Bonaventure

QUAESTIO I.

Utrum omnia sint in Deo vita.

»;, Quod autem omnia sint in Deo vita, videtur. repraesentat res expressissime , secundum quod sunt p mdamenta.CT-ai ; 1.loannis primo sed Quod faclum est in ipso vila ouinis ' :

creatura est facta: ergo omnis etab ipso exeunt: ergo cum quaedam vivant, quae- dam non, quaedam repraesentat per modum viven- creatura est in ipso vita. tium, quaedam per modum non viventium: ergo 2. Item, Augustinus quinto super Genesim ad quaedam sunt in Deo vita, quaedam non. litteram ^ : « Omnia dicuntur in ipso fuisse vita 4. Ratione Iiuius quaeritur, quare magis dicun- ijuaesik non in sua natura, quia omnia noverat, antequam tur res esse in Deo vita, quam sapientia, vel es- flerent » sentia, vel intelligentia. 3. Item , ratione videtur, quia divina essentia est vita, ergo quod est divina essentia etiam vita CONCLUSIO. est; sed creatura in Deo est divina essentia, quia quidquid est in Deo est Deus: ergo est vita. Et Omnia quae sunt in Deo tanquam in exemplari hoc est quod dicit Anselmus in Monologio ^ «quod in ipso vita sunl. creatura in Deo creatrix est essentia » 4. Item , intelligere est una differentia eius quod Ad hoc voluerunt ahqui dicere, quod non om- opinio cum vivere dicatur quadrupliciter est vivere , se- nia quae dicuntur esse in Deo, sunt in illo vita, cundum Philosophum si igitur intelligere est : vi- sed ea solum, quae sic sunt in Deo ut disposita fieri'. vere, ergo omnis ratio intelHgendi est ratio vivendi. Et ratio huius est, quoniam verbum et vita dicunt Sed res sunt in Deo secundum suas rationes inlel- actum et dispositionem. Et ideo dicit Anselmus hgendi , ergo sunt in Deo viventes; sed non per quoniam verbum non est nisi eorum quae sunl, participationem: ergo sunt vita simpliciter. vel futura sunt et ideo ea solum sunt in Deo vita. ;

Actuum decimo septimo " In ipso CoNTRA: 1. : Et ideo dicunt, quod ad rationem dicemli vitam i owoii- vivimus , movemur et sumus. Ergo si quia vivimus, concurrit necessario, quod res sint in Deo quantum sumus in Deo vila, ergo et quia movemur, sumus ad potentiam, notitiam et voluntatem producendi. in eo motus; sed hoc non dicitur: ergo nec illud - - Sed hoc non potest stare secundum Augustinum. improija debet dici. Filius enim , ut ipse dicit sexto de Trinitate ', « est 2. Ilem , si res dicunlur in Deo vita,autergo ars plena omnium rationum viventium »; sed constat, ratione potentiae, aut notit.iae, aut voluntatis. Non quod non impletur nisi rationibus inflnitis: ergo in- ratione potentiae, quia res ex hoc, quod potest finitae rationes rerum vivunt in Deo, ergo non so- produci per creationem, antequam producitur, nihil ium entiura vel futurorum, sed etiam omnium omnino est, quia secundum totum producitur; si possibilium. Et iterum Augustinus libro Octoginta nihil est, ergo nec vita. Nec ratione notitiae , quia trium Quaestionum " dicit, quod « ralio est, etiamsi tunc, cum mala sint a Deo cognita, tunc mala es- nunquam aliquid per illam fiat » ; sed constat , quod sent in Deo vita; quod absurdum est. Si ratione ratio in mente artificis vivit, non quia res extra. voluntatis; sed voluntas Dei non est nisi futurorum : producitur: vivit enim, etiamsi res corrumpatur, et ergo sola futura viverent in Deo. Sed alia quam exterius esse omnino nihil facit ad vitam. Et ideo futura sunt in Deo per ideam : ergo non omne quod patet , quod non solum praesentia vel futura vivunt est in Deo, est in ipso vita. in Deo. 3. Item , hoc " videtur, quia exeniplar aeternum Et propterea aliter dicendum, quod res tripli- seuiemii

' Vers. 4. vere ipsum dicimus, ut intellectus, et sensus, ct motus et sta- 2 Cap. li. n. 31: Sic ergo distinguendum est, ut, cum tus secundum locum, adhuc autem motus secundum aUmentuni dixerimus: quod factum est, deinde inferamus: in illo vita est; et augmentum et decrementum. non in se scilicet, lioc est in sua natura , qua factum est, ut -= Vers. 28. conditio creaturaque sit; sed in illo viia est, quia omnia quae 8 Codcl. V X lioc ipsum. per ipsum facta sunt, noverat, antequam fierent. ' Id est, volita a Deo, ut fianL ' Cap. 34: <r Etenim in se ipsis sunt essentia mutabilis se- Monolog. c. 32: Eius enim quod non fuit nec est nec cundum immutabilem rationem creata, in ipso vero sunt ipsa futurum est, nullum verbum esse potesL prima essentia et prima existendi veritas». Haec prima essentia » Cap. 10. n. 11. ibid. c. 36. seq. vocatur « essentia creatrix ». '" QuacsL 63: Ratio autem, elsi nihil per illam fiat, recte Libr. IL de Anima, texL 13. fc. 2.): Multipliciter autem ralio dicitur. ipso vivcre diclo, et si unum aliquod horum insit solum, vi-  ,,:: —

