Bonaventure

QUAESTIO I.

Utrum Deus eodem modo cognoscat se et alia a se.

Quod auteni cognoscat se et alia eodem modo gnoscit per ideara , se autem non cognoscit per Ad sive uniformiter, ostenditur sic. ideara ': ergo si cognoscere per ideam dicit niodum 1 . Scientia Dei est sua essentia , et suum scire cognitionis, et se non cognoscit per ideam, patet .est suuiu esse, ergo et modus cognoscendi est mo- quod alio modo cognoscendi; et sic etc. dus essendi; sed unus est modus essendi in Deo ± Item, in cognitione, qua Deus cognoscit se, essentialis: ergo et unus raodus cognoscendi. idem est cognoscens et cognitum et ratio cogno- ± Itera, Deus se ipso et non alio cognoscit se, scendi; sed in cognitione, qua cognoscit creaturam,

el se ipso et non alio cognoscit alia ', ergo una et non est idem ratio cognoscendi cura cognito: ergo eadera ratione cognoscit se et alia; sed modus co- non idera inodus''. gnoscendi attenditur penes rationem cognoscendi: 3. Item, nihil conimune est Creatori el creatu-

ergo eadem ratio cognoscendi si est se et alia, et rae secundura rationem essendi, ergo neque secun- idem modus et sic etc , dura rationem cognoscendi cum ergo aliud sit esse :

3. Item, hoc ipsum videtur per impossibik, creaturae quam Creatoris, et alius modus essendi quia si alio niodo cognoscit se, alio modo creatu- ergo ah;i cognitione et aUo raodo cognoscitur ' quani

ras: ergo cum cognoscit se el creaturas, variatur Creator. Si ergo alio modo cognoscitur a Deo, et in cognoscendo; ergo apud Deum est irammutatio idera est creaturam cognosci et Deum cognoscere et vicissitudinis obumbratio ^. ergo Deus alio inodo cognoscit se et alia.

h. Itein, si aho modo, tunc ego quaero: aut 4. Item, oranis cognitio, in qua cognitum est

modus ille est Creator , aut creatura. Non crea- nobilius, praesentius et intelligibihus . est cognitio

tura, quia cognitio et modus cognoscendi est ae- nobilior. scilicet quantum ad rem et moclum. Quan- ternus; si Creator, aut dicit quid personale, aut tum ad rem, quia de re magis nobili; quantum quid essentiale. ^mpersonale, quia omnis cognitio ad modum, quia de re praesentiori. Sed in cogni-

est comraunis tribus , ergo dicit quid essentiale lione, qua Deus cognoscit se, cognitura est nobihus,

ergo si alius et alius raodus, ergo alia et alia es- praesentius et intelhgibihus quam in cognitione sentia; sed hoc est inipossibile: ergo et priraum. creaturae: ergo nobilior cognitio quantum ad rem Contra: 1. Deus cognoscendo alia a se, co- et raodum.

' Cfi-. .\ristol., XII. Melaph. lext. 39. et 51. (XI. c. 7. el 9.). • Suppie cum cod. Z cognoscendi. Immedi; - lacob. I , 17: Apnd quem non est Iransmutalio noc vi- ergo non cod. V ergo nec. adinis abiimbratio. 5 intellige cum cod. Q (in marg.) creatura. * Cfr. suprii d. 3-5. q. I. el seqq. in oodd. L repetitur a Deo.  ,

DIST. XXX[X. \RT. II. QUAEST. 693

CONCI.USIO. modo cognoscit se et alia. Per respectum ad co- gnitum, licet sit eodem modo', tamen alio modo Una cognUione et eoclem modo cognoscit comparalur: nam ad Deum secundum rationem iden- Deus se et alia a se. titalis , ad creaturam secundum rationem diversi- tatis et causalitatis, et ideo ad «'eaturam secun- Respondeo: Dicenduin, quod est quaedani co- dum rationem ideandi, ad Deum vero rainime; et gnitio. quae causatur et ortum habet a cognoscibili: hoc probant rationes indnctae ad secundam partem, et haec, quoniain a cognoscibili causatur et depen- quod modo comparatur, et hoc modo conce- alio

det, variatur secundum exigentiam cognoscibihs dendum est^. Si ergo inferat quod alio modo sit, ,

quantum ad rem et modum '. Esl et aha cognitio ralio non vaiet, quia cognitio Dei non recipit mo- quae secundum rem idem esL quod cognoscens et dum essendi nec nobiiitatem a cognito. a cognoscibili non causatur nec dependet: et haec 1. 2.

accipil identitatem quantum ad rem et modum a versitate.

parte cognosccntis . non a parte cogniti. Ad iUud quod obiicitur tertio, quod iiihil est 3.

