Bonaventure

QUAESTIO II.

Utrum Angelus moveattir per medium.

Secundo quaeritur, utrum Angelus moveatur risiis * potest esse Romae, eadem virtute et in quo- per medium , vel non. Et quod per medium vi- , libet intermedio loco, et prius in propinquiori et detur. deinde in singulis locis consequenter se habentibus; 1. Damascenus - dicit, quod «Angelus cito per- medium: ergo etc. sed hoc est transire per i.transit velocitate et potestate naturae » : sed per- 4. Item, quandocumque inter aliqua extrema

transire est per medium transire: ergo etc. cadit medium, quod habet naturalem ordinem ad

2. Item, cum Angelus movetur a termino a quo extrema, impossibile est, quod agens virtutis finitae

ad terminum in quem, aut movetur in termino a possit pervenire ab extremo extremum sine me- in

quo , aut in termino quem ' ; sed in termino m dio, ut patet — quia inter album et nigrum est me- a quo est non motum esse; in termino vero in dius color, impossibile est, quod aliquod agens crea- quem est raotum esse: ergo cum moveri sit me- tum faciat de albo nigrum quin faciat per colorem ,

dium inter utrumque , oportet quod sit in spatio in- medium ^ — sed inter caelum et terram naturali or- termedio. dine sunt alia corpora media: ergo impossibile est, 3. Item, quod possit moveri per medium, vi- quod a caelo in terram flat sive moveatur sine me- detur, quia certum est, quod Angelus existens Pa- dii transitione.

i Anselm., de Concord. praesc. Dei cum lib. arb. q. 3. 3 Vat. tertium menibrum adiungit ant in spatio intermedio. c. II; Undc (voluntas) dici polest instrumentum so ipsum mo- Cfr. de hoc argumento Aristot., VI. Phys. texl. 7. (e. I.).

vens. Cfr. et supra d. 17. p. I. q. 2. ad 4. — Jlox posl etita ' Codd. cum ed. I Parisius. niovens codd. T X repetunt yotest, et subinde pro esse Vat. = Vide Aristot., VI. Phys. text. 32. (c. 4.). — Paulo infe-

cum aliquibus mss. substituit est. rius pro fiat Vat. veniat. In cod. V verbo fiat adiungitur - Libr. I. de Fido orthod. c. 13. motits.  ,

660 SENTKNTIARUM LIB. I.

CoNTflA: 1. \uguslinus supei Genesim ad lilte- comitari eum : ergo hoino cum vadit per medimn, et Ad opi.usi- rani , el Magister ponit in littera ' : Deus niovet crea- Angelus non deserit eum, pariter et Angelus vadil """ turam spiritualem per tempora, non per loca: ergo per medium. quamvis liat de uno loco in ;ilium, hoc non est per Et ideo fuerunt alii qni dixerunt, quod Ange- npi locum mediiiMi. lus et per medium et sine medio potest moveri -2. Uera. conclusio probata est in sexto Physi- quia motus eius est ad lutum suae voluntatis se-

corum", quod impossibile est, impartibile moveri cundum virtutem divinitus sibi coUatam et ideo ; '

super magnitudinem ; sed Angelus, non assumto cor- cum vult, facit se in extremum immediate, et cum pore, est impartibilis : ergo etc, vult, pertransit. Et ponunt simile, quod intelleclus

