Bonaventure

QUAESTIO III.

Utrum Deus sit ab omni loco separabilis vel extra omnem locum.

Tertio loco quaeritur , utrum sit Deus ab omni 2. Item, hoc quod est extra adverbium loci loco separabilis vel extra omnem locum. Et quod est: ergo si Deus extra omnem locum est, est in non, videtur loco et praeter omnem locum; sed hoc est falsum I . Quia extra omnem locum nihil est ergo si ; et non inteUigibile : ergo Deus non potest nec re Deus est extra omnem locum ergo nihil est ° vel , nec intellectu separari ab omni loco. iii nihilo. 3. Item, ctim dicitur: Deus est extra mundum,

' Respicitur illud II. Cor. 5, 7: Per fidem enim ambulamus; — Ante exiret ex codd. L revocavinius nmi , quod in Val. et illud Psalm. 83, 8: Ibunt de virtute in virtutem. — Pro per desideratur, sed a contextu exigitur. fidem Vat. cum ed. 1 proficere. = Ex cod. R restituimus m pro ab , quod Val. exhibet. - Cfr. Aristot., VIII. Phys. text. 46, seqq. (c. 6.), ubi do- ^ Cod. li ita est intra rem , quod est extra. cetur, primum motorem esse omnino immobilem nec moveri ' Ita codd. cum edd. 1, 2, 3, in qua lectione omnino sup- per se nec per accidens. plendum est res, quae scil. a loco ad locum dimittitur. Va(. 3 Cod. T addit aliquod. nec pro cum., quae lectio nobis minus arridel. ' Et sic Deus esset in nihilo, quod absurdum est dicere. 8 Sola Vat. omittit mhil esi.  : ,,

636 SENTENTIARUM LIB. I.

cxlra aiit stat pro aliquo, aut pro niliilo: si pro nec intelljgi, Deum separari ab orani loco. Naiii ista nihilo, ergo chimaera est pxtra mimdum; si pro separatio inchidit distantiam spatii, et hoc de ne- aliquo, ergo pro creato , vel increato: non pro cessitate includit locim; et ita implicantur duo op- creato; constat': ergo pro increato: ergo esse exlra posita, scilicet quod Deus sit in loco, et distet ab mundum est esse in Deo. Sed omnia sunt in Deo omni loco. Si autem loquamur de separatione per ergo oninia sunt extra munduin. independenliam; sic dicendum, quod Deus et re et condusiu

4. Item, in nullo est Deus, quod non sit in intellectu est separatus a loco, quia in se ipso omnino

ipso: sed niliil, quod sit extra mundum, est in Deo: est independens a loco, sicut ante prodiictionem loci. ergo Deus non est extra mnndum. Locus autem econtra non est separabilis a Deo nec co.oiiaiiu Contra: 1. Quod locus possit separari a Deo re nec intellectu, sicut probant rationes ad hoc Ad opposi- secundum intellectum, videtur, quia possilMle est se- inductae. cundum intellectum, locum privari omni locato et 2. Simihter, cum quaeritur, utruin Deus sit soiouoc , T , T positorum remanere vacuum; sed vacuum est privatio, Deus extra omnem iocum; dicendum, quod extra uno nistincuo autem in nullo est, quod non sit in ipso; privatio modo dicit situm et positionem; et sic est impossi-

autem non est in Deo: ergo nec Deus in priva- bile\, sicut impossibile est, si ante dicat tempus tione , ergo nec in vacuo , et sic est separabilis quod sit ante tempus. Aho modo ante et extra di- a loco. cunt excessum et superexcellentiain divinae aeterni- 2. Item, quod Deus separetur a loco secundum tatis et immensitatis respectu temporis et loci ; et sic rem , videtur , quia , sicut se habet Dei aeterni- concedendum, quod Deus est ante tempus et extra tas ad onine tempus, ita immensitas " ad omnein omnem locum. Nec ex lioc sequitur, quod separe- locum ; sed Dei aeternitas fuit ante omne tem- tur a loco, sed quod summa immensilas superexce- pus: ergo Dei inimensitas fuit exfra omnem locum. dat omnem locum nec ad illum arctatur. Et hoc vult Sed quod est extra aliquid est separatum ab eo: dicere Gregorius % quod Deus est extra omnia, non ergo etc. exclusus, quia non distat; et mfra'orania, non in-

3. Item, si Deus est tantuin in locis creatis, clusus, quia non arctatur, quia in se ipso ens" est

cum illa sint finitae dimensionis, et quod commen- oranino iinmensus, ita quod extra ipsum nihil po-

snrat se fmito est definibile et fmitum : ergo Deus test esse nec cogitari, sive nihil potest cogitari ita

esset finitus. immensum, sicut Deus est in se ipso. 4. Item , Deus est adeo bonus , quod melior Ex hoc patet sequens, quia quod non est 3.

cogitari non potest, ergo adeo magnus et immen- extra, non est propter hmitationem suam, sed loci sus, quod maior eo cogitari non potest; sed toto defectionem. mundo potest cogitari linea maior, si intelligatur 4. Ad illud quod obiicitur de linea, dicendura

protendi extra circumferentiam caeh: ergo si ibi est quod statim, dum intelhgitur ahquid extra mun- Deus, Deus est extra, aut non est maximum. dum, ex hoc datur intelligi, quod Deus sit ibi, sicut 3. Item , Angelus potest esse extra mundum ; sed si intelhgatur novus mundus fieri, absque dubio Deus

non extra Deum: ergo Deus est extra mundum. esset in illo. Tamen nou sequitur, quod ibi sit, quia illud nihil est.