Quoniam igitnr divina cognitio a rebus non de- commune Creatori et creatnrae dicendum quod ; ,

pendet nec causatur, sed est idera quod Deus, et verum est de communilate secundum eandein com- ''

Deus eadem essentia et eodem modo se habens: parationem; sed secundum aliam et aliam nihil pro- ideo una cognitione et eodem modo cognoscit Deus hibet, quod aliquid sit veritas creaturae et simili- se et aha a se, quia per se ipswm nuUo modo va- tudo Dei, similiter, quod aliquid sit veritas Dei et riatum nec diversificatum. similitudo creaturae. Et quoniam ratio cognoscendi Ad intehigentiam autem obiectorum notandum, accipitur penes utrumqne niodum ideo cognitio po- .

quod per respectum ad cognoscentem cognitio eo- test esse communis. dem modo comparatur et eodem modo est quia , 4. Ad illud quod obiicitur ultimo, dicendum .

secundum illam comparationem habel esse ^ ; et sic quod tenet, cum cognitio causatur a cognito; non procedunt primae rationes ostendentes, quod eodem autem tenet cum non causatur sicut in proposito. . ,

SCHOLION.

I. Qnocl ex parle cognoscentis uno eodemque niodo el ea- n. Ale.x. Hal., S. p. J. q. 23. m. 2. a. 1.3, m. 4.

dem ralione cognoscendi Deus omnia cognoscat, e.Aincilur ex Scot., I. Report. d. 36. q. \ ; de Primo principio, illo axiomate (in flne corp.), quod « cognitio Dei non recipit 9; Collat. 21.— S. Thom., I. Sent. d. 38. q. 1. a.

modum essendi et nobilitalem a cognito » (cfr. supra d. 38. q. 14. a. .3. et in seqq. passim; S. c. Gent. I. c. 46. et 4. ad i, q. 6. ad 2.). Hoc coliaerel cum alio principio: Quid- Verit. q. 2. a. 13. — B. Alberl., hic a. 2, d. 36. a.

quid recipitur per modum recipientis recipitur, licet rnceptio tr. 1 5. q. 60. m. 2. — Petr. a Tar., I. Sent. d. 36. aliouius rei ab extra nullo modn dici possit de Deo, cuius in- — Richard. a Med., I. Sent. d. 35. q. 7. in solut. tellectus est substanlia et actus iiurissimus. — In solut. ad 3. .Egid. K., dc hac et seq. q. d. 38. princ. 1. q. dicitur, quod veritas creaturae polesl esse similitudo Dei, quod Gand., S. a. 40. q. 43. — Durand., I. Sent. d. 35. q, explicalur supra d 3. p. !. q. 1. ad 1 , q. 2. ad 3. 4; et quod 1. Sent. d. .35. q. 2. 3.

reiilns Dei est simililudo creaturae , de quo \ide d. 3S. q. 1 . 2.  , ,

SENTKNTIARUM LIB. 1.

2. Item, rVugiistinus decimo quiiilo de Trinitate': qubmodo potest illud intelligi , quod rei inutabilis

u Eius scienlia inamissibilis est et invariabilis »; sed sit scientia immutabilis?

oinne tale iininutabile: ergo etc. 3. Item, hoc ipsuin ostenditur ralione, quia c NcLus I 0. I

quod nobilins est Deo altribuenduni est; sed nobi- bor est cognitio qua cognoscitur res immutabiliter, . Deus mulabilia cognoscil immutahililer secunclum J. quain qua cognoscitur mutabiliter: ergo etc. actum. sciendi, licet res secundum aclum es- i^-

4. Iteiii. i|uod est in aliquo est in eo per mo- sendi sint mutabiles. dum eins, in quo esl -, et hoc verum est maxime in Deo, quo omne quod est, esl ipsum sive ipse in Dicendum quod cum quaentur ,