624 SENTENTIAKUM LIB. I.

iri-citer sunt in Deo, videlicet ut in principio produ- 3. Ad illud quod obiicitur, quod res iii illo

'"cente, et sic sunt in ralione potentiae ; ut in exem- exemplari repraesenlantur ut sunt; dicendum, quod plari exprimente, et sic sunt in ratione notitiae ; et ut verum est; tamen non oportet, quod ratio reprae-

in fine conservante , in ratione^ voluntatis. Primo senl<ationis sit talis omnino, quale est repraesenta- modo — quia in principio producente — cuni totum tum , sicut supra ostensum est * : et ideo sicut corpo-

I. ex nihilo producat Deus, niliil omnino sunt, nec vita raiium est idea ita non viventium vivens. spiritualis,

nec aliquid. Quia vero sunt in Deo tanquam m fine 4. Ad illud quod ultimo (juaeritur, quare ma-Adqu» conservante, cum conserventur secundum esse, quod gis dicuntur res esse in Deo vila quam alia^; di- S i. habent,sic sunt quaedam vila, quaedam non. Unde cendum, quod quamvis praedictum verbum multas quaedam tantum mnt , quaedam sunt et moventur, habeat expositiones, quo dicilur: Quod factum cst quaedam, ut homines, et sunt et moventur et vi- in ipso vita erat; tamen specialiter circa hoc ver-

3. vunt. Quia vero sunt ' ul in exemplari exprimente bum consideranda est veritas dicti, et ratio dicendi. sic sunt in ipso vita. Et quia non solum in illo Veritas dicti, ut dicit Augustinus °, est, quod omnes veriu '*"" exemplari exprimuntur entia, sed etiam oninia co- res, factae a Deo vel etiam possibiles fieri, habent gnoscibilia Deo, ideo omnia sunt in Deo vita, quae rationes in Deo, per quas intelliguntur; quae qui- in ipso sunt. Et ideo dicit beatus loannes: Quod dem rationes vivei-e dicuntur, quia sunt in substan- factum est in ipso vita eral. Et sic patet, quod — lia vivente, secundum quod vivens, et sunt etiam ia. esse in Deo attenditur secundum triplex genus cau- ratio tntelliyendi , qui est aclus vitae: et ideo in

sae; et similiter patet, quomodo ratione potentiae artiflce creato dicuntur vivere, sed in Deo non tan- et notitiae , et voluntatis ; et " solvitur illa quae- tum dicuntur vivere, sed etiam ipsa vita, quia ipsa stio, secundum quod genus causae, vel secundum ratio cognoscendi in Deo est ipsa intelligentia. — quam trium conditionum dicuntur res esse in Deo. Ratio autem dicendi fuit haec. Cum enim res ha- n.uio Patet etiara. quae in Deo dicuntur vita, scilicet omnia beant esse in Deo et etiam in universo et diversi- ,

quae sunt tanquam in exemplari. in ipso mode, quia aliqnas proprietates habent secundum 1. Ad illud ergo quod obiicitur, quod in Deo existentias in mundo, quae non competunt eis, se-

,|i- movemur etc. intelligendum est quantum ad ter- ; cundum quod sunt in Deo: ideo non solum dixit: '"' tium modum essendi in Deo, scilicet per conserva- Quod factum est in ipso erat, sed vita, ut omnes tionem. Deus enim conservat in nobis vitam et ope- illae conditiones excluderentur. Creaturae enim in

rationem et essentiam ; et quantum ad hoc intelh- mundo habent esse corporale, variabile et corru-

gitur dictum illud verbum. ptibile. Quoniam enim « vita est actus spirilualis et Quid Ad illud quod dicitur: ratione cuius res di- 2. continuus, fluens ab ente quieto et sempiterno '»,

cuntur Deo vita etc: dicendum, quod ratione po- in perfecte dictum est , quod res sunt in Deo vita , ut

tentiae et notiliae simul, quia isla duo concurrunt per spiritualilatem excludatur corporeit.is, per quie- ad rationem exemplaris; non enim est exemplar tem variabilitas, per sempiternitatem corruptibi-

Deus nisi eorum quae cognoscit et potest. litas.

