Bonaventure

QUAESTIO I.

Utrum praedestinatio inferat salutis necessitatem.

Quod autem inierat necessitalem, ostenditur sic. esse praescitum sic se habent, qiiod impossiljile est, 1. Oiniiis causa, quae necessaria est in se et siraul inesse eidem; impossibile est etiam, alterum I opposi- necessario ponit effectum , infert simpliciter necessi- alteri succedere, scilicet quod homo primo sit praede- tatem effectui ; sed praedestinatio respectu salntis est stinatus et postea praescitus: ergo cum est praede- huiusmodi : ergo etc. Minor patet. Praedestinatio stinatus, nullo modo potest esse praescitus : ergo etc.

enim, cum sit Deus in se, dicit quid necessarium; 5. Item, de omni quod aeternum est, cum non et iterum , necessario infert effectum, qnia necessario est, irapossibile est esse, quia impossibile est, quod sequitur : si est praedestinatus , salvabitur : ergo etc. non ens sit aeternum; sed praescitus si est, aeter- 2. Item, omnis causa, quae nullo moda potest naliter est praescitus: ergo illuin qui non est prae- cassari, necessitatem ponit circa productionem effe- scitus, impossibile est esse praescitum. Sed praede- ctus — nam causa dicitur cassari, cum nuUum ponit stinatus non est praescitus: ergo etc. effectum — sed praedestinatio nullo modo potest 6. Item, de eo quod non est, idem est dicere, cassari: ergo praedestinatio ponit necessitatem. hoc posse esse, et posse ' incipere esse; sed prae- 3. Item, quotiescunique duae causae concurrunt scitum est quid non ens respectu praedestinati : ergo ad aliquem effectum , quas impossibiie est discor- idem est dicere, praedestinatum posse esse praesci- dare, si una est immutabihs, necesse est, alteram tum, quod posse incipere praesciri sive damnari.

esse iminutabileni , et effectum per consequens. Haec Sed non potest incipere esse praescitus, ergo elc. manifesta est per se: nam si altera est mutabilis, Contra: 1. Praedestinatio divina nullum facitFim.

reliqua existente immutabib, possibile est, eas dis- indigne salvari: ergo cum dignitas in salvando re-

cordare. Sed impossibile est , quod praedestinatio et spiciat meritum, et meritum liberum arbitrium, liberum arbitrium discordent: ergo cum praedesti- ergo praedestinalio non tollit arbitrii libertatem, se-

natio sit causa immutabilis, necesse est, quod libe- cundura quod libernm arbitrium: ergo nec imponit rum arbitrium sit immutabile; et si hoc, cum to- necessitatem. tum sit immutabile , restat ergo , quod necessita- 2. Item, praedestinatin nihil aufert libero ar-

tem imponat praedestinatio libero arbitrio et saluti. bitrio, sed tantum ponit in eo gratiam; sed gratia 4. Item, videlur, quod praedestinatus nullo nullam infert libero arbitrio necessitatem, ergo nec modo possit damnari , et si hoc , tunc necessario praedestinalio : si nullam ei iniponit necessitatem ^ salvatur ; et ostenditur hac ratiooe : ista duo con- ergo cum salus pendeat ex libero arbitrio, patet etc. vertuntur esse praescitum et damnari, esse prae- 3. Item, si praedestinatio iraponit necessitatem, destinatum et salvari; sed praedestinatus non po- ergo cum, omni casu contingente, necesse sit, eum test esse praescitus : ergo non potest damnari. Pro- qui praedestinatus est, salvari, ergo frustra laborat

baiio mediae. Quando aliqua duo sie se habent aliquis benefacere; quia, sive faciat bonum sive ma- quod irapossibile est , unum alteri succedere , nec lum , necesse est, eura salvari. possunt simul inesse , si alterum inest, impossibile 4. Itera, nullus lauilatur in eo quod necessi-

est, reliquum inesse; sed esse praedestinatum et tatis est, neque viluperatiir ': si ergo necesse est.