Deus: ergo cuni scientia rerum et ipsae res cogni- utrum Deus sciat res imnuitabiliter, hoc est dupli- tae sint in Deo, et ipse sit omnino immutabilis: snnt citer : quia haec dispositio ' immutabiliter potest

ergo in Deo immutnbiHter. determinare actura scicndi Dei, vel actum essendi j. Ilem , ad hoc esl ratio .Vugnslini ^ ducens rerum. Si actum sciendi Dei , sic oranino verum ad impossihUe : « Dei eniui scire est suum esse , et est, quod iiiiiiinlabiliter scit, quia circa eius actum scientia sua est sua essentia»: si ergo sciret mutabi- et cognilioiicin iion cadit transmutatio nec vicissi-

liter , esset rautabilis, quod omnino in ipso est im- tudiiiis ohuiiihrdtio '. Si autem determinet actum possibile. essendi reruin, sic falsum est de rebus mutabiU- 6. Iteni, ubi est mutabilitas, ibi nulia est cer- bus, quia Deus scit eas mutabiles et novit ipsarum titudo, si ergo Deus sciret res mutabiliter, sciret rautabilitatem, et scit, se habere nunc aliter'quam incerle: sed incertitudo est conditio dedecorans co- prius; sed tamen novit immutabililer. gnitioneni : ergo non haberet Dei cognitio perfectam Et ratio buius est, quoniam in eius cognitione nobilitatem. non est receptio, non est successio , nec est ohlivio; *° CoNrn.\: 1. Cuni res est praesens, scit Deus, et ideo , quantumcuraque res sint inutabiles , ipse - eam esse praesentein ; et cum praeterila , scit eam non mutatur in cognoscendo mutabilitatem earura. Et esse praeteritam; et cum est futura, scit eam.esse quamvis nuUum sit simile, potest tainen cogiiari, si futuram, non praeteritam: ei'go videtur, quod sicut intelUgatur vel cogitetur oculus fixus in pariete, qui nos cognosciraus res mutabiliter, ita et Deus co- se ipso videat transeuntes sine receptione et unico gnoscat \ aspectu omnes videat et oranes raotus ipsorum , quan- 2. Item, ad hoc quod scientia sit vera, necesse tumcumque res mutentur, tamen nec oculus muta- est , scibile et scientiara proportionari , alioquin non tur nec eius cognitio; et sic est in Deo ". Exemplum Exempinm. est vera scientia: cum igitur mutabilis ad immuta- autem ad hoc intelligendum potest sumi a contrario bile non sit proportio, sed rautabilis ad mutabile sic. Quia enim scientia causata pendet a scibili et ,

ergo Deus non cognoscit res mutabiles irarautabili- non e converso, ideo potest esse mutatio circa scien- ter, sed mutabiliter : alioquin noii vere cognoscit,ut tiam per oblivionem et errorem et successivam videtur. considerationem , nulla facta rautatione in scibili. Sic 3. Item, « quidquid scitur,est verum=»,ergo contrario modo ", quia scientia divina non pendet quod irarautabiUter scitur, immutabiliter est verum; ex re scita, potest esse mula.t\o circa. scibile , nulla

sed res mutabiles non habent veritatera inimutabi- mutatione existente in divina scientia; et tamen illa

lem: ergo non possunt sciri immutabiUter. scienlia totum scit.

4. Item, quia res sunt contingentes , ideoDeum 1. Et per hoc patet responsio ad primo obie- soiuuo op- praescire futura contingentia est contingens , sicut in ctum de hoc quod scit fuisse, el esse. Dicendum praecedentibus ostensum est": ergo quia res sunt enim, quod hoc dicit mutationein a parte scibilis, rautabiles, Deura scire res mutabiles est mutabile: non scientiae. ergo mutabiliter cognoscit Deus mutabilia. Aut si 2. Ad illud quod obiicitur de proportione, di-

non est hoc verum , quaero quare non ? Et iterum, cendum, quod in speciaUbus conditionibus non opor-

' Cap. 13. n. 22. Vide hic jit. Magistri , c. I. 8 lacob. I, 17.

