Bonaventure

QUAESTIO 11.

Ulrum imperfecta sint in Deo.

Secundo quaeritur, utrum imperfecta, secundum cum imperfecta non habeant sirailitudinera cum per- quod huiusmodi, sint in Deo. Et videtur quod non: fectissimo, non erunt in Deo.

1. Quia mala ut mala non possunt habere si- 2. Item, illa sola sunl in Deo, quae possunt Ad opposi- mihtudinem cum suramo bono ergo pari r;i tione : , esse a Deo et per Deum; sed imperfecta a Deo

' De qua vide supra pag. 58 , nota 5. — Verbo consequens iionem; sed malum per se nec causam nec voluntaiein nec in fine huius et sequenlis solulionis significatur fallacia conse- cognitionem habet, sed per bonum , secundum Dionysium queniis, quae secundum Aristot., I. Elench. c. 4. (c. 5.) « ideo capiiuio quario de Divinis Nominibus, quia- eto. Pro nuila

est, quod putent converti consequentiam » cadit codd. VW non cadit aliqua. Aliquanto inferius post - Loco verborum Ad iliud quod obiicUur... usque ad co- sui opposiii codd. aa bb inserunt ut malum esi; et subinde pro gnosceniis, quia in cod, legitur Ad iliud quod obiicitur : non m decurrendo Vat. cum nonnullis codd. non minus recte in Deo nulla cadit cogniiio per accidens; dicendum, quod ve- non in discurrendo. rum esi de his quae nata sunt cognosci per se et per posi- 3 Cfr. Aristot,, II. de Anima, text. 103. (c, 10,),  .

DIST. XXXVI. ART. III. QUAEST. II. 629

non sunt, qiiia dicitur Deuteronomii trigesimo secun- tatis. — Sed illud stare non potest. Cum enim ista improbaiur. do ' : Dei perfecta sunt opera. omnia dicant aliquam entitatem et ita veritatem , de 3. Item, specialiter obiicitur de materia et necessitate aliquam assimilationem habent ad pri- passione', diversitate et compositione. Cum enim mam veritatem, et ita rationem exemplaritatis; et exemplar sub ratione exemplaris sit forma, sit ideo necessario sunt in Deo. actus purus, et ila omnino simplex, videtur quod Propterea intelligendum, quod cum quaeritur, rationes materiae et passionis et diversitatis et com- utrum imperfecta habeant ideam in Deo, hoc dupli- positionis repugnent exemplari ; et si hoc , cum nihil aut ratione ipsius quod subcst, Disiinctio. citer potest intelligi:

dicatur esse in Deo nisi ratione exemplaris, patet etc. aut ratione imperfectionis. Si ratione imperfectionis, 4. Item , sicut veritas et bonitas " est generalis cum imperfectio sit privatio, et privatio non dicat ens conditio entium, ila et unitas; sed oppositum veri- nec aliquid a Deo nec assimilabile, sic non habet conciusio i tatis non habet ideam in Deo, similiter et boni- ideam. Si autem ralione eius quod subest, sicut tatis: ergo pari ratione oppositum unitatis. Sed materia dicitur quid imperfectum, et materia ali-

oppositum unitalis est multitudo: ergo etc. quam essentiam dicit, sic habet ideam, sed non im- CoNTRA: 1. Augustinus ad Nebridium*: «Qui perfectam , sed perfectam ' ; quoniam , sicut non vi-

iameaia.totum condidit nou potuit et partium non habere ventium est idea vivens, et corporalium spiritualis, rationes»: ergo cum partes sub ratione partium sint sic temporalium aeterna , et imperfectorum perfecta.

imperfectae, patet quod habet rationes imperfeclorum. Nec tamen malorum est idea bona. Unde no- 2. Item, omnis cognitio divina est [a priori: tandum, quod idea, sicut supra dictum fuit in quae- cum ergo in omni creatura prius cadat ratio imper- stione de ideis °, dicit assimilationem extra genus. fecti quam perfecti, ut materiae quam formae, prin- Prima autem assimilalio est in ratione entitatis in cipiorum quam principiati, partium quam totius. Deo. Omne ergo quod de se dicit rationem entitatis, ergo per prius haec Qognoscit Deus. Ergo si perfe- sive sit compositum, sive imperfectura, sive mate- cta habent ideam in Deo, necesse est, quod habeant riale, sive passibile, sive in actu, sive in potentia, etiam imperfecta. potest Deo assimilari et produci ; et ideo habel esse 3. Item, divinum exemplar exprimit rem se- in Deo. Quod autem dicit privationem hoc ipso cundum totum, alioquin non perfecte cognosceret, amittit rationem veri effectus et rationem assimila- ergo quidquid est de re, babet exemplar'; sed tionis; et ideo falsitas et malitia ideam non habent materia est de rei constitutione, et imperfecta de nec sunt in Deo nec a Deo. — Ex his patet, quod constitutione perfecti: ergo etc. imperfecta sunt in Deo; patent etiam quaesita. 4. Item, omnis effectus assimilatur suae causae Quod enim obiicilur de malo, patet responsio, pUs-forum' 1

