Bonaventure

QUAESTIO III.

Utrum Angehis pertramecU medium moto subito, rel successivo.

Tertio qii;iei'itur, iilriini spiritus angelicus per- pinquiora quam ad loca remotiora», et constal quod transeat mediuni niotu ' subilo , vel successivo. Et pertransit medium: ergo si virtus angelica non est quod successivo, videtur. minus potens, sed magis, patet etc. 1. In aliquo instanti est in termino a cjuo , et in 2. « quod si esset Item, Philosophus " probat, FniKiamenia.alio iustanti est in termiao ad quem; sed inter quae- vacuum, non esset motus » sed idem facit ipsum ;

libet duo instantia cadit tempus mediuni, et in spatium Angelo, quod facit vacuum corpori moto, medio illorum instantiuni est moveri: ergo moveri quia ei nullo modo resistit, sicut nec vacuum ergo :

ipsius Angeli est in tempore ergo movelur motu : videtur, qiiod ipse Angelus subito ipsum pertranseat. successivo. 3. Item, omne quod successive movetur, par-

± Ilem. I100 ipsum ostenditur a parte spalii tim est in termino a quo, partim in termino ad sic: Angelus, si perlransit medium in aliquo in- quem ' ; sed omne tale est partibile: ergo necesse stanti . est ' in medio el in partibus medii ; sed im- est, Angelum esse partibilera, aut non movetur possibile est, qnod aliquod unum praeter Deum et successive. corpus Christi simul et semel sit in pluribus locis: 4. Item, omne quod simul se transfert et totum ergo iHipossibile est, quod Angelus in eodem instanli simul, non successive movetur ; sed Angelus simul sit in toto medio et in rme. ergo non moYetur su- se transfert, cuni sit oranino simplex : ergo in in-

bilo : ergo necessario oporlet , quod successive. stanti, et non successive movelur. 3. Item, hoc ostenditur a parte virtutis. Sicut 0. Item, motus successivus est compositus et

vult Philosophus ', si tanla virtus movet in tanto accidens', et nullum accidens compositum est in

tempore, et maior in minori , et maxima in minimo, subiecto simplici; sed Angelus est simplex: ergo et infinita in nunc, ergo secundum quod potentior non est subiectum motus successivi, sed mobile esl est virtus, secundum hoc velocior est motus; sed subiectum motus, ergo etc. instans excedit lempus improportionabiliter : ergo et virtii^, quae movet in instanti, superexcedit illam, CONCLOSIO. quae movet in tempore in infmitum. Sed nulla virtus creata superexcedit aliara in inflnitum, et virtus Angelus movetur per medium successivo motu, ra- angelica est creata: ergo cum omnis motus naturalis tione clistantiae spatii et ratione finitae vir- localis sit snccessivus, patet quod motus Angeli sit tutis moventis.

successivus. 4. Item, si Angelus movetur, aut ergo motus Respondeo: Dicendura, quod circa hoc sense-

ille est vere molus, aut mutatio '. Si mutatio: ergo runt aliqui diversimode. generatio, vel corruptio, quod constat esse falsum. Quidam enira dixerunt, quod quia Angelus est opmip io t idal Si motus ; sed omnis motus proprie dictus habet simplex, et spatiura corapositum, quod tam Ange- prius et posterius, et situm et tempus, et omne lus quam eius virtus est spatio improportionabi- tale est successivum: ergo etc. hs°; et ideo virtus eius omnino vincit supra spa-

Contra: 1. Augustinus in libro Quinque Respon- tiura, adeo quod siibito et raotu iinproportionabili

Ad opposi- sionum ^ «Radius non citius pervenit ad loca pro- : spatium pertransit, et est huiusmodi motus supra

Plurimi codil. cum ed. ' I actu , quae leclio iion c — Posl verba Si motus Vat.. omitlit sed omnis motus , el in-

cum rubricfi huius articuli. ler Si et motus interiicit omnis. 2 Verbo est Vat. praefigit simul. ' Quaest. I . n. 5. (sive Epist. 1 02. ad Deogralias) : Ul enim ^ Colligi potest ex VI. Phys. toxl. 13. seqq., (c. 2.), ot radius oculi nostri non citius pervenit ad propinquiora , tardius

VIII. text. 79. seq. (c. 10.). — Circa finem argumenti post ««- ad longinquiora, sed utraque intervalla parili celeritate contingil. twalis cod. T interiicit et. « iibr. IV. Phys. text. 66. seqq. (e. 8.).

