscendi sunt in Deo infinitae , quia non tantum sunt entium Ideae divinae noti sunl in numero ftnito, vel fulurorum, sed omnium Deo possibiUum. Nihil sed infinito. enim potest Deus, quod non actu cognoscat. 3. Ad illud quod obiicitur, quod inflnitas ponit

Respondeo: Dicendum, quod, sicut dicitur in confusionem ; dicendum quod est ponere inflnitatem ,

Psalmo - , divinae sapientiae non est numerus , ac secundum diversitatem realem; et sic privat el di- per hoc nec rationum, per quas divina sapientia stinctionem et ordinem , si ponatur actu. Sed mul- cognoscit; et quoniam non habent numerum, non titudo idearum non rerum diversarura, sed di- est usio. sunt numerabiles ideo non sunt in numero finito : cit veritatis in exprimendo ' xoiandum immensitatem divinae sed inflnito. Et concedendae sunt rationes et aiicto- et cognoscendo omne quod est Deo possibile, et hoc ritates ad hoc inductae. quidem secundum rem et actum est unum: ideo non Ad illud ergo quod obiicitur, quod omne sci- 1. est confusio. , o|)- bile est finitum, ergo etc. dicendum, quod omne ; 4. Ad illud quod obiicitur, quod imperfectionis "'" scibile per comprehensionem est flnitum comprehen- est inflnitas in crealura; dicendum, quod quamvis denti ; rationes autem aeternae per comprehensionem sit imperfectionis in creatura, non tamen est ° in Crea- a solo Deo sciuntur, ideo soU Deo sunt flnitae. Sed tore, quia est intelUgere inflnitatem per defectum quemadmodum non sequitur: hoc aequatur inflnito, et per excessum. Inflnitas per defectum potest esse ergo est finitum immo est ibi quid et simpliciter ', , in creatura ut in materia ', et lioc est imperfectionis;

et potius sequitur oppositum: ergo non est finitum haec autem nullatenus est in Creatore. Inflnitas au- sic etiam in proposito iudicandum. Rationes autem tem per excessum non potest simpliciter esse in crea- illae non sunt comprehensibiles ab aflquo intellectu tura, quoniam habet esse creatum et compositum finito; ideo patet illud. et limitatum; Deus autem nihil horum habel, et

Ad illud qupd obiicitur, quod multitudo idea- 2. ideo habet inflnitatem, et haec est summae perfe- rum est a multitudine ideatorum; dicendum, quod ctionis.

SCHOLION.

1. SoluUo huiiis quaestionis dependet a solutione alterius Ex principiis hic posilis solvi potest alia quaestio, utrum quaestionis, scil. utrum etiam rerum mere possibilium sint idea pertineat ad scientiam speculativam , an ad practicam. ideae in Deo statuendae; quod omnes concedunt, sed cuni qua- Resolvendum enim est, quod ad practicam pertinet, quatenus dam differentia explicant. S. Tliomas (S. I. q. IS. a .3. ad 2.) est principium operandi; ad speculativam vero, quatenus est dislinguit ideam in sensu slrictiore ut exemplar et principium principium cognoscendi. Convenit S. Thom., de Verit. q. 3.

operandi, et in sensu largiore ut principium seu ralio cogno- a. 3; addit tamen etiam alium modum loquendi, secundum scmdi. Idem dicit fde Verit. q. 3. a. 6.): «Quod idea proprie quem proprie loquendo idea respiciat scientiam praeticam vel dicta respicit practicam cognitionem non solum in actu , sed actu vel virtute, dum vocabula similitudo et ratio tam specu- in habitu. Unde cum Deus de liis quae facere potest, quamvis lativam quam practicam scientiam respiciunt. nunquam sint facta nec futura, habeat cognitionem virinaliter II. Alex. Hal., S. p. I. q. 23. m. 3. a. 2. — Richard. a Med., practicam ; relinquitur , quod idea possit esse eius , quod nec I. Sent. d. 36. a. 2. q. S. — Durand. , I. Sent. d. 43. q. 2. est, nec fuit, nec erit» elc. n. 12. seq. — Dionys. Carlh., I. Sent. d. 36. q. 3.

' Cfr. Aristot., V. Metaph. texl. 21. (IV. c. 16.), ubi inter codd. cum edd. 2 , 3 ideitaiem, et subinde eocigeniiam pro exi- alia ea dicuntur perfecta, quae flnem habent sive acquirunt. stentiam ; corrupte. - Psalm. 1 46 , 5. — Paulo inferius verba sed infinito in 5 Cod. sic : sed dicit infmitaiem vel modorum imitandi sola Vat. desiderantur. divinam essentiam, sicut alias dictum est, divime veritaiis ^ Codd. V secundum quid ei simplicUer, de quo ibi imprimendo et cognoscendo etc. vide supra pag. 343, nota 7. Mox pro sic etiam codd. AS T X * In cod. T ct aliis nonnullis omittitur est et alii nonnulli cum ed. solummodo sic. 1 ' Aristot., VII. Metaph. texl. 40. [\'\. c. 1 1.): Cum maleria ' Quaesl. praeced. — Paulo inferius pro ideatum plurimi namque non esl , indeflnitum (iopiaTov) etcnim elc.  ,

DIST. XXXV. ART. UNICUS QUAEST. VI. 613