aliqua assimilatione ; sed minima assimilatio sufTicit quiamalum dicit simpUciter privationem in eo quod ad rationem exemplaris: ergo omne quod est a Deo, malum, non sic imperfectum. habet ideam in Deo, per quam, priusquam fiat, est 2. Ad illud quod obiicitur, quod imperfecta in Deo °. Sed materia est a Deo et passio et com- non sunt a Deo; dicendum, quod imperfecta, secun- quia omnia dicunt ens: ergo positio et diversitas , dum id quod sunt, a Deo sunt, licet in eis non omnia sunt in Deo. remaneat imperfectio, quia Deus perficit'.

C N C LU S I 0. Ad illud quod obiicilur, quod non habent 3.

assimilationem; dicendum, quod quamvis non ha- Imperfecta sunt in Deo, non ratione imperfectio- conditionibus specialibus, habent tamen in beant in nis , quae privationem dicit , sed ratione illius generalibus; et hoc sufficit. Omnia enim habent quod imperfectioni subest. rationem boni et pulcri et entis ". Respondeo: Ad hoc dixerunl aliqui, quod im- 4. Ad illud quod obiicitur de opposito unitatis, nio quo- perfecta nnn sunt in Deo , nec cognoscuntur a Deo dicendum, quod non est simile. Nam unitas salvalur per aliquam ideam propriam, sed per ideam suo- in multitudine, non sic bonitas in malitia, nec veritas rum oppositorum, ut materia per ideam formae, in falsitate, quia illae sunt privationes; non sic autem dassio per ideam actus, multiludo per ideam uni- unitatis privatio est mullitudo"; et ideo patet totum.

1 Vers. 4. — De propos. maiori cfr. tiic lit. Magislri, c. 2. 8 Dist. 35. q. 2. ad 2. - Id est passibili sive potentia passiva. — Pro passione Vat. ' Sententia clarius exprimeretur sic: licet non inde, quia potmtia. Deus perficit, sed aliunde remaneat iniperfectio creatura enim, ;

3 Verba et bovitas, a Val. suppressa, restauravinius ex quod sit imperfecta hoc non habet proprie a Deo, sed ex se, ,

codd.L PQV WZ et ed. I . Mox post pari ratione supple quia ex nihilo. Quare August., II. de Liber. Arb. c. 20. n. 54.

cum cod. nec. ait: « Omne autem bonum ex Deo... Omnis autem defectus ex * Epist. 14. n. 4: Si igitur pars huius universi est iNebri- nihilo est». Cfr. II. Sent. d. 34. a. 1. q. 2; Alex. Hal., S. p. dius, sicut est, et omne universum partibus conflt, non potuit II. q. 94. m. 3. a. 3. •o universi conditor Deus rationem partium non habere. Cfr. Dionys., de Div. Nom. c. 4. § 7. seqq. In fine huius ° In Vat. et nonnullis mss. haec conclusio desideratur. capituli longam invenies explicationem de natura et cognitione ^ Vat. cum cod. cc est exemplar in Deo. mali, qua quae hic dicta sunt conflrmantur. ' Vat. et cod. cc omittunt sed perfeciam. " Vide supra d. 24. a. I. q. I.  ,

SENTENTIARUM LIB. I.

SCHOLIOK

Qiiod imperfecla , qiiuleruis formalUer dicunt pnonSoHm, ideam propriam; et ideam large acceptam pro similitudine vel non hiibeant idenm propriam, constat apud onines. Sed utrum ratione, k et sic nihil prohibet, materiae primae etiam sccundum imperfocla ratione rei positioae, quae substat privationi, non se ideam esse » . Eodeni modo idem resolvit I. Sent. d. 36. q. lanlum cognoscantur |ier aliquam ideam, sed per ideam pro- 2. a. 3. ad 2; quae doctrina satis convenit cum doctrina Sera-