* Secundum Aristot,, V. Phys. tcxt. 7-9. (c. I .) omnis trans- ' Cfr. Aristol. , VI. Phys. texi. 32. (c. i.). Vide etiam

mutatio vel est a non-subiecto in subiectum, vel a subic- ibid. lexl. 87. (c. 10.), ubi ipse Aristoteles ex sentenlia allala

cto in non-subiectum , vel a subiecto in subiectum ; prima probat, impartibile non posse moveri.

vocatur generatio, seounda corruptio , lerlia motus. Duas priores 8 Vide Aristot., III. Phys. text. 18. seqq. (c. 3.).

transmutationis species S. Doclor hic comprehendit vocabulo " Cod. T improporiiomlis. Mox pro vincit cod. R dicilur nmlatio. De sententia mox allata , quod in molu propric dicto esse, et paulo inferius pro Sed quoniam Vat. et alii codd.

sit prius et posterius, cfr. Aristot., IV. Phys. tcxt. 99. ^c. II.). praeter cod. Y ct ed. 1 Et quoniam.  , , ,,

I DIST. XXXVH. P. II. ART. II. QUAEST. 6C3

mpiobaii.r. naturain. — Sed quoniani difficile videtur intelligere, ab olMecto ; et quia lux simul est et lucet , simul quod pertranseal medium , quin sit in pluribus par- cum est, generat splendorem, et ita in eodem in- tibus medii ; et ponere, quod subito moveatur et sit stanti : simihter de illo ° hiteUigi potest, et sic in pluribus partibus medii, est ponere in illo motu, deinceps. Unde si simul esset homo et generaret. quod sit in pluribus locis simul; et hoc omnino in primo instanti fuisset mundus plenus hominibus. absurdum est dicere de Angelo, sicut dicunt Sancti, Hoc modo potest respondere qui nescit melius. et philosoplii et doctores catholici in hoc coucor- 2. Ad illud quod obiicitur de vacuo, quod si jncinsio 1. dant ' : ideo dicendum est , quod Angelus non move- esset vacuum, non esset motus; dicendum, quod circa lur per medium motu subito, sed successivo. hoc multi multa dixerunt, quorum dicta longum esset Propter quod notandum, quod in motu, qui dicere. Nunc autem, sustinendo Philosophura, dici Expiicaiur , . , . Philosophus. ,n6ae qua- successivus est successionc perfecta , est successio potest , quoQ si esset vacuum non esset motus suc- ,

(iiuotus. ex quadruplici causa: prima est medii distantia cessivus, recte intellecto vacuo, secundum quod secunda medii resistentia , tertia est partibilitas credo Philosophum intelligere, quod dicit simphci- mobilis , quarta est finitas virtutis, eo quod fmitae ter privationem : si est " vacuum ibi — ubi intelligi- virtulis proprie est movere in temp;)re, maxime per mus vacuum , ibi inteliigimus nihil esse — ergo non medium -. Concedendum est igitur, quod motus An- solum deest corporis resistentia, verura etiam nuUa ndusio 2. geli per medium non est perfecta successione suc- dislantia est ibi ; ubi autem nulla distantia est , non cessivus , quia deficiL ibi resistentia spatii et par- est prope nec longe; ubi autem est motus localis, libilitas mobilis ; est lamen successivus ratione di- necessario est approximatio vel elongatio : ergo si