' Miilti codd. perpiTiim oniiltunl sucunduin posse. 3 Cfr. Arislol., II. Ethic. c. S : Propterea (virlutcs) neque fa- 2 In Vat. el cod. cc desunt verba si nwllam ei impmiit cullales et potentiac sunl, quip|)o cum neque boni neque mali necmitatem. ob id dicamur , quod absolule agei'e possimus neque laude- ;  ;, ; ,

DIST. XL. ART. II. QUAEST. I. 707

praeiiestinatum salvari et praeseitum damnari, neque scientia quidem lolum indudit in cognitione, quia praedestinatus laudandus est, si salvatur, neque liberum arbitrium et eius cooperationem et verti-

praescitus vituperandus, si damnatur; quod est con- bilitatem, et totnm. Et praeterea, non est nisi

tra statum gloriae et poenae. veri, et etiam de vero contingente est infallibilis,

sicul supra monstratum est in quaestione de prae- c NcLuS 1 0. scientia^ Ideo praedestinatio infert saiutem et non potest cassari nec discordare a libero arbitrio. Et Praedestviiatio nec ratione causalitatis nec ratione quia praescientia nuilam imponit necessitatem con- praescientiae infert necessitatem sive respectu sequentis, sed solum consequentiae , similiter nec salutis sive respectu liheri arbitrii. praedestinatio. 1. 2. 3. Ex hoc patent tria prima obiecta de Respondeo: Diceuduni, quod praedestinatio nec necessitate inferendi, impossibilitate cassandi, im- iciusio. infert necessitatem saluti, nec infert necessitatem possibilitate discordandi. Haec enim omnia dicunt libero arbitrio, quoniam praedestinatio non est causa necessitatem consequentiae solum, quia insunt prae- salutis nisi includendo nierita, et ita salvando libe- destinationi non per rationem causalitatis, sed rum arbitrium. praecognitionis , quae est concors, certa et infal- .\d inteiiigentiam autem obiectorura notandum, libilis. Concors , quia praescientia sive praecognitio ^ Lestiiia- quod praedestiuatio duo importat: et rationem prae- vera: qui enim cognoscit vere cognoscit, rem prae- T. ""' scientiae et rationem causae. In quanlum dicit ra- sentem esse, sicut est. et futuram ita evenire, sicnt cnn-tionem causae, non necessario ponit effectum, quia eveniet. Est enim veritas adaequatio rei et intelle- non est causa per necessitatem, sed per voluntatem: ctus\ Est itenim certa, quia independens, quia et iterum, non est tota cansa, sed cum alia causa nuUo modo pendet ex praecognito. Non enim se-

contingente, scilicet cum libero arbitrio. Et regula cundum eius exigentiam cognoscit, sed secundum est, quod quotiescumque effeetus pendet ex causa exigentiam luminis et claritatis aeternae, in qua necessaria et variabili — a necessaria tanquam ab nulla cadit dubietas, sed certitudo summa ; et ideo uaiversali , a variabili tanquam a particulari — de- de omnibus aequaliter certa est. Est iterum infal- nominatur a variabili, quia denominatio est a causa libilis , quoniam est tolum posse praesciti circum- particulari ' ; et effectus , qni dependet a causa plectens; et ideo in nullo potest falli nec circumve- contingente, est contingens. — Praeter rationem niri. — Et est exemplum Boethii in libro de Con- piae- causae importat - rationem praescimtiae ; et prae- solatione quinto", quodsi aliquis aspiceret de loco

mur aut vitupereniur. Adde quod facuUate praediti et potentes libro hanc invenimus definitionem veritatis et falsitatis : « Veri- natura sumus, boni aul mali, sicut superius diximus, natura tas est id quod est res ; secundum alios, veritas est sermo mininie cflicimur. ciuem conflrmat demonstratio vel sensibiliter vel intellectualiter ;

