Bonaventure

QUAESTIO I.

Ulruni res fuerint in Deo ab aeterno.

Quod aulem res tuerint iii Deo ab aetenio, Item, quod esl in aliquo est in illo vel se- "2.

videtur cundum se , vel secundum aliquidsui; sed res non 1. Quia agens cognoscens agit per speciem rei, est in Deo secundum se, quia tunc essentia rei esset Fmidauienui.quam penes se iiabet'; sed res est in anima, quia in Deo"; nec secundum aliquid sui, quia nihil de

similitudo eius est in ea: ergo et in Deo similiter. ipsa est aetermim sed totum ex tempore ergo etc. , :

Si dicas, quod illud exemplar niliil est rei, ergo 3. Item, quod est in aliquo est in illo secun- secundum illud non deberet dici, res esse in Deo; dum esse actuale , \e\ potejitiale ; sed creatura non contra: plus facil ad esse rei exemplar, quod esl est in Deo secundnm esse actuale, quia tunc aclu cognitimm et productivum, quam quod est pro- esset : ergo si est in Deo , est secundum esse poten-

ductum a re^: si ergo ratione exempiaris producti tiale. Sed omne esse potentiale, secundum quod hu- a re res est in anima, multo fortius debet dici in iusmodi, est permutabile: si ergo creatura ab ae-

Deo esse ratione exemplaris producentis ; sed lioc ab lerno est in Deo secundum esse potentiale, ab aeterno

aeterno: ergo etc. est in Deo secundum esse mutabile. Sed hoc falsunr. ± Iten\, simililudo producta non est vere ali- ergo et priraum. quid, sed alicuius'; sed exemplar, per quod co- li. Item, si creatura dicitur esse in Deo, quia gnoscit Deus, vere est ipse Deus: ergo verius esl potest esse a Deo: ergo cum ab aeterno esse a exemplar rei in Deo quam in anima: ergo multo Dep sit impossibile ', non erit creatura ab aeterno fortius res esl in Deo guam in anima, et sic etc. in Deo ratione potentiae. 3. Item, quia res potest exire de materia, res est in materia, et tamen non totaliter est in po- CONCLUSIO. tentia materiae, immo agentis': ergo si res, quae

sunt in potentia Dei, totaliter ibi sunt, multo fortius Res sunt in Deo ab aeterno secundum similitudi- debent dici esse in ipso, et sic etc. nis praesentiam atque secundum causativam Contra: 1. Quod exit per crealionem omnino potentiam, sed non secundum realem existen- Ad opposi- nihil est , antequam creetur ; sed creaturae sic tiam. exeunt: ergo omnino nihil sunt, antequam produ- cuntur. Sed quod non est nec est hic nec ibi': Respondeo: Dicendum . quod aliquid dicitur nisiinci

ergo non est in aliquo, et ita nec in Deo. esse in aliquo tripliciler: vel' secundum actualem

' Clr. supra d. 3S. q. 1. — De niinori liuius argumenti similitudo (exemplar, idea) producta in anima non est substan- vide Arislol., III. de Anima, texl. 38. (c. 8.). tia , sed accidens. — In fine argumenti pro et sic cod. V et - In liac propositione idea in mente ereata dicitur esse ali- si sic.

quid productvm a re, quatenus species intelligibilis, ab obiecto * Nam agens actione sua transmutando materiam educit in anima producta, concurrit ut principium quo cum actione sibi similem formam ex ipsa , quae per se est indifferens ad animac ad productionem exemplaris sive ideae. Hoc non con- diversas formas. venit divinis ideis. Cfr. Dionys., de Div. Nom. c. 8. | 8. = Aristol., IV. Phys. text. I. (c. 1.): Etenim quae sunt 3 Aristol., VII. Metaph. text. 8. (VI. c. 3.) ait: zai fip omnes cxistimant alicubi esse, quod vero non est, nusquam TO ^wptaxov xat xo toSe ti unipYZtv Soxet [j-aXiaTa t^ ouota , esse. — Mox pro et ita codd. T X ergo. quae verba in antiqua versione Veneta ( I i89 ) sic Latinu red- Et per consequens essentia creaturae esset essentia Dei. — duntur : « Etenim separabile et lioc aliquid inesse videtur ma- Pro essentia rei, quae lectio habetur in codd. CFKT etaliis, xinie substantiiie ». Cfr. etiam lib. de Praedicam. c. de Substan- non pauci codd. falso essentia Dei, Vat. essentialiter. Paulo su- tia, ex quo plura citantur infra d. 37. p. I. a. 2. q. I . fundam. perius pro in illo multi codd. ab illo, cui lectioni contextus 3. Hinc Scholastici substantiam vocant hoc aliquid. Similiter repugnat. — De maiori huius argumenti cfr. Aristot., IV. Phys.

etiam Aristoteles eam vocat quod vere est, de quo vide supra text. 24. (c. 3.).