Kdasio -.t. stantiae spatii, in qiia non potest esse simul per est vacuuin, non est motus, non propter defectum tolam, et fnilalis virtulis moventis, quae non ex- resistentiae, sed distantiae. Sed quoniam medium cedit mediuin iinproportionabiliter, ideo nec facit coraparatum ad Angelum habet rationem distanliae, motum improportionalem iiiedio omnino. Et con- — quia vere facit distantiam inter extrema, ideo suf- cedendae sunt rationes probantes, motum illuui per ficit ad successionem qualemcumque propter distan- spatium esse successivum. Tamen prima ratio so- tiam; sed ubi est vacuum, non est distantia, et haec 1. fundn- phistica est; sed ahbi dissolvetur cum agetur de , praeexigitur necessario ad motum localera. Partibi- Iransitione panis in corpus Christi, ubi habet locum litas enim moljilis et flnitas virtutis non faciunt suc- suum '. cessionem, nisi sit prras et posterius in magnitu- 1. Ad iliud ergo quod ol)iicitur, quod radius dine, supra quani est, sive in eo quod acquiritur oiuiio op- non citius pervenit; dicenduin, quod Augustinus lo- per motum. quitur secundum perceptionem sensus *, quia sensus 3. Ad illud quod obiicitur, quod illud quod iion percipit, radium citius pervenire ad propinquiora movetur successive, partim est in termino a quo, loca quam ad reraotiora, non quia secundum rem et partim in termino ad quem ; dicendum quod in ,

iiandu.n, non sit ibi vere prius et posterius. Unde si dicatur successivo ubi est plena successio est ponere par- , ,

radins moveri subito, intelligitur subito pro repente, tem et partem et quantum ad magnitudinem sub- ,

et repentinum dicitur illud quod habet moveri in stratam * , et quantum ad magnitudinem motam .soiniio. tempore imperceptibili. — S«l aliter potest dici, etqnantum ad dispositionem acqidsitam. Quia na- quod lux subito inovetur. qnia motus lucis in me- ad situm est motus ad formam quo- turalis raotus ,

dio non est motus localis tantum, sed est motus dam modo; sed in motu Angeli non est successio ^ diflusionis, qui est generatio, sicut generatur idoluni secundum omnimodam completionem et ideo non ,

' Godd. A i ct iionniilli olii verbo rORcordant pracmilluiit ' Pro si est codd. A G S T V aa ff cum I ed. 1 sed est modo. cod. tl quod siest, Vat. si e.sset, cod. X quia, qui et subinde ' Prima et secunda causa successionis in motu ab Aristot. omiltit \'erba proxima vacuum ibi. insinuatur IV. Pliys. text. 66. seqq. (c. 8.), ubi ex defectu huius * Haec et quae sequuntur, clarius dicta sunt in fine solu- duplicis conditionis ostenditur, motum successivum in vacuo lionis praecedentis obiectionis. — De motu ad situm et de motu esse impossibilem. Duae; alterae causae successionis in argu- ad formam qui mox commemorantur, cfr. hic dub. 2. Motus — Contextu ,