3. Item, ralione videtur, qaia, si pertransit, noster potest cogitare de Parisiis et de Roma du- aut ergo per simplicia, aut per composita: si per pliciter : aut ita quod immediate cogitet de uno et composita, ergo est compositus; si per simplicia; post de alio, vel ita, quod primo de uno et post sed illa sunt infinita iii quolibet continuo, et impos- de via et tertio de tertio ^ Et quia Angelo ita facile sibile est infinita pertransire": ergo etc. est ferri, sicut nobis cogitare, cum non sit alligatus 4. Item, si per simplicia; sed ex simplicibus corpori , dicunt, quod sic et sic habet moveri. — non fit aiiquod continuum * : ergo motus ille non Sed quiilquid sit de positione, exemplum non est -"«m

erit continuus, ergo pertranseundo illa nunquam conveniens : quoniam cogitans penes se habet speciem pertransit spatium: ergo si per medium movetur, Romae et speciem Parisioruiii , nec ista habent nunquam pervenit ad terininuni. situm in anima nec ordinem secundum situm 0. Item, « impossibile est, quod aliquid per- immo quaelibet aequaliter est praesens aspectui; et transeat spatium maius se, quin prius pertranseat ideo ad libilum potest de una et alia cogitare. Sed spatium minus vel aequale ' « : ergo si spiritus ange- in re est ordo et situs naturalis, et necessario in-

licus transit per spatium, prius transit aequale sibi teriacetmedium inter unam civitalem et aliam. El vel minus quam maius. Sed aequale simplici non propler hoc exemplum illud non est conveniens. est nisi simplex sed simplex additum simplici non ; nec propter hoc aperitur nobis via ad intelligendum. facit maius": ergo in primo transitu tantum est, ac Et quoniam illud est inteliigibile aliquo modo°, ^S' si nihil transeat, similiter nec in secundo transitu, quod feralur per medium , et ratio concordat el 1'« ergo nec in tertio: et sic nunquam pertransit spa- A,uctoritas ; ideo videtur rationabiliter illud esse di- tium aliquantum. cendum. Sed illud membrum quod dicit, quod ,

possit sine medio , arbitror reiiciendum, non quia c Nc I. u s 1 0. asseram esse falsum , sed quia non est auctoritas in promptu, quae hoc dicat, et ratio non cogit,immo Rationabililer dicitur , quod Angelus non capit. Possibile tamen est, quod Deus aliquid per medium movetur. dederit substantiis illis spiritualibus, quod carnales intellectus non capiunt. — Concedendae igitur sunt Respondeo: Notandum est hic, quod circa hoc rationes probantes, quod Angelus moveatur per diversimode dixerunt diversi. medium. Quidam enim dixerunt , quod cum Angelus sit 1. Ad illud ergo quod obiicitur, quod Deus non s<>|i

opmio I. simplex, non potest medium pertransire; unde mo- movet per locum Angelum dicendum, quod facienda ;

velur ab extremo in extremum sine medio, et omnis est vis in verbo secundnm intellectum Augustini: locus, ad quem movetur, se habet ad illum per quod patet ex littera. Ipse enim spiritum dixit non modum immediati. Unde loci mutatio in Angelo non moveri per loca, quia proprietates loci, scilicet

est molus, sed mutatio tantum sine medio. — Sed circumscriptionem et dimensionem , non obtinet , cum impr.ibat.ir. ista positio iion videtur conveniens. Certum enim transfertur de loco ad locum; sed proprietatem est, quod Angelus, qui est custos hominis, potest temporis, quae est variatio et innovatio ahqua, vere ita custodire quod non deserat ipsuin et sine cor- , , et proprie admittit spiritus. Nam novae affectiones

pore custodire potest: ergo potest inseparabiliter succedunt spiritibus per naturam et cogitationes , et

1 Hic c. 6. 6 Aristot., III, Motaph. text. 16. (II. c. 4,): Cclei^a •

- Text. 86-90. (c. 1 0.), ubi plures raliones afferuntur. Ver- yuudammodo quideni addita l'aciei)t maius... puncturn vcn bum impartibile accipe i indivisibile secundum quanlitatem », unitas minime.., huiuscemodi namque additum non maius, ut Aristot, interpretatur loc, cit,, et verbis super rmgnitudineni plus efficit. Cfr. I. de Gener. et Corrupt, text. 8, (c. 2.). subiice notionem: spatium extensum. ' Vat. et codd. cc omittunt ideo. 5 Aristot., 1. de Caelo et Mundo, texL 35. (c. -5.), et 111. ** Pro tertio cod. I (a secunda manu) cum edd. I,

text. 19. (c. 2.). iermino ; lcctio congi'ua. Proxime ante pro lia plures codi * Aristot., VI. Phys. text. 1, et XI. Metaph. c. 9. (X. c. 10.). F L V X Z alio. 5 Aristot., VI. Phys. text. 89. (c. 10,). — Mox post -prius " Cod. X subii<-ii sciticet. transit codd. aa bb addunt per spativm.  ; , ..