1 Ratia est, quia eflectus magis assimilatur causae parti- sermo autem iste sic est, ut deflnitio, quoniam est enuntiativa culariquam universali. Sic, ut exemplum afferamus Scholasti- naturae et essentiae rei similiter et sermo dicentis ; veritas :

corum, homo genitus magis assimilatur homini generanti quam quidem est enunliativa naturac et essenliae veritatis, quantum soli, quia sol est universale geneinns. Cfr. etiam supra d. 38. id sibi quod est res, vere est, et veritas non est nisi quod a. 2. q. 2. in corp. circa finem, et d. 14. a. I. q. 1. ad 6 , est. Falsitas est quod non estres.et dicitur oratio, qua de ali- ubi simile de nccessai-io et contingente habetur. quo dicitur eius contrarium. Verum est afflrmatio rei de re, a - Supple cum cod. R praedestimtio. qua [non?] removetur vere ; falsum vero est cius contrarium 3 Dist. 38. a. 2. q. 2 ; d. 39. a. I. q. 2. ad 3, et ibid. a. rectiim est quod impossibile est removeri ». Definitio veri- — 2. q. 2. — De ultinia proposit. corp. cfr. supra d. 38. a. tatis, a S. Doctore proposita, quoad verba magis convenit cum 2. q. \. illa deflnitione , quam Averroes proponit iii libro « Deslructio * Cod. T cognitio. destructionum » , disp. metaph. I. circa flnem (dub. 22.) : « Ve- 5 Haec communiter a Scholasticis aut deflnitio veritatis ritas namque, ut declaratum cst in' sua declaratione (deflnitio- .4ristoteIi attribuebatur, aut cuidam Isaac, qui scripsit librum ne), est aequare rem ad intellectum, scilicet quod reperiatur de Definitionibus. Si verba tanlum spectas , deflnitio veritatis a in aniina, sicut cst extra animam » (ed. .Venet. I49S.) et — S. Doctore hic proposita neque in uno neque in altero occur- cum definitione Avicennae I. Metaph. c. 9, quae est ; Veritas au- rit, sed si ad sententiam intendis, illa deflnitio habetur apud tem... intelligitur dispositio dictionis vel intellectus, qui signal utrumque. Arislotcles multis locis de veritate et falsilate oratio- dispositionem in re exteriori, cum est ei aequalis. Cfr. etiam nis loquens docet, oralionem esse veram, si enuntiet rem Anselm. , libr. de Veritate. — Paiilo post pro pendet plures sicuti est; at falsam, si enuntiel rem, siciit non est. Cfr. libr. codd. ut X Z aa bb dependet ; deinde pro eius exigentiam Vat. de Praedicam. c. de Si(bstantia ; I. Periherm. c. 7. (c. 9.) cum cod. cc eius (i. e. praecogniti) existeniiam ; demum pro III. de Anima , text. 21 . seqq. (c. 6.) ; et IV. .Metaph. text. 27. el ideode omnibus multi codd. cum ed. perperam et ideo I

(III. c. 7.) nec non V. Metapli. lext. 34. (IV. c. 29.). In libro IX. omnibus. Metaph. text. 21. (VIII. c. 10.) autemait: <t Quamobrem verum " Prosa 6, ubi auctor de providentia loquens ait: » quod (Ucit,qui divisum dividi et compositum componi putat; falsum porro ab rebus infirmis constiluta quasi ab excelso rerum cacu- autem, qui contra quam ros se habeant, aut quando sunl aut mine cuncta prospiciat »... Et ibid. praescientiae immutabilita- non sunt ». Quod ad Isaac attinet, inspeximus Monachii cod. tem impugnanti respondet: Propositum te quidem tuum po.sse Bibl. reg. n. 8001, W., qui a fol. ISI vers. usque ad fol. IS4 deflectere, sed qiioniam et id te posse, et an facias, quove con- vers. continct laudati Isaac librum dc Deflnitionibus. In quo vertas, praesens providentiae veritas intuetur, divinam te prae-  , ' ,, ;, .,

