Bonaventure

QUAESTIO I.

Utrum esse ubiquc soli Deo cmwcniat.

Quod autem soli Deo conveniat . videtur. non est Deus. — Si tu dicas, quod est ubique re-

1. .Vuguslinus in libro de Symbolo -: « Ubique spectu suorum singulariuui et non simpliciter; obii- Fundamenia.esse est Deum esse»; sed nuUi creaturae convenit cilur tnnc, quod aliquod universale est, cuius sin- Deum esse, iramo hoc est Dei propriissimum: ergo gularia sunt ubique, et impossibile est aliquid fieri.

nuUi creaturae convenit esse ubique. quod non sit eius singulare vei in siugulari, ut hoc 2. Item, \mbrosins in libro de Spiritu sancto": universale substantia: ergo est ubique. «Cum oninis creatura certis snae naturae sit cir- 2. Item, obiicitur de numero, qui est in onuii-

cumscripla limitibus, esse ubique et in omnibus bus entibus, et nihil potest fieri, in quo non sit rebus divinitatis et dominationis est propriuni». numerus"; et praeterea, in omnibus entibus est 3. Item , boc ipsum videtur ratione, quia oranis unus numerus: ergo cura numerus non sit Deus creatura, per se e\istens et in se, est hoc aliquid''; esse ubique non est proprium solius Dei. — Si sed omne quod est hoc aliquid, est singulare, et dicas , quod non est ibi totus, sed secundum par- omne singulare est hic et nunc, et nihil tale natura tem et partera; obiieitur de voce, quae est in au- est esse ubique: ergo solius Dei est esse ubique. ribus diversorum tota et in toto aere: esto quod k. Iteni, conditio ista, qua Deus est ubique, vox esset ita magna, quod per totum mundum convenit Deo ratione suae imraensitatis; sed iramen- audiretur, tunc esset ubique tota et una. Probatio': sitas est proprietas solius Dei, quae nuUi crealurae quia si multae, cuni infinitae sint partes aeris, et potest convenire: ergo nec esse ubique. vox sit in qualibet parte: lunc ergo inflnitae sunt CoNTRA hoc: I. obiicitur de universaH , quo- voces actu; quod est impossibile. Ad opposi- niam universale est semper et ubique ^ et tamen 3. Item, obiicitur de anima, qnae est in qua-

' Secundiim Aristot., 1. Topic. c. 4, et V. c. I , et Porphyr.. similiter... non tamcn verum est, sed magis quale aliquid signi- de Praedicab. c. de Proprio quatuor modis sumi potest proprium: neque enim unum est quod subiectum est, quemadmo- ficant; vel quod convenit soli, sed non omni; vel omni, sed non soli; dum prima substantia, sed do multis homo dicitur etanimalj. vel soli et omni, sed non semper; vel soli et omni et semper. Et l; Poster. c. 24. (c. 31.) ait: Neque per sensum est scire; Hic proprium quarto modo sumitur vel, ut dici solet, in sensu si enim est sensus talis huius (i. e. singularis rei) et non huius stricto. alicuius (i. e. universalis ) ; sed sen tire ftoc aliquid esi necesse, Ad Cateclium. (Serm. ni.), c. 7. n. 7: Iloc est enim esse - et ubi et nunc. Universale autem, quod est in omnibus, impos- Deum, ubique esse totum. sibile est sentire ; neque enim hoc aliquid est, neque nunc ' Libr. I. c. 7. n. 81. Cfr. Iiic lit. i\lagistri, c. I. In textu liic neque ubi; neque enim utique esset universale; quod enim allato pro dmnitaiis Vat. cum cod. cc Dei virtutis, et subinde semper est et ubique universalc dicimus esse. pro domimtionis plures codd. eum. ed. 1 durationis. Vide notam praeced. '-

* Sive substantia. Cfr. supra pag. 620, nota 3. — Quod " iNam quodlibet ens productum, co ipso quod est singu-

attinet ad minorem, ex Aristof., de Praedicam. c. de Substmtia lare, erit numero unum. — Sequenti propositioni haec subiecta nolentur haec: « Omnis autem substantia vidctur lioc atiquid est sententia : in omnibus entibus collective sumtis est numerus signiflcare. In primis (i. e. singularibus) igitur substantiis indu- determinatus. — cum cod. T repetit unus. In conclusione post ergo

bitabile ct verum est, quod Iwc aliquid signiflcant. Indivi- ' Pro Probatio Vat. prolaiio quam vocem, suppresso ,

duum enim et unum numero est quod signilicatur. In secundis puncto antecedenti, cum verbis ei una immediate coniungil. vero substantiis (i. e. generibus et speciebus) videtur quidem Mox post parte cod. V interserit aeris.  e '