pag. 407 , nota 1 . Accidens autem dicitur esse alicuius. Simililer ' Sive cum repugnet, res a Deo creari ab aeterno. et Aristot., VII. Metaph. text. 2. (VI. c. 1.) docet, accidentia * Pro vel codd. T Z scilicet. lidem codd. cum pluribus non tam esse entia, quam quid entis, scil. vel quantitatem aliis subinde secundum vel omittunl, et pro terlio vel subsli-

vel qualitatem substantiae. Sensus vorborum S. Doctoris est tuunt et.  ,

DIST. XXXVI. ART. I. QUAEST. II.

existentiam, vel secundum similitudinispraesentiam, sicut pars , effectus vel causa. Hoc tertio modo est vel secundum causativam potentiam. Primo modo illud exemplar aliquid rei^. Quantum ad ter- — sunt res in universo, secundo modo in cognitiva sub- tium modum scilicet potentiam causativam est res , ,

stantia, tertio modo in sua causa. His duobus mo- secundum se non in actu, seA potentia , quia suum cokiusio. dis ultimis res sunt in Deo , quia est cognoscens esse potest produci a Deo. res, antequam fiant, et potens producere. Unde quia 3. Similiter ad sequens, dicendum, quod ra-

ab aeterno cognovit, et potentia, qua produxit ex tione exemplaris^ res actualiter sunt in Deo; ra-

tempore, in Deo fuit ab aeteriio, ideo dicuntur res tione creationis potentialiter , quia possunt pro- fuisse in Deo ab aeterno. duci.

Ad illud quod obiicitur: quod niliii' est non 1. Quod obiicitur: quod est in Deo est immuta-

loiauo op- est dicendum quod verum est secundum in aliquo : , bile;dicendum, quod hoc est verum de eo quod poBitorum. pj.jjjjujjj niodum existendi sed falsum secundum , est actu in Deo; sed quod potest produci a Deo

secundum et secundum tertium, quia illud quod est mutabile. Vel dicendum — quod possibile " '^'"«''- ,

nihil est modo, Deus potest facere. habet comparationem ad divinam potentiam, quae 2. Ad iliud quod obiicitur, quod illud quod est immutabilis, et sic est immutabile; vel ad con- est in aliquo", est in illo secundum se etc. dicen- ; notatum temporale extra, et sic habet esse mu- dum, quod quantum ad secundum modum res sunt tabile.

in Deo secundum aliquid sui, quia secundum 4. Ad illud quod obiicitur de creatione dicen- ,

exemplar. Sed aliquid rei potesl dici tripliciter, dum , quod quamvis actus creandi non potuerit Distinctio. scilicet essentialiter , effective et causative, scilicet esse ab aeterno , tamen potentia creandi fuit in Deo ^

SCHOLION.

I. Iii liac dislinclione tota doctrina de exisleniia rerum in Gand. aliorumque, quod Deus essentiis rerum aliquod esse intel- Deo a S. l!onaventui'a accuratissime tractatur. — Pro intelligentia ligibile ab aeterno communicaverit , et de esse diminwto secun- primae quacslionis nolandum est, quod tripliciter intelligi potest dum doctrinam Scoti cfr. supra d. 35. q. 1. Scholion. locutio esse in Deo , ut bene explicatur hic dub. I. — Deinde II. Duobus modis, quibus res sunt in Deo, scil. ut in causa observandum est, in triplici sensu accipi posse vocem esse, scil. exemplari el efficiente, addendus est tertius (« ut in fine con-

pro esse essevtiae (sive quidditativo, ut dixerunt Scholastici), servante » ) ex a. 2. q. 1 . huius dist. — Argumentum 4. ad pro esse existentiae , et pro e7to esse, quod signiflcat veritatem opposit. false applicat principium, a Seraphico firmiter stabili- propositionis sive connexionem subiecti et praedicali , quae con- tum, scil. creationem ab aeterno actu factam esse impossibilem. nexio est in rebus fundamentaliter , in intellectu vero forma- De hac sententia cfr. II. Sent. d. 1. p. I. a. I. q. 2, et I. Senl. liter. In proposilionibus, quae habent necessariam lerminorum d. 43. q. 3.

relationem — unde vocantur perpetuae veritatis — existentia III. Alex. Hal., S. p. I. q. 23. m. 4. a. I. § 5. 6. — Scol., actualis subiccti non requiritur ad veritatem propositionis. INec hic q. unica. — S. Thom., hic q. I. a. 3 ; S. I. q. 18. a. 4. ad tamen idcalis illa et aeterna necessilas suf^onit, aliquid esse ab I. — B. Albert., hic a. I. 2 ; S. p. I. tr. 15. q. 60. m. 4. a. I.

aeterno, nisi in Deo. Contraria doctrina , scil. i quod mullae sunt partic. 1. — Pelr. a Tar./hic a. I. q. I. — Richard. a Med., veritates ab aeterno, quae non sunt Deus » , est septimus articu- hic a. 1. q. 3, et d. 35. q. 5. — .f^gid. R., hic I. princ. q. lus reprobalus ab Univci-sitale Magistrorum Parisiensium , ul unica. — Durand., hic q. 2. — Dionys. Carth., hic q. 5. — Biel, refert S. Bonav., II. Senl. d. 23. a. 2. q. 3. in fine (cfr. S. Thom., S. I. q. 16. a. 7, ct q. 10. a. 3. ad. 3.). — De sententia Henrici