2 ClV. supra pag. 625 , nota 3. De ipso argumento cfr. ^ Pro aliter plurinii codd. cuni ed. 1 incongrue cognitio- August., XI. de Civ. Dei, c. 10. n. 2. nem; nonnulli codd. ut I (in marg.) et V retentae voei aliter ' Libr. XV. de Trin. c. 13. n. 22, ubi principia luiius praefigunt hanc vocem cognilionem, qua adiectione lectio red- urgumenti liabentur. Vide hic lil. Magistri, c. I. ditur aequivoca. • Cod. V verbo cognoscat praemittit eas. '° Codd. F S T cum ed. I ip.'a. Mox post nullum ed. I

= Cfr. .\ristot., 1. Poster. c. 2. Ipsa Philosophi verba habes inserit exemplum. supra pag. 090, nota 2. " Cfr. Boeth. , V. dc Consol. prosa 6. Vide etiam S. Bo- " Dist. 38. a. 2. q. 2. infra 40. 1. ad ' Pro disposiUo ed. 1 dictio, Vat. determinatio. Paulo ante Cod. Sic e contrario Deo. pVo duplicitcr eadem Vat. duplea;, cod. cc Imec est duplex.  . ; , ,

DIST. XXXIX. ART. II. QUAEST. III.

tet proportionari etiam scientiam causatara , cjiiia rei tingensnon praescit Dens necessario; dicendum corporalis est scientia spiritualis ; sed sufficit , quod quod non est simile tum ex parte aclus praesciendi , Noiandun sil proportio iu veritate. tum ex parte disposilionis. Ex parte actus non est 3. Ad quod ojjiicitur, quod quidquid sci- iliud simile, quia praescire semper notat^ rei eventum tur, est verum: ergo quod scitur immutabiliter, im- sed scire non semper connota.t rei existentiam ; scit mutaliiliter est veruni; dicendum, quod liic est ac- enim Deus quae potest facere, et nunquam faciet. cidens ^. Quanivis enim scientia requirat verilatem Praeterea, non est simile de dispositione, quia mo- in scito de ralione suae inlentionis generalis, maxime dus immutabilitatis respicit actum, sed contingens scientia respectu eunntiabilis; tamen scientia non respicit non tantum actum, sed ordinationem ad dicit semper contbrmitatem in immutabilitate, ma- futurum; et actus quidera divinae cognitionis est xime divina scientia , quae a scibili non dependet. irarautabilis et necessarius, sed comparatio ad fu- 4. Ad iUud quod obiicitur, quod futurum con- turum contingens est contingens.

SCHOLION.

Solulio liuius ot se(|uenlis quaestioiiis clependel a pi-ijicipio soieniia faturot-mi a scieniia mutabiiium duplici e,\ capitc dif-

recepto, quocl Deus, cuius scientia non dependet fert, scil. es parte actus , quia actus praesciendi connotat rei a rebus, sicut nostra, res cognoscat non secnndum moduni ea- eventum, non nctos sciendi Te\ existenliam; et « ex parte dispo- runi, sed secundum modum suum; ergo mutabilia immutabililer, siiionis » quia in praescieniia implicatur ordinaUo eorum qiiae — ,

conlingentia infallibiliter, temporalia aeternalitei'. Inter anti- sunt contingentia , sed scieniia per modum immutabiliialis lan- quos Scholaslicos hanc quaestionem specialiter tractant Alex. Hal., tum ipsum actum respicit. S. p. I. q. 23. m. 4. a. 6, qui rem aliis etiam exemplis a Alex. Hal., S. p. 1. q. 23. m. 4. a. 6.— S. Thom., S. I.

crcaturis acceplis illuslrat, et B. Albert., S. p. I. Ir. 15. q. 60. q. U. a. 15. — B. Albert., liic a. 3; S. p. I. tr. 15. q. 61. m. m. 4. a. I. partic. S. De quibusdam difflcultatibus a Scotistis 6. — Pctr. a Tar., hic q. I. a. 1. — Dionys. Carlh., I. Sent. obiectis supra d. 38. a. 2. q. 2. in Scholio mentionem lecimus. d. 38. q. 2. — Pro intelligentia solutionis ad 4. nolandum est, quod yrae-