DIST. XXXVIl. P. I. ART. II. QU.VEST. I. 643

libet parte animalis tota, ut supra monstratum est ': ratio sensibilium in raedio est per diffusionem, unde esto ergo , quod fieret animal giganteum ita ma- non numeratur vox, sicut nec lux, nisi ad nume- gnuni quasi totus mundus, tunc anima esset ubi- rationem susceptibilis unde quot sunt aures tot — ,

que: ergo quod non sit, hoc est propter defectum sunt voces, quoniam vox in aere erat multiplicabi- corporis, suum. et non — Si dicas, quod est in lis, et non multiplicata — et ideo patet, quod nec pluribus tanquam in uno loco, unde nunquam una tota ubique ante numerationem, sicut nec lux dif- anima est iiisi in uno corpore; obiicilur de corpore fusa, nec eadem post numerationem. Etideoexem- Christi, quod totum et integrum est in diversis al- plum de existentia vocis non est multum simile Deo. taribus distinctis. 4. Ad illud quod obiicitur quod Deus dat ,

4. Item, obiicitur per rationem.. Cum enim de sempiternitatem; dicendum, quod tam esse ubique, natura singularis sit esse hic et nunc , tamen alicui 1 quam semper, importat quandam infmitatem; et in- dat Deus semper esse, ut .\ngelis: ergo pari ratione I fmitas sempile7-nitatis est infmitas durationis, quae alicui dabit esse ubique. I est secundum potentiam ; et haec non repugnat 5. Item, si aliqua duo inseparabiliter sunt unita. creaturae, quia non impedit durationem creaturae j

ubicumque est unum, et alterum; sed humana na- esse finitam actu et infinitam potentia; et ideo I

tura et divina in Christo inseparabiliter sunt unita: I omni durationi creaturae necesse est aliquid adiici. ergo ubi est divina ^ et humana. Sed divina natura Sed esse ubique dicit immemiiatem actu, quia est ubique: ergo et humana, et sic etc. importat simultatem locorum : et haec repugnat crea- I

i turae, et ideonon potest ei omnino communicari. Communicatur lamen secundum possibilitatem crea- C N 01. u S 1 0. turae, secundum quod participat mains et minus de I

nalura spiritualitatis. Nam nihil est omnino spiri- > Soli Deo proprie el singula,riter convenit tuale nisi solus Deus, sicut dicit Augustinus de Mo- esse ubique. ribus Ecclesiae ' : « Solus Deus est incorporeus , quia

omnia replet». Creaturae autem quaedam sunt spi-i Respondeo: Dicendum, quod esse ubique, acut rituales per abstractionem , ut universale et nume- dicunt Sancti , convenit soli Deo proprie et singula- rus; et ista possunt esse in pluribus propter com- riter, ita quod nulli convenit alii, nec intelligi po- muuitatem ad plura, et ita secundum sui plurifica- . test convenire, si recte intelligatur. — Nam Deus dici- tionem. Quaedam spirituales sunt per separationem lur esse ubique, ita quod ex parte Dei intelligilnr ^ a materia corporali, ut animae; et istae sunt in idenlitas et toialitas, ex parte loci pluralitas et pluribus, tamen non multiplicatis. Quaedam autem universalitas. Per conditionem identitalis excluditur spirituales per unionem , ut corpus Christi est cibus universale, quod quamvis sit in omnibus singulari- spiritualis naturae", quamvis sit verum corpus, et bus, tamen secundum aliud et aliud suppositum, et ideo quasi est medium inter animam et Deum, et ita numeratum. Per conditionem lotalitatis excludi- ideo in quantum cibus plus sapit naturam spiritua- tur numerus; nam quamvis numerus sit ubique, litatis; et ideo est in pluribus, ut sunt plura loca, tamen secundum aliam et aliam partem. Per condi- non tamen in omnibus, quia ratio cibationis non se tionem pluralitatis a parte loci excluditur spiritus extendit ad omnia. Et sic patet, quare sub Sacra- creatus, qui quamvis sit in pluribus partibus corpo- mentn est in pluribus. ris, non tamen'' in omnibus nisi ut unitis. Per con- 5. Quod obiicitur de inseparabiliter unitis, sol- ditionem universalitatis excluditur corpus Christi vendum est per . interemptionera ' , cuni alterum ,