mentis huius quaeslionis breviler lactae sunt. re- ad formam in latiore sensu dicuntur illi , per quos res vel dis- pugnante, Val. et cod. cc hic addunt Quinta potest esse finitas ponitur ad reccptionem vel corruptionem formae substantiahs et limitatio mobilis.- \el ipsam forniam substantialem recipit aut amittit. Et sunt 3 Libr. IV. Sent. d. II. p. 1. q. S. ad -i, ubi fusius de hac quinquc : generatio et corruptio, augmentatio et diminutio difticultate agitur. (quae ambae respiciunt quantitatem) et alteratio (quae respi- • Vat. cnm non paucis mss. minus bene 'perceptibilHatem cit qualitatem et in se comprehendit Mfenswwm, remissionem sensus, et dein quod sensus pro quia sensus. Pro nostra lectione et alterationem specialiter dictam). In sensu slrictiore excludun- militant codd. A T V, pro quia sensus etiam cod. X. tur generatio et eorruptio. Motum ad situm intellige motum 5 Graece eiBmXov (imago, simulacrum, species) significat localem sive mutationem secundum locum. Cfr. Aristot., de hic in genere speciem rem exprimentem. — Paulo ante pro sed Pracdicnm. c. deMotu, et V. Phys. text. 9-17. (c. I. seq.). — est motus codd. A T sed etiam. motus. Mox posl quodam modo in cod. Y additur quia completio est " Intellige: splendoro. — Pj-o illo Val. cum nonnullis formae (completior cst forma), cum perrenit ad suum locum codd. et ed. I. alio. naturalem.  , .

(j()4 SENTENTIARUM LI13. 1.

secumluni onuies has dillerentias , seil solum secun- quod vermn est de composito, quod habet partes duni prioritatem et posterioritateni magnitudinis actn : sed de coniposito, qnod est in successione, supra quam '. — Quod ergo dicilur, tpiod partim non csl veruin. Sicut cniin dnratio successiva potest est in termino a quo, partim in [mwm ad qac.m, esse in Angelo, secundum quod nianet, eo c|uod de

hoc non est secundnm diversitatoni partiuin niohi- illa nnnqnam est nisi nunc ita rnotus successivus ,

lis, sed est sohim per accessinn ct leccssum. potest esse in eo, secundum qnod fertur; et hoc 4. Ad illnd quod obiiciiiir. (|iioil simul se quidein secum nullnm hahel inconveniens. Ilis visis, Iransfert tolnm : dicendnni. (|iioil qnainvis ex parte patent ohiecta. sua se totuin siiinil Iransrcrat, non tamen transferl Est enim praedictorum summa, quod Angelns epMo;

se simul supcr loiiiin, piopler distantian) medii, in movetnr sine corpore assninto, et quod movetur in qua tota non pnlcsl cssc simul. medio sive per mediuin, et quod movetur motu 0. Ad illud quod ohiicitur, quod conipositnm suecessivo, licet non omnimoda successione compo- accidens non potest esse in re simplici ; dicendum , sito ', ut praedictnm est.

SGHOLION.

I. Omiiis matiis coiiUnam esl eliam successwus , secl iion quem ipse .\ngelis viiKlicat, aliis ralionibus utitur. Scotus iuxta e coiiverso. Motus suoWSjefM eniiii opponituv instantaneo ; coii- distinclionom in Scholio praeced. commemoralam, , puUit timiius autem non continuo sive disereto. — Prima opinio, in solam simplicem imitationcm loci intra sphaeram loci Angclo textu memorata , recle reprobatur, quia cx ipsa sequeretur, adacqiiali in inslanti fieri poss<'. — In solut. ad I. observatione quod Angelus posset simul esse deflnitive in pluribus locis dignum videtur, S. Uoctorem iam coniectasse, motum lucis

sibi adaequatis. Docet igitur Seraphicus , Angelum moveri non non ficri in instanti. Altcram eiusdem obiectionis solutioneni in instanti, sed niotu successivo, qui tamen dilTert a motu approb:i( S. Thoni., S. I. q. 33. a. 3. ad 2. successivo corporum, sicul explicatur iii corp. et ad 3. Etiam II. Scol., II. Senl. d. 2. q. M. — S. Thom., hic. q. i.

S. Thomas (hic q. 4. a. 3 ; S. I. q. 53. a. 3.) negat, motum lo- a. 3 ; S. I. q. .53. a. 3. — B. Alberl., Iiic a. 2i. — Pelr. a

calem Angelorum, sive sit continuus sive non contimms, (ieri hic S. a. 3. Hichard. 3. q. 3.

posse in eodem instanti ; sed quoad motum non continuwm .Egid. li., hic 2. princ.