708 SENTENTIARUM LIB. l.

eniinenti circiimiacenlem regionem, nbi est multi- et ratio, quod iUum salvari est contingens; et qui tudo omnes simul et uno aspeetu viarum, quas diceret contrarium et assereret, respuendus esset. videret, ambulans per locum illum, quamvis possit secundum omnium iudicium certum. Et iterum, per diversas vias ire , non tamen posset visum eius quod si consequens est contingens, im- ars dicit, latere, pro eo quod per millam viam posset ire, possibile est, antecedens esse necessarium, et hoc quam ille non videret. Si ergo intelligatur unus supra probatum est per tres regulas'; et qui dice-

esse visus, qui posset omnes vias praevidere et totum ret huius contrarium, totam artem syllogisticam posse euntis, nullo modo quis eum praevenientem deslrueret, cuius virtus illationis esl. ut oppositum circumvenire posset. Et talis est aspectus divinae consequentis non possil stare cum antecedente. Cer- praescientiae, quia ab aeterno cognovit omne quod tum est autem, quod oppositum contingentis stal poteramus cogilare vel velle; et simul ciuu hoc cum necessario '. Istum ergo esse praedestinatum vidit . in quam partem nostra voluntas el operatio non est necessarium. Et est necessarium. , vel con- inclinaretnr. Et qiiia totnm posse et velle et agere tingens , vel impossibile ; et non est impossibile nec cnmplectitur , ideo iion potest falli. Et quia praede- necessarium : ergo est contingens ; et contingem Motandi.m. stiuatio claudlt praescientiam , hinc est, quod concor- potest non esse: ergo iste qui est praedestinatus dat cum libero arbitrio, et non potest discordare potest non esse praedestinatus. et non pntest cassari ; et neccssario infert salutem Et hoc quidem credo quod necesse sit poni sed non necessario efficit^. hoc tamen difQcile est intelligi. Potest tamen sic

4. Ad illud quod quaeritur, utrum praedeslinatus capi. si praesupponamus quatuor vera. Primum est, possit damnari; dicendum, quod sic, sine distin- quod praesens divinae aeternitatis circuniplectitur ^i. ctione, quia quamvis haec possit distingui de re, omne tempus, idem et uniforme; et hoc dicit An- vel dicto^: praedestinatum damnari est possibile sehnus in libro de Concordia praescientiae et liberi

sicul haec: album possibile est esse nigrum; haec arbilrii ', quod « sicut praesens tempus circumple- tamen non est distinguenda secundum artem: prae- ctitur omnera locum, et orane quod in loco est, ita

destinatus potest damnari, sicut nec haec: homo praesens aeternitatis omne tempus » . Et hoc neces- albus potest esse niger. Non enim potest esse de sarium est poni , quamvis non possiraus hoc plene dicto, cum non sit dictum. intelligere. Videraus enim eius oppositum esse fal- ,

Propter quod intelligendura, qund ista habet^ sum et impossibile: quia si hoc non esset, tunc Praenotand.i tres causas veritatis: praedestinatus potest damnari, mutaretur praesens divinae aeternitatis. — Secun- uiiimorum sicut Iiaec: praedestinatus potest esse praescitus: aut dum est illud, quod Deus uno el eodem cognoscit quia forma praedicati potest inesse subiecto cum omnia, ita quod est unica Dei cognitio, qua cogno- forma implicata, vel post formam implicatam, vel scit hoc et qua cognoscit eius oppositum. Et hoc sine forma implicata. Quocumque enim modo prae- supra" probatum est auctoritate et ratione, non dicatum possit inesse, iudicanda est locutio sim- soluni quantum ad illud per quod cognoscitur, sed pliciter vera; et dico, quod jn tertio sensu locutio etiam quantura ad actum divinae cognitionis. — est vera^: praedestinatus potest esse praescitus. Tertium est, quod cum dicimus, divinam cogni- Praedestinatus enim potest non esse praedestinatus, tionera vel voluntatera ordinari ad hoc cognosci- et necesse est, omnem hominem esse praedestina- bile et ad aliud, non ponitur ordo vel respectus tum, vel praescitum; et ideo sequitur, quod possil in Deo actu, sed solum ex parte rei creatae vel esse praescitus. Et hoc quidem necessarium est cognitae; et ille quidem, sicut praevisum est'°, non poni. Nam fides dicit et ratio, quod sequitur: si ponitur in actu , sed in habitu, nec de praesenti est praedestinatus salvabitur. Rursus, fides dicit , sed de futuro. — Quartum est, quod futurura sub