sub Sacramento quod quamvis sit in pluribus, non , excedit alterum , ut patet in genere et specie. Quod tamen est in omnibus nec esse potest, quia hoc obiicitur, per unionem homo est Deus; dicendum, solum convenit ei sub Sacramento. quod hoc intelligitur per communicationem idioma- 1. 2. 3. Et ita patent primae instantiae. Quod tum; similiter et esse ubique convenit per idioma- laraen obiicitur de voce, intelligendum, quod gene- tum communicationem.

' Dist. 8. p. II. q. 3. — Poulo post pro qmsi cod. T cum sed in Cjennadii libro de Ecclesiasticis Dogmatibus (qui olim aliquibus aliis codd. iit, ct in fine argumenti pro suum cod. K nomini .\ugustini addicebatur) c. H. sic legitur: Nihil ineorpo- (ininuie. reum et invisibile natura credendum, nisi solum Deum Palrem ' Supple cum Vat. est. et Filium et Spiritum sanctum; qui ex eo incorporeus credi- 3 Cod. Z intelligatur , cod. W addit esse. tur, quia ubique est et omnia implet et constringit. ^ Cod. T .subiicit est. " Val. cum cod. cc animae. ^ Verba citata in libro de Moribus Ecclesiae noii babentur, ' Cl'r. supra pag. R7, nota 4.  : ,;

SENTENTIAKUM MB. I.

SCHOLIOK

I. QiKUiioi- coiKiilioiics, qiiiie soli ili\iiiai' ubiiiiiiUili coiivo- II. .-\lex. Hal., S. p. 1. q. 9. ni. o, — S. Thom., hic q. 2. a. 2; niunt, ex ipsa eniinentia (li\in.io pei-fcctionis resultanl, et facile S. 1. q. 8. a. 4; Quodlib. II. q. I. a. I. — B. Albert., hic

intelligunlur per argunicntii iid oppositn. — Verbn in solut. ad 2: a. 8; S. p. I. tr. 13. q. 55. a. 3. q. incident. — Petr. a Tar., hic

« quot sunl aurcs, tol sunl voces», intcliigcndac sunt de .«pc- q. 2. a. 2. — Richard. Med., a hic a. 1. q. 3. — .Egid. U., hic

ciebus in medio ct in organo rccc|jiis, non de ipsa voce. Ea- 2. princ. q. 2. — Durand., dc hac et scq. q. hic p. I. q. 2.

deni fere sokitio quaestionis ct obicclionum invcnitur apiid — Dionys. Carth., hic q. 2.

Alcxandruni llal., S. Thomam , Richardnm a Med. aliosqiic.

QUAESTIO [I.

Ulrum esse ubique ah aelemo Deo coiweniat.

Seciindo quaeritur , utriim esse ubi.que conve- Dei praesentia: ergo videtur, quod secundum hoc niat Deo seinper sive aeternaliter. Et t|uod sic, vi- non significelur mutatio in connotato, sed sohiin in

detnr ipso Deo: restat ergo per impossibile, quod Deus 1. Quia, sicut semper se liabet ad lempus, est ubique aeternaliter. Argg.proita ubique ad locuni; sed ante omiie tempns Deus CoNTRA : 1. Ubique praesupponit ubi, et uhi Pfo.pa

taativa." 'fuit semper : ergo ante oinnein locum Deiis fuit praesupponit locum; et locum non est ponere nisi

ubique. ex tempore: ergo et Deum esse ubique, non est

2. Itein, proprium Dei essentialius ei convenit ponere nisi ex tempore. quam propria passioalicui subiecto; sed propter 2. Item , bene sequitur : Deus est ubique , ergo necessariani convenientiam passionis ad subieclum est in caelo, ergo destructo conseqnente , destruitur

distributio suppositorum includit dislributionem tem- et antecedens; sed ab aeterno non fuit in caelo:

porum' — uiide o dici de omni est, quod noii est in ergo etc.