CONCLUSIO. 0. Similiter, si fiat Angelus extra mundum'; Deus tunc est extra non secundum motuni suum, Deus secundum distantiam nec re nec intellectu sed Angeli. Sed forte hoc est magis flctionis quam Nounndu separari potest ab omni loco, sed seeundum veritatis, quod Angelus extra universum exeat, si- independentiam et re et intellectu a loco est cut patebit*. Attamen illud quod cogilandum est, separatus. divinum esse, non potest cogitari habere ter- sicut minum in duratione, sic non potest cogitari nec Respondeo: Dicendum, quod aliquid separari debet habere terminum in existentia et praesentia- Disiinctio. ah alio est dupliciter: vel secundum distanliam, litate; et sicut non potest cogitari habere intercisio- vel secundum independentiam ". Primo modo aliqua nem in duratione, sic nec in praesentialitate. Hic duo, quae sunt in eodem loco, separantur, cum unum intellectus habendus est; caveat tamen, qualiter qnis

conciosioi. elongatur ab alio. Et hoc modo impossibile est esse, imaginetur et exprimat per serinonem.

Codd. T V hoc conslai. ' Vocabulum mundum, quod ex cod. Y restituinius, deest Cod. Y verbo imnwnsitas praeniillit Dei. in ceteris codd. nec non in Vat. ; in plerisque codd. deest etiam Aliqui codd. ut M VV dependentiam ; vitiose. extra; in his lectionibus supplendum est etc. Intelligo: quod Deus sit extra omneni locum. 8 Infrii a. 2. q. 2. ad ult. et II. Sent. , d. 2. p. II.

' Libi-. II. Moral. c. 12. n. 20. a. 2. q. 3. In his locis probatur, Angelos non posse in punclo Sivc existens. — Vat. omitlit ens. Paulo post pro sive indivisibili esse, ergo non possunt esse e.\tra locum el pcr con- sequens non extra mundum.

i  :

DIST. XXXVIl. P. II. ART. II. QUAEST. 1.

SCHOLION.

I. Ex titulo huius quaestionis appiirel, duo problemata liic linitum , quia excedit flnitum, nec dependet a llnito, nec con- traclari; sed cuni liis aliae quaestiones per modum corollario- cluditur a finito... Alio modo potest intolligi, Deum esse extra rum solvuntur. Primii quaestio principalis respicit locos reali- mundum ita quod sit dare spatium , extra munduni , in quo

ter existentes, et utrum ab eis Deus sit separabilis. Ad lianc sit Deus ; et sic falsum estj. Si aulem dicalur, extra niundum respondetur distinguendo terminum separaii. Per modum co- non esse quidem spatium reale, sed imaginarium, ex mente rollarii solvitur quaeslio , utrum locus a Deo sit separabilis. Seraphici respondendum esset , hoc spatium csse actu nihil, et Huc speetant argg. I. 2. ad opposit. — Secunda quaestio in tantum in potentia locum esse , in quo etiam Deus tantum in po- solut. ad 2. i-espicit locos imaginarios, sive qui exlra mundum tentia esse intelligatur, « non propter limitalionem suam, sed Ibci esse supponuntur. Respondetur cum distinctione praepositionis defeclionem i> . Hio modus loquendi de praesentia Dei in spatiis extra. In solutione ad 4. 3. duae connexae quaestiones quoad imaginariis approbatur etiani ab Alex. Hal. (S. p. I. q. 9. m. 4.J, mundum novuni et Angelum creatum extra mundum determi- a Scoto (hic q. unica) et a S. Thoma secundum communiorem Jiantur. Quod autem Angelus revera extra locum in puncto in- expositionem (cfr. Golti, Theolog. scholastico-dogm. tom. I.

divisibili esse po.ssit, et ita oxtra mundum, S. Doctor non con- tr. 2: q. i. d. 5. g 3.). Quidam tamen Thomistae praecipue ex ccdit. Quodl. M. .5. arguere volunt, Angelicum docere, Deum actii et II. Responsio ad secundam quaestionem in solut. ad 2. nia- vere in spatiis imaginariis esse; quod nobis videtur impro- gis explanatur a Richardo a Med. (hic a. I. q. 4.) his verbis babile. t Deum esse extra mundum dupliciter potest intelligi: uno III. Alex. Hal., S. p. I. q. 10. — m. .3. B. .Albert., hie a. 21. modo ita, quod immensiias eius excedit mundum nec depen- — Petr. a Tar., hic q. 3. a. 3. — Richard. Med., a hic a. I.

det a mundo; et sic verum est, Deum extra mundum esse in- q. 4. — Durand., hic p. I. q. 2. — Dionvs. Oarth , hic q. ?.