1 posse vitare, sicuti praesentis oculi effugere non accipere, et dein posl verb:\ simpticiler vera, ut minorem haec possis inluilum, quamvis te in varias actiones libera voluntate verba addere : sed in ista propositione forma praedicati subie- converteris... Omne namque futurum divinus praecurrit intuilus cto non inesse potest nisi in tertio sensu i. e. sine forma impli- et ad praesentiam propriae cognitionis retorquet ae reyocat. cata, et tunc conclusionem facere: ergo dico, quodin tertio elc. Cfr. et ibid. — Paulo Metr. 2. pro locim inferius illiim Vat. « Dist. 38. a. 2. q. 2. fundam. 1-3. — Paulo anle loco cum cod. cc locum suum. voculae supra in plurimis codd. falso legitur sopliisma. ' visum. — Pro praevenimtem Intellige : sola Vat. prae- ' Vide loc. cit. secundam et tertiam regulam. — Vat. cuni videntem, et aliquanto inferius inclinantur pro inclinaretur. uno altcrove cod. perperam non stat pro stat. ^ Sive, ut aliis verbis utamur, est nece?sitas in eonsequendo, * Quaest. c. 5 Quemadmodum praesens tempus conti- 1 . :

sed non in efficiendo. Cfr. supra d. 38. a. 2. q. 1. net omnem locum et quae in quolibet loco sunt, ita aelerno 3 Cfr. hic lit. Magistri, c. I , ubi dictum, distinguitur a vero, praesenli simul clauditur omne tempus et quac sunt in quoli- et sensus composHus a sensu diviso. bet tcnipore. ' Vel potius : habere potest. " Dist. ;i9. a. I. q. I , et q. 3. ad i, nec non a. 2. q. 1, 5 Pro faciliore huius loci intelligenlia non inulile erit, pro- et q. 3. ad ul(. — Paulo superius post jmo et eodem cod. Z positionem : Quocumqiie enim modo praedicatum possit inesse, supplet respecln vel modo. ludicanda est locutio simplicitrr vera, ut maiorem syllogismi 1» Dist. 38. a. 2. q. 2, et hic a. I. q. I.  ,, ,

DIST. XL. ART. 11. QUAEST. I. 709

ratione futuri, quotl ponitur semel esse verum, gnificalum impnrtant divinam essentiam, quantum ponitur semper fuisse verum, et quod ponitur se- ad connotatum important futura contingentia. Quan- mel esse falsum, ponitur semper fuisse faisum; et tum ergo ad principale significatum idem sunt ideo cum ponilur posse esse, non ponitur nec mu- quantum vero ad connotatum, quia sunt contingentia, tari nec ineipere '. quae non de necessitate insunt, potest unum esse His praesuppositis facile est inteliigere, quod alterum^ Quia vero connotata non tantum sunt ppiicaiio. praedestinatus potest esse praescitus, et quod Deus contingentia, sed etiam de futuro, quae nihil po- quem praescivit potuit praedestinasse. Constans enim nunt actu, possunt non inesse et inesse sine muta- est, quod salus istius qui praescitus est, potuit ab tione. Cum enim ponuntur inesse vera de futuro, aeterno praevideri, cum possit esse sive fieri in ponuntur semper fuisse, et cum ponuntur non esse tempore; et si potnit ab aeterno ordinari ad divi- ponuntur nunquam fuisse, sicut patet; et Anselnius" nam cognitioneni et voluntatem, potest et nunc. dicit, si dicatur, aliquid esse futurum de contingenti,