quodam sic, in quodam non, nec aliquando sic. 3. Item , bene sequitur : Dens est ubique , ergo aliquando non » , sed in quolibet et seinper — ergo in ista doino ; sed isla domus non fuit nisi ex hoc quod est ubique includit sempiternita- similiter tempnre et post initinm temporis: ergo et esse tem: ergo esse ubique semper convenit Deo, ergo ubiqne. ab aelerno. 3. suiit iii Deo, et Deus in rebus Item, res C N C LU s I 0.

sed res sunt Deo ab aeterno: ergo a relativis in

cum dicantiir hai^c ad convertentiam Deus est in -', Esse ubique convenit Deo ab initio rerum et lo-

rebus ab aelerno, sed non nisi iii omnibiis: ergo etc. corum , qui connotantur , rion aeternaliter ,

Si dicas , qnod iioii dicinitur correlative: contra: nisi per esse ubique intelligatur praesentiali- cum dicitur: Deus est in rebus. non significatur tas divinae immensitatis. respectus nec dependentia Dei ad res, sed reium ad Deuin: ergo nihil aliud est dicere, Deuni esse in Respondeo: Dicendum , quod esse uhique dupli- Disiim rebus, quam res esse in Deo. citer potest accipi de Deo, sicut et esse seniper.

4. Item, si Deus non fuit ubique ab aeteino. Uno enini modo semper iniportat divinam immev- et fuit, ergo fuit alibi quam uhique; et modo esl sitatem secundum durationem , el sic idem est quod ubique: ergo mutavit locum, ergo in Deo cadit aelernitas, et convenit Deo aeternaliter; alio modo nnUalio. Sed hoc falsum: ergo et primum. Si lu dicaf, connotat simultaiem temporis, et sic convenit ei a

quod mutalio est in connotato; co(U/-a: cuin ilicitur: princijiio temporis. Sic esse ubique uno modo im- Deus est iii loco non notalnr ^ effectus sed soiiim , , portat praesentialitatem divinae iinraensitatis, per

' Sensus est: sed propria passio rei creatae non convenit relativis significatur modus argiimentandi, qui nititur in habi-

tantum om,ni et soli , sed etiam semper. Cfr. supra pag. 642, tudine unius rclalivorum ad alterum , et generaliter exprimitiir

nota 1. Dc notione distribulionis vide supra pag. 99, Scholion, his propositionibus: posito unorelalivorum, ponitur et reliquum:

1. n. 2. — Veiba , quae mox citantur , sunt ex Arislot., I. remoto uno relativorum, removetur et reliquum. Poster. c. i. Cfr. etiam V. Topic. c. I. 3 Cod. Z connotatm: - Cfr. Aristot., de Pracdicam. c. rte Helatione. — Vorbis (i  — ;,

DIST. XXXVd. P. I. ART. II. QUAEST. II.

quani est praesens omni ei quod esl, sivesibi, sive cipio. Unde haec: Deus est in rebus, non est con-

^ alii ; el sic idem est Deum esse ubique quod Deum versa huius: res sunt in Deo, sed haec: Deus est tdusioi.esse immensum. Et sic convenit Deo aelernaliter exemplar rerum, et utraqne est vera aeternaliter. et secundum hoc procedit prima ratio. Et huius: Deus est in rebus conversa est: , res con- modo, prout connotat locum creatum sive Alio tinentur a Deo et conservantur ab ipso. jciusio 2. rem ; et ei ah initio rerum et loco- tunc convenit 4. Ad illud quod obiicitur, quod si Deus non rum propter connotatum, et convenit semper ; et fuit ubique, et modo est, ergo esl mutatus; dicen- adhuc est proprium, quia convenit soli, et semper dum , quod non sequitur , quia hoc non est propter uno modo, licet non aeternaliter; sicut etiam in mutationem Dei \ demonstrativis'. Et sic procedit secunda ratio. Et Quod obiicitur, quod ubique non connotat effe- iste modus accipiendi Deum esse ubique, est usita- ctum, sed solum praesentiam; dicendum, quod prae- tior, et secundum hunc modum non convenit ei ae- sentia importat habitudinem ad duo, scilicet eius ternaliter. qui praesens est, et cni est praesens, et ideo potest 3. Quod vero obiicitur contra hoc, quod con- esse inceptio ratione rei cui praesens est, non novi

Ad argg. veniat aeternaliter per snam conversani; dicendum, effectus.