SCHOLIOK

1. Quaeslio haen aliquatenus cohaeret cum \erbis S. loan- quod factum est in ipso vita emt (vide arg. I. in fundam.).

nis (1, 3. L), quae in mullis antiquis s. Scripturae e.\empla- Vulgata nunc cum S. Irenaeo, S. Ilieronymo aliisque PaU-ibus ribus et a multis Patribus, praeserlim Latinis (ut a Tertulliano, haBet: quod factum est. In ipso vita erai. — Notanda est diP-

S. Ambrosio, S. .^ugustino) sic distribuebantur , ut legeretur ferenlia (in solut. ad 4. posita) inter vioere et esse vita. Illud

' Pro in ratione Vat. hic et sic suni ibi ratione, et paulo et paulo infeiius cum cod. T et pluribus aliis nec non cum ed. ante bis ibi raiione. Pro in ratione notitiae non pauci codd. I |iro quo dicitur substituit quod dicitiir. tantum raiione notitiae. Mox post Primo modo, quia Vat. " Libr. 83 Qq. q. 40, et longius in Traci. I. in loan. n. 16.

adiungit sunt in Deo sicui; deinde post omnino sunt Vat. seq. .\liquanto inferius pro qiii esl acius cod. Y qme est attus. contra cod. T cum pluribus aliis et ed. addit in Deo. 1 ' Libr. de Causis, prop. 18: « Quia vita est processio pro- - Supple cum Vat. in Deo. .Uiquanto inferius pro cogno- cedens ex ente primo quieto sempiterno, et motus similiter pri-

scibilia codd. aa bb bene possibilia. .Noslram lectionem inlellige mus ». Quae propositio recurrit etiam in libro de Motu cordis

quae sunt cognoscibilia per propriam ideam. Mala enim , licet (ab Alfrcdo Anglico circa a. 1220 scripto et ad Magistrnm Alex- sint Deo cognoscibilia , non habent propriam ideam. iNoraine en- andrum iNeckam directo, quo libro Scholastici saepius utebanturj tium notantur quae existunl sive actualiter sive in futuro. his vcrbis (c. I.): Prima ergo et aequalis et continua est vita, 3 Sic cod. T et plures alii codd. nec nnn ed. I, Vat. primus enim formae actus est. Est onim primus motus e quielo adiungit sic. sempiterno lluens (ed. Barach, Innsbruck 1878). — In flne solu- •" In cod. hic recte additur dist. 33. q. 4. (ad .3. et i.). tionis pro sempitenutatem multi codd. cum ed. I simplicita- = Cod. W subiicit scilicet sapientia , essentia, intelligentia iem; perperam.  : : ,

DIST. XXXV[. ART. [I. QUAEST. II. 623

dici potest etiam de rationibus in mente artificis creati; hoc existendi, ita sunt rebus causa cognoscendi, in quantum scilicet aulem non nisi de rationibus in exemplari divino. Consentit imprimuntur intellectualibus mentibus, ut sic res cognoscere S. Tliom. , de Verit. q. i. a. 8. ad 2. possint; et idco, sicut dicuntur vita, prout sunt principia exi-

II. Priniam opinionom in respons. positam cum Seraphico stendi, ita dicuntur lux, prout sunt principia cognoscendi ».

etiam Angelicus aliiquc doctores plurimi improbant. Communi — Deflnitio vitne hic posita invenitur etiam apud Alex. Hal. opinioni conformis est etiam distinctio, quod res «no modo sint S. p. II. q. 87. m. I. a. I , et a. 2.. g 3 (cfr. supra pag. 624, in Deo ut in principio prodwccnte, ratione potentiae, afio niodo nota 7.).

sicut in cognoscente sive ut in exemplari exprimente (et hoc m. Alex. Hal., S. p. 1. q. 23. m. 4. a. ].% 4, et p. II. g. modo res sunt vita in Deo), tertio modo, ut in /ine conser- 3. m. 3. a. 2. q. collat. — Scot., de hac et seq. q. hic q. unica vante, ratione voluntatis, quia disposiiio voluntatis spectat ad n. 20. — S. Thom., hic q. I. a. 3; S. I. q. IS. n. 5: dc causam finalem, ut docetur infra d. 40. dub. 7. — Notabilis est Verit. q. 4. a. 8. — B. Albert., I. Sent. d. 3S. a. 1 2. — Petr. solutio ad 4. Quod rationes rerum in Deo « sunt etiam ratio a Tar., hic q. I. a. 3. ad i. — ftichard. a Med., hic a. 1. q. intelligendi » , S. Thom. ( de Verit. loc. cit. ad 4. ) sic expla- 3. — .Egid. R., hic 2. princ. q. I. — Dionys. Carth., hic q. I.

nat: « Similitudines rerum in Verbo, sicut sunt rebus causa — Biel , hic q. unica.