Bonaventure

QUAESTIO II.

Utrum res verius esse habeant in Deo quam in proprio genere.

Secundo quaerilur, utruni res sint in Deo ve- priam entitatem, quam ubi solum secundum simi- rius quam in universo sive in proprio genere. Et litudinem; sed in Deo est homo et lapis et alia quod verius sint in Deo , videtur secundum similitudinem : ergo " etc.

1. Per Augustinuin quinto super Genesim ad lit- se-pmteram': « Omnia, priusquam fierent, erant in noti- c NcLuS I 0.

m. " tia facientis et utique ibi meliora, ubi aeterna , ubi veriora et incommutabilia». Res, si comparantur ad se ipsas secundum diver- 2. Item , « unumquodque sicut se habet ad esse, sum modum existendi , habent verius esse in ita ad cognitionem'»; sed creaturae verius cogno- quam in cognoscente ; si vero proprio genere scuntur in Deo quam in proprio genere: ergo et ve- comparantur cum sua similitudine, quae in rius sunt in Deo. Deo e.st, tunc similitudo verius habet esse 3. Item , « omne quod est in aliquo est in eo , quam ipsa res iii mundo. per modum eius in quo est^»; sed Deus est in in- flnitum nobilior mundo: ergo in inflnitum nobiliori Respondeo Dicendum quod triplex est exi- Tnpiep : ,

et veriori modo sunt res in Deo quam in universo. stentia rerum, scilicet in exemplari aeterno, et in 4. Item nobilius et verius est esse vitae quam , intellectu creato, et in ipso mundo '. In exemplari non viventis; sed omnia vivunt in Deo, ut supra aeterno el in intellectu creato sunt res secundum monstralum est * , non autem in genere proprio similitudinem ; in ipso mundo secundum entitatem ergo etc. propriam. — Quando ergo qu:ieritur, in quo sint CoNTRA: 1. Verius est res, ubi est simpliciter, verius , hoc dupliciter potest quaeri : aut ita quod ^'sunc j^parie quam ubi est solum secundum quid ; sed Deo in fiat comparatio eiusdem rei ad se secundum diver- ,

solum dicilur esse secundum quid — quia non se- sum modum existendi, ut sit sensus: ubi lapis ve- quitur : asinus est in Deo , ergo asinus esl — sed rius habet esse, vel cum est in cognoscente ve\° in proprio genere sim,pliciter : ergo ibi verius. producente, vel cum est in se; et hoc modo con- 2. Item, verius est res, ubi esl secundum prin- cedendum est , quod verius est unaquaeque res in ^-""1'" cipia intrinseca et proxima , quam ubi est ^ in prin- proprio genere quam in Deo, sicut probant rationes cipio extrinseco et remoto; sed res in mundo sunt ad hoc inductae. Alio modo potest fleri comparatio secundum principia intrinseca, in Deo autem ut in rei ad suam similitudinem , ut sit sensus quae- principio extrinseco: ergo etc. stionis: quid habet esse verius et nobilius, utrum 3. Iteni , verius est res, ubi est secundum pro- ipsa res, vel eius similitudo? Et hoc modo simpli-

' Cap. 13. n. 33. videtur, quia in Deum nihil potest recipi. — .Mox pro mundo ° Aristot., II. Metaph. text. 4. (I. brevior c. I.). In textu codd. V W creatura. originali pro cognitionem exstat veritatem. * Quaest. praeced. — Paulo superius pro vitaecod. viventis. 5 Pro quo communiter dicitur cum auctore libri de Causis, '=• Codd. aa bb postest interiiciunt ut prop. 10. 12. 20. 24: Omne quod recipitur in aUquo, est in eo " Hoc argumentum insinuatur ab Anselmo, Monolog. c. 36. per modum recipientis, et non recepti. Cfr. et Boeth., V. de ' Sccundum .\ugnst., II. Genes. ad lit. c. 8. n. 16. Consol. prosa 4. Mutatio verborum huius axiomatis facta esse 8 Codd. PQZ cum ed. I melius et.

S. Bonao. — Tom. 1. 79  ,

SENTBNTIARLIM LIB. [.

j-xciler concedendum , qnod similitudo rei verius el de comparatione esse ad cognoscere; dicendum, aj 3. nobilius esse habet in Deo, quam ipsa res in mnndo quod illud generaliter intellectum, quod res ibi''^"'" ratione eius quod est; quia est ipse Deus. Et con- est verius, ubi verius cognoscitur, non habet ve- cedendae snnt rationes ad hoc inductae. ritatem. Contingit enim cognoscere quod non est: Adhuc similitudines rerum in intellectu creato et ideo sicut ad cognosci non sequitur esse-, ita

„,„. verius et nobilius habent esse quani res in nniverso nec ad vere cognosci vere esse, nec ad verius cogno- ul dicit Augustinus de Trinitate ', non ratione eius sci verius esse. Quando ergo dicitur, quod unumquod- voi,i„dt' quod sunt, sed ratione eius m quo , quia sunt no- que sicut se habet ad esse, ita ad cognitionem, hoc biUori etmodo similitudines in intelle- spirituahori intelligitur, quia eadem principia, quae sunt principia ctu cognoscente, quam sint ipsae res in mundo con- essendi, sunt principia cognoscendi ; sed tamen i)rinci- tentae. Et sic patent rationes ad utramque partem. pia essendi conferunt esse per se ipsa, sed cognitionem 2. Tanien ad illud argumentum, quod fit non conferunt per se, sed per suas similitudines l

SOHOLIOK

I. Iii liuc qiiaeslione solvcnda anliqui Scholiistici non iisdein gnet veritatem rei, sic procul dubio maior est \erilas rerum distinctionibus et loquendi modis iituntui'; taincn in ipsa doctrina in Verbo, quani in se ipsis. Si autem dcsignetur yeritas pra«- yix dilTeiunt, quidquid nonnulli diciinl. S. Boniiv. , supposita dicatioms, sic est e converso ». Paulo aliter, sed in eodem sen- communi docti-inii, iiuae triplicem esse ivrum existcnliiim aflii-- su, S. Thom. in Sum. I. q. 18. a. 4. ad 3, et hic q. 1. a. 3. mat, distiiiguit duplicem conipanitioneni. In prima comijaratur ad 2. docet, quod res « veriiis esse habent simpliciter in mente diversiis modiis essendi eimdem rei, ita ul to verins referatur ad divina»; i sed esse hoc, utpote homo vel equus, verius ha- gradum essendi idealiter, vel realiter; et tunc rcs realiter exi- bent in propria natura quam in mente divina ». — In solut. ad stens I verins habet esse >. In secunda comparatur veritas et 2. egregio explicatur dictum Aristotelis, a non paucis male appli- nobilitas essendi rei realiter et similitudinis idealiter existentis, catum, scil. quod unumquodque, sicut se habet ad esse, ita

et tunc To reriiis iclcriiir .id gradum perfectionis in essendo, ad cognilionem. et res idealilcr r\islriis « liabcl esse verius et nobiliuss. Ilic II. S. Thoni., locis cilt. — B. Albcrl., I. Sent. d. 35. a. 1 1.

modus dicciidi lciv idinonil cum dislinctione, quam S. Tliom. — Petr. a Tar. , hic q. I. a. i. — Durand., hic q. 2. n. 7. — de Veril. q. i. a. 6. adliibet dicens; « ly verius potest desi- Dionys. Carlh., hic q, S.

gnare vel ycritateni rei, yel veritatem praedicationis. Si desi-