latlva.^ quod nonest sua conversa^ Cum enini dicitur, quod Quod obiicitur ad oppositum , procedit secundum res sunt in Deo, hoc inteUigitur ratione exemplari- quod ubique comiotat locum creatum. tatis, et nihil connotatur actu; sed cuni dicitur Deus Quod lamen ultimo obiicitur, non valet, immo Ads. pro "^*"" esse in rebus, connotatur aliquid creatnm. Nam est ibi fallacia accidentis, sicut hic: iste triangulus Eva.' nihil est in eo' qnod non Deus est in esl: ergo si incipit habere tres: non ergo omnis triangulus .sem- rebus et locis, res et loca sunt; non-ens lamen se- per habuit Ires, quia non fil distribulio pro parti- cnnduni se bene est in exemplari tanquam in prin- bus° ut nunc, sed simpliciler.

SCHOLIOK

.icilc iiilelligunmr, Mi|iposita ilhi clisiinclione L'nde csl fallacia accidcnds, « quia non (it distributio pro |iar-

iiiiriini esse ubique e( esse sempei: .n sensu tibus iit iiunc, scd simplicitcr », id cst, locutio omnis triangii- i'st minus usi iiltis (iid 2.), pi-imum signili- liis non supponit pro Iriangiilo , qualenus per accidcns nunc dclincitnr, s-d simpliciter |)ro triangulo qua tali. Eodem modo III ill uiuncnto f.ilso (ii traiisitus a scnsu nbsohito propo=i- imiH^ : liciis est ubiqiic . iid sensum per nccidens \erum, quando doiiiiis iiiccpit acdilicari. — S. Tliomas (liic q. 2. a. .S. ad 2.) alnqiic esse ubique accipiunt soluniniodo in scnsu usitatiore .

qu.itenus connolat locum crcatinii; iindc m;iiorcm in .irg. I.

cidenlis , ciu;io caninii r, c|uiiiido id quod pro parte affirm. non distinguiint , scd simpliciter negiuit. Tamcn Tcrc iii.icdic.itur dc nlis, quod babct. in ipsa doctrina non est diffcrcntia. pracdic ilur ciiiini de xcmplo proposito, II. .\lcx. Ilal., S. p. I. q. 9. m. 4. — S. Thom., hic q. 2. a. 3; quandci ni tiib,il i dc S. 1. q. R. a. 4. — B. Albert., Iiic a. 4. — Potr. a Tar., hic per nirideiis , ciiiod ij. 2. a. -^i. — liichard. a Mcd., hic a. I. q. 3. ad o. — .Egid. K., tibsnlutc iili netenid hic 2. princ. q. 3. — Dionys. Carth., liic ,i. 2. in pnnc.

' Simul audi: scientiis suo modo esl. In his enim propria iic hacc: Deus cst in rebus. De differentiii liariim proposilionum passio monslratur semper inesse sive convenire subieclo, licet cfr. supra d. 36. dub. 1, ct Alcv. Hal., S. p. I. q. 0. m. 3, cl sit quid creatum. Ad hoc ait Boeth., in Comment. in Aristotelis /Egid. Rom., hic. — Mox pro X Z nihil lamen. et nihil codd. libr. d' hiterpretatione, edit. secund. libr. III. in principio: Aliae 3 Multi codd. cum edd. 2, 3 perperam in Deo; codd. FL

vero sunt (propositiones), quae non .sempiterna significantes, Nam in nullo est Deus. sunl tamen et ipsae necessariae, quousque illa subiecta sunt, " Vat. cuin paucis niss. addit sed rerum. cum dico: de quibus propositio aliquid afTirmat aut negat, ut 5 ita fere omnes codd. ; cod. S pro rebvs, cod. T a prima homo mortalis est, quamcUu homo est, tamdiu hominem mor- manu in rebus, Vat. cum cod. cc de tribus. Sensus nostrae talem csse necesse est. Nam si quis dicat: ignis calidus est lectionis cst: distributio per signuni omms refertur ad paries quamdiu cst ignis,. tamdiu ex necessitate vera est propositio. subiectivas ( sivc inferiores sub toto universali ), prout sunt sim- Paulo inferius pro mn convenit ei ae.ternaliter aliqui codd. pliciter secundum earum naturam, non prout fiunt hic etnunc, ul I Z convenit ei temporaliter. V. g. Irianguius formatur. — Paulo superius Vat. sola fuit - iNempe proposilio: res sunt in Deo, non idem significat pro fil.  SENTENTIARUM 1,IB. I.