DIST. XXXVII. P. II. ART. II. QUAEST. II. 661

ulterius iilae inlenduntur et remittuntur, ita quod sic est in illo, ut non sit pars in parte, sed ipsum 'vere potest esse partibilitas a parte formae sive tolum simplex sit in quahbet parte, ita tamen quod proprietatis acquirendae. illae partes sint unus locus. 2. Ad illud quod oijiicitur de Pliilosoplio, quod Posset tamen dici si quis vellet se huiusmodi AUa soiuiio. ,

impartibile non movetur supra magnitudinem di- ; imphcare, quod etiarasi pertransiret per simplicia cendum, quod Philosoplms probat et concludit de tamen ' non propter hoc pertransiret infinita. Et hoc impartibili quod habel situm in magnitudine quod , , patel , quia si quis imaginetur , sphaeram moveri est impartibile et situatur in impartibili '. Hoc non super planum , non langit nisi in puncto : ergo non potest moveri supra magnitudinem, quia si raovetur, tangit nisi per simplicia, nec tamen pertransit inflnita movetur ad acquirendum situm ; et quod acquiritur actu, quoniam sphaera illa fertur super planum et per motum, acquiritur, ita quod pars post partem non quiescil in quolibet situ; et ita nuUi puncto se et ^ situs impartibiiis non potest acquiri , ita cjuod commetitur, sed nec nuraerat puncta in illo. sed pars post partem acquiratur : et ideo verum est cum sit in continua latione , respicit illa indivisibilia quod tale impartibile non potest moveri supra ipsam ut unita, et ita ut sunt in continuo; et sic, cum magnitudinem. Sed Angelus tale impartibile est, continuura sit flnitum actu et infinituiu in potentia. quod non lial^et situm in impartibili, nec esl dicere, et illa potentia non reducatur ad actuni, non per- quod Angelus sit in loco impartibili, sicnt patebit^: transit infinita actu, quia non respicit illa ut actu et ideo demonstrationes Piiilosophi non habent hic numerata. — Veruratamen, quia exemplum habet Kesirictio.

locum. calumniam, et diclum non videtur esse consonum 3. 4. Ad illud quod quaeritur : aut pertransit dicto Philosophi, qui omnino dicit, impartibile non per simphcia, aut per respondendum composita; moveri; priori responsioni magis adhaereo. est, quod transit per coyyiposita, non est in quia b. Et per illam patet sequens. Obiicit eninj( ac si loco simplici , sed composito ; hoc suppono ad prae- Angelus esset in puncto , quod omuino falsum credo sens, sed suo loco probabitur ^ Nec valet: transit quia non esset in loco, cura punctus non sitlocus. per composita, ergo est compositus, sicut nec valet: nec sit actu in continuo. Sed hoc totum melius pa- anima est in composito, ergo est composita: quia tebit in secnndo libro ".