priam, haec quaestio hic discutitur, et principaliter agitur de. phici. In Summa autem (1. q. IS. a. 3. ad 3.) Angelicus sim- materia prima. Prima opinio cum Platone (qui eliam materiam pliciter dicit: « Ilabet quidcm materia ideam in Dco, non tamen a Deo non creatam esse falso putavit) hoc omnino negat. S. aliam ab idea compositi : nam materia secundum se neque esse Thom. (de Veritale q. 3. a. 5.) dicit contra Platonem « Nos : habet, neque cognoscibilis est». Non conveniunt interpretes S. autem ponimus, niateriam causatam esse a D30; unde necesse Thomae, utrum ipse so hic retractaverit (ut putat Caietanus), est ponere, quod aliquo modo sit eius idea in Deo, cum quid- an solummodo loquatur de idea in stricto sensu. S. Bonaven- quid ab ipso causalur, similitudinem ipsius utcumque retineat n. turam in modo loquendi sequuntur Scotus et Richardus a Med. Deinde idem distinguit ideam proprie sumtam, quae « respicit Praeter auctores laudatos : B. Albert., hic a. 7, et d. 35. a. i-eiii , sccundum quod est producibilis in esse » et sic nec ma- , 10. — /Egid. R., hic 2. princ. q. 3. — Dionys. Carth., hic q. .'i. tcriao tanlum, ncc formac lantum, sed composito toti assignnt in flne. \

DUBI.\ CIRC.V LITTER.WI M.\GISTR(.

DuB. L spectum ad creaturam. Et quoniam nomen substaii- tiae vel naturae vel essentiae non dicit respectum, In parte ista sunt dubitationes circa litteram et ideo si dicatur: creaturae sunt in Dei substantia, primo de hac soiutione Magistri, qua dicit, quod cogni- haec praepositio in aut notat identitatem, aut in-

tio Dei est eius essentia, nec tamen omnia quae sunl haerentiam, quorum utrumque falsura est: et ideo

in cognitione, sunt in esseiUia. Videtur enim male di- tales locutiones non recipiuntur; et in illo argu- cere, quoniam hoc argumentum videtnr esse necessa- mento est sophisma secundum accidem. Ideo dicit

rium: si aliqua duo sunt omnino eadem; si aUquid est Magister, quod non valet; quamvis enim idem sint

in uno, et in alio. Si dicas, quod difterunt penes con- re, differunt tamen in modo significandi et intel- notata: videtur falsmn, quia Dei praescientia non ligendi.

connotat. — Vel si dicas, quod praescientia con- Ad illud quod obiicitur, quod Deus non dicit notat; obiicitur de hoc nomine Deus, quod non respectum; dicendum, quod falsiuTi est, quia im- connotat, et tamen dicuntur omnia esse in Deo: ponitur ab actu, quem habet ad creaturam, sicut

ergo pari ratione et in essentia. — Praeterea, con- dicit Damascenus ' ; unde bene dicitur : Deus crea- tra Magistruui videtur esse verbum .\nselmi in Mo- turarum. nologio ', quod « creatura in Creatore est creatrix Ad illud quod obiicitur quod creatura in Crea- ,

essentia»: ergo videtur, quod vere sint in Dei es- tore est creatrix essentia; dicendum, quod creatu- sentia. ram in Creatore esse est ideam vel similitudinem Respondeo: Dicendum, quod haec praepositio eius apud Deum esse; et Anselmus vult dicere, Tripiiciiw in aliquando connotat inhaerentiam , ut si dicatur quod illa similitudo est creatrix essentia,non quod accidens in subiecto: aliquando notat ide^ititalem illa creatura sit essenlia. Unde bene concedendum, ut si dicatur, ideae rerum sunt in Deo, quoniam quod ideae rerum sunt in divina essentia, quia in sunt Deus, non a Deo; aliquando notat causalita- notat identitatem, et vere; sed hoc non potest dici

tem, ut si dicatur, creaturae sunt in ipso Deo: et de creatura secundum esse, quod haljet in proprio

potest haeo praepositio in dici secundum quatuor genera causarum, sed in Deo non dicitur nisi se-

cundum tria^. — Quoniam ergo causa dicit respe- ctum ad creaturam secundum rationem intelligendi, ideo haec praepositio in, secundum quod dicit caiv- Item quaeritur de hoc quod dicit, quod illa

Notandum. saHtatem , non additur nisi terminis dicentibus re- esse in Deo intelliguntur , quae ex ipso et per

upra pag. 623, nota 3. nullatenus ad divina transferatur, probatum est supra d. 19.

causae efljcientis, exemplaris (formalis) et flnalis p. II. q. 3.

2. q. I. in corp. Quod ratio causae materiali: ' Vide supra pag. 60, nota 2.  , . 1