Etenim quia praesens totum est, et nihil transiit constat quod possibile est, non esse futurum; et si in praeteritum, et nihil factum est, quod ^it ne- futurum est, semper verum fuit, ipsum esse futu- cessarium esse faotum; hinc est, quod sicut potest rum. Et ideo haec est vera sine mutatione et sine cogitari, vere posse' et non praedestinasse ah ae- inceplione : praedestinatus potest esse praescitus. terno, ita etiam, quod possit nun.c, in suo scilicet Nulla enim repugnantia est nec ex parte signiflcati

nunc aeternitatis , non praedestinasse. Et hoc dicit nec ex parte connotati, et hoc patet, si resolvantur '. Magister in littera. Actus tamen aeternus divinae Sensus euim est: iste est praedestinatus, id est, iste cognitionis non potest cogitari non fuisse, sed ad est a Deo praecognitus et salvabitur per Dei gra- hoc fnturum contingens ordinatum non esse ' ; et si tiam. Similiter: iste est praescitus, sensus est: iste

hoc ponitur , non ponitur aliqua mutatio in aeterno est praecognitus et damnabitur per snam culpam. praesenti, quia nulla ponitur successio; nec ponitur Constat enim, quod in divina cognitione non est mutatio in cognitione , quia non ponitur in Deo alia differentia in se, sed solum in connotato. Cum ergo cognitio nec in ordine ex parte cognoscentis , quia salvandus possit damnari, praedestinatus potest esse non ponitur in Deo alius ordo, nec in ordine ex praescitus sine aliqua mutatione. parte cogniti , quia ex parte illa non ponitur nisi 4. S. 6. Ex hoc patent alia tria obiecta: nam futuruni: et illud, cum non est, potest intelligi esse, primum et ultimum intelligitur in formis, quae et potest esse futuruni sine mutatione \ aliquid ponunt actu circa subiectum ; secundum vero Et hoc totum clarius aperitur, si veniamus ad de eo quod est ita aeternum quod nihil temporale ,

iiirmatur. signiflcationem horum vocabulorum praescitus et connotat. Talia autem non sunt esse praescitum et praedestinatus. Praedestinatus enim et praescitus esse praedestinatum '. Et sic patent omnia. duo sunt vocabula, et quantum ad principale si-

1 Clr. disl. 38. a. 2. q. 2. ad duo ultima, ubi duplex di- = id est, quia sunt v. g. relate ad hominem conlingentia slinguitur imniutabile et aeternum, ununi scil., quod converti- non est necesse, unum eorum dele.rminate ex se illi convenire, tur cum ente necessario, et alterum, quod non convertitur cum sed potest illi convenire vel unum vel alterum. Paulo anto — ente necessario, cum non sit aliquid actu, ut est futurum pro connotatnm ed. 1 connotata. contingens. " de Concord. praesc. Dei cum lib. arb. q. I. c. 2: Libr. - Supple : praedestinare. — Pro posse Vat. potuisse. Par- Sicut non est idem rem esse albam et rem albam esse albam li- ;

ticula et, quae verbum posse sequitur, deest in cd. 1 et in gnum enim non est semper necessitate album , quia aliquando, cod. T a secunda nianu expuncta est. Paulo superius pro priusquam fleret album, potuit non album et postquam fieri ;

iransiii multi codd. cum ed. 1 iransit. — Sententiam Masistri est album potesl fieri non album , lignum vero album sem- ;

