Bonaventure

DIST. XXXVII. P. I. DUBIA. 649

tribus circumloquitur beatus Gregorius perfectionem quoniam secundum rationem intelligendi conditiones modorum existendi Deum in omnibus , in quibus est istae se habent per additionem, et ideo bene ordi- hoc modo. Aliquid enim est in aliquo secundura nat beatus Gregorius, primo praesentialiter etc. ^ pi^aemitialitatis indistantiam , ut contentum in con- tamen huiusmodi conditiones volueruntc Aliqui tinente. ut aqua in vase; aliquid secundum virlulis distinguere penes substantiam, virtutem et opei-a- influentiam, ut motor in mobili; aliquid secundum tionem ^. Sed licet modus existendi essentialiter re- intimitatis existentiam, ut illud quod est continens spondeat substantiae, el potentialiter virtuti, tamen intra, ul anima in corpore '. Et omne quod perfe- praesentialiter non respondet operationi ; iiam prae- cte est in re, necesse est esse quantura ad hanc sens est aliquis alicui, etiamsi non operetur. triplicem conditionem ; et hoc modo est Deus. Et Aliqui accipiunt penes genera causarum. Sed >

ideo dicilur esse potentialiter , praesentialiter et nec iilud videtur conveniens, quia essentialiter con- essentialiter , quia secundum praesentialitatis indi- sistere non connotat genus causalitatis. stantiam, secunduni virtutis influentiam, secundum Ahqui penes irinitatem vestigii, scilicet mo-c inlimitatis existentiara. dum, speciem et ordinem; sed omnia haec praece- Et sic patet distinctio , sufpcientia et ordo dit essentia secundum rationem intelligendi.

SCHOLION.

I. In assignalione S. Augustini connotantui' diversi effectus operationem praesentialiter i>. Hic modus distinguendi placet praesentiae divinae, et secundum hos distinguuntur tres gradus; etiam Durando et ^Egidio R., sed non S. Bonaventurae. Ter- — unde sic Deus non est uniformiter in rebus creatis (cfr. q. lius modus est «t penes genera causarum », id est secundum cau- praeced.). — Triplex comparatio creaturae per modum sxeuntis, sam efficientem, exemplarem et finalem. Contra hanc arguit redeuntis , pervenientis , sub variis formulis familiaris est Se- Seraphicus, quod essentialiter non connotat genus aliquod cau- rapliico, et sumta est ex Dionysio Areop. (de Div. Nom. c. i. salitatis. — Quartus modus cst secundum distinctionem modi % i. 10. 1 4 ; dc Caelest. Hier. c. ! .). — Verba in primo mem- (mensurae), speciei et ordinis (cfr. supra d. 3. p. I. q. 2 , et bro divisionis posita: « hi (effectus) continentur sub modo na- dub. 3.), quae tria secundum Alex. Hal. (S. p. I. q. 18. m. 2.) turae , extenso nomine », insinuant, quod natura hic in sensu in hoc sensu sunt essentialia , quia referunt rem ad suas cau- largiore intelligitur, ut comprehendat simul etiam gratias gra- sas essentiales. « MOdus enim dicit relationem ad Deum ut ad tis datas v. g. operationem miraculorum. — Exemplum tripli- efficientem, species ut ad formam [scil. exemplarem], ordo ut ad

eis lineae sumtum est ex Dionys. (de Div. iNom. c. 4. § 8.). — finema. Unde in hac sententia «ssentoftter responderet modo, De circulo, qui est i figura simplicissima capacissima, pulcher- , praesentialiier specieipotentialiier ordini. Sed S. Doctor hoc ,

rima » (IV. Sent. d. 24. p. I. a. I . q. I .), quatenus repraesen- improbat his verbis ob brevitatem obscuris : « Sed omnia haec tat Christum , cfr. III. Sent. d. 1 . a. 2. q. 1 . — De altero exem- praecedit secundum rationem intelligendi ». Sensus essentia

plo, sumto ex triplici quantitate, cfr. supra d. 2. q. 4. est cum essentia rerum praecedat illas tres relationes se- : ,

II. In explicanda secunda assignatione, quae fundatur in queretur, quod respectu essentiae rerum non esset praesentia verbis per errorem a Scholasticis S. Gregorio attributis (vide Dei quod est falsissimum. ; S. Thom. (S. I. q. 8. a. 3.) cum— |)ag. 632 col. II, nota 2.), antiqui magistri in diversas vias abeunt multis sio distinguit « In omnibus est per potentiam in quan- : ,

quac , quia vera in se dicunt , plus minusve probabilitatis ha- tum omnia eius potestati subduntur est per praesentiam in ;

bent. Positio S. Bonaventurae profunda et plana est; ipsa distin- omnibus in quantum omnia nuda sunt et aperta oculis eius , ;

ctionem horum modorum, ordinem eorum (quia sequens mo- est in omnibus per essentiam, in quantum adest omnibus ut

dus per addiiionem quandam gradationem exprimit) et sufji- causa essendi ». cientiam praeclare explicat. Modus distinguendi, secundo loco — III. Praeter locos citatos: Alex. Hal., S. p. I. q. 10. m. 2.

positus, est Alexandri Hal. (S. p. I. q. 10. m. 4.), qui dicit: « In 3. 4. — S. Thom., hic q. 1. a. 2.— B. Albert., hic a. 5. 10.

Deo sunt tria: essentia, virtus, operatio... per essentiam est in — Petr. a Tar., hic q. 1. a. 3. — Richard. Med., a hic a. 1.

rebus essentialiter, per vii'tutem est in rebus potentialiter, per q. I . — ,Egid. R., hic 1 . princ. q. 2. — Dionys. Carth., hic q. 2.