SCHOLIOK

1. Pro liac quaeslione solvenda distinguendus est duplex transito medio ; in aliis vero « videtur probabililer, quod jion », molus, seil. contmms , quo moblle successive per partes de- ut ait II. Sent. d. 2. q. 12. n. 3. scrit terminum a quo et per parles acquirit termimm ad quem, II. Pro intelligentia solutionis ad 2. notanda est deflnitio et non continmis (disci-etus), quo mobile deserit totum simul puncti, quam habet Aristoteles (I. de Anima, text. 68, videin terminum a qiio et immediate acquirit totum termimim ad hac pag. notam I.): « Puncium unitas est positionem habens». quem. Modus continuus implicat transitum per loca interniedia; Tota solutio huius diflicultatis fundata est in distinctione inter sed motus non continuus hunc transilum excludit unde po- , indivisibile (impartibile) in se et qmad locum, ut punctum, et tius .simplex mutatio loci quam motus esse videlur. inter indivisibile in se quidem , sed quoad mrtutem occupandi S. Bonav. hic loquitur tantum de motu Angelorum secun- locum quasi virtualiter divisibile, ut anima, quae, indivisibilis in dum modum eis naturalem , praescindendo a potentia divina. se, coexistit quantitati totius eorporis. Axioma Aristotelis verum Circa hanc quaestionem tres hic ponuntur opiniones. Prima, est relate ad primum divisibile (cfr. II. Sent. d. 2. p. II. a. 2. q. 3,

quae hic el communiter reprobatur, asserit, Angelos non posse et S. Thom., S. I. q. 53. a. 1 . ad I .). — Secunda solutio ad ult. se movere nisi motu non continuo; secunda e contrnrio asse- eruitur ex hoc principioquod quando coi-pus movetur per,

rit , non nisi motu continuo ; tertia vero utroque modo. Ter- , locum compositum per puncta indivisibilia et in poteniia inflnila, tiam sententiam docet S. Thomas secundum principia, quae non movctur motu non continuo ab uno tali puncto ad aliud. habet circa modum quo Angeli sunt in loco. Secundam tenent , Tunc enim sequeietur, ut observat S. Thom. (loc. cit. a. 2.), quod Alex. Hal. et fere omnes extra scholam S. Thomae. Hanc cum vel non transeat omnia media vel quod actu numeret media <t ,

quadam restrictione praefert S. Bonav., et quideni ob rationes inflnita; quod est impossibile». Sed manifestum est, illud moveri altentione dignas. Scolus autem secundam opinionem cum di- motu continuo et per loca media quae in potentia sunt infinita, ,

stinctione approbat. Distinguit enim extrema in extrema conti- sed actu sunt unita ad unum continuum flnitum formandum. nua, sive quae in toto loco virtviti Angeli adaequato includun- III. Alex. Hal., S. p. II. q. 33. m. 2. — Scot., 11. Sent. d. tur, et extreniii medinm distinctuni ab ita distantia, ut habeant 2. q. 12. — S. Thom., hic q. 4. a. 2; S. I. q. 53. a. 2. — extremis. His supposilis, docet, in loco cum exWcmis continuis B. Albert., iiic a. 23. — Pctr. a Tar., hic q. 5. a. 2. — Richard. Angelos posse, si velint, se niovere sive locum mutare, non a i\led., hic a. 3. q. 2. — .Egid. R., hic 2. princ. q. 2.

' Sive in puncto indivisibili. — Sub hoc respectu ab Aristo- — Paulo ante pro situm in impartibili cod. T cum nonnullis lcli.' punctum deflnilur substantia posita sive positionem habens. aliis nec non ed. 1 et Vat. silum in partibili. Ch-. supra pag. ii?. nota 2. — Pro in impartibili Vat. sub- * Cfr. loci citt. in nola praecedenti. stituit situ impartibili, H subinde post Hoe interiicit enim, quam = Plerisque codd. refragantibus, Vat. omittit tamen, pro voculam cod. R panlo superius verbis est impartibile praemitlit. quo aliqui codd. perperam tantum. Mox post planum in cod. ' Cod. T (a spcunda manu) cnm ed. I sed. adiungitur spliaera enim sic mota, plamim. -• Hic ad nlt., et fusius II. Sent. d. 2. p. II. a. 2. ii. 3. < Disl. 2. p. II. a. 2. ci. 3.  SENTKNTIARUM LIB. I.