vide hic, c. I. per necesse est esse album quia nec antequam sil nec post- , ,

3 Simul audi : polesl cogitari. Cfr. supra d. 38. a. 2. q. 2. quam est album, fleri potest, ut album simul sit non album... in corp. — Paulo supcrius pro sed ad hoc nonnulli codd. sci- Eodem modo res aliqua, ut quaedam actio, non necessitate futura licet ad hoc ct Vat. cum cod. cc vel ad hoc. Eadem Vat. paulo est, quia priusquam sit, fleri potest, ut non sit futura ; rem inferius post et si hoc in textum in.serit non; perperam. Dein vero futuram necesse est esse futuram, quoniam futurum ne- post in aeterno cod. V omittit praesenti, quae vox et in cod. T quit esse simul non futurum. Cfr. et ibid. c. 3. — Paulo ante primo defuit, sed poslea secundis curis adiecta est. pro inesse vera ed. I esse vera. * Ncmpe , quia quod non est non mutatur, licet fiat;sup- ' Intellige: duae propositiones sequentes; vel lege cum Vat. ponit enim mutatio existentiam. Vat. niinus apte ad conlex- resolvatur (ed. 1 resolvitur), scil. illa propositio. lum paulo superius pro potest esse futurum ponil non esse 8 De quo cfr. supra d. 38. a. 2. q. 2. ad ult. futurum.  , ,; :

SENTENTIARUM LIB. I.

SCHOLION.

I. SnpposiCu distiiictione inter iiecessitatem ubsoltiittm sive tiae ipse ordo praedestimtioms iiabet infallibilem certitudinem,

conseiiiientis , et hypotlipticiim sive co^isequentiac vel illiitionis nec tamen causa proxima salutis ordinatur ad eam necessario, (supni (i. 38. :i. 2. q. I.), in liae qniicstione pi-inci|iali(i'r agi- sed contingenter, scilicet liberum arbitrium » (cfr. S. 1. q. 23.

tui- ile necessitiite iibsoliila, sccl in flne cofp. ctiiim cle neccs- a. 7.). Putamus autem, S. Bonaventuram praecise in hoc non sitate liypotlieticn. Insnpei' in solut. iid 4. triictntur specialis dissentirc a S. Thoma , cum alibi (in quacstione seq. in coi-)).) quacstio, i|uo scnsu dici possit, quod praedestinatus possit praeter certitudinem infallibilis scientiae referiit ctiam certitu- damnari. — .Miniitcstc haereticii et a Concilio Constantiensi, ap- dinem immutabilitatis, ex divina dispositione et ordinatione or-

probanle Martino V. , condamnata est propositio ( prop. 27. ) Wi- tam, quae includit voluntatis decretum; unde dicitur inha (d.

clelTi: « Oninia de necessitalc absoluta eveniunt ». 4S. a. 2. q. 1 . ad 2.) : « volimtas facit de sCientia dispositio-

II. Ut dogma Ciitholicum niclius intelligatur, Seraphicus pcr nem ». Insuper etiam ipsam praescientiam Dei in causalitiite

partes probat, quod ncc riitio cintsnlitntis . iicr vM\o scicntiae secundufti S. Bonaventuram fundari, iam supra d. 39. a. I. quae implicantur in iiiiicdcsliniilioiic. nccrs.siliilcin lilicro arbi- q. 1 , Scholion dictum est. llanc autem causalitatem ab ipso non

trio inferant. Nolum cst, priiihr iinliiiuos hiicii-iicns Ciilxiiium in sensu solius ciiusae eflicientis intelligi , etiam hic in solutione

pluresque alios ila causalilalcni piacdcstiiialionis ct etlicaciam ad 1. 2. 3. satis manifestatur.

graliiic c\iii;j^ciiissc, iil liberi arbitrii vera causalitas et coiitin- III. In solut. ad 4. subtiliter discutitur locutio : utrum prac- gcnliii Inlliiliif . (111, isi illud a Deo moveatur, quin se ipsum deslinatus possit damnari , et plura profiinda et notanda alle-

movciii cl ilclciiuinri. ijui eiroi- perniciosissimus reprobatus est runtur ad probandam viam S. Docloris, quae aliquatcnus dif-

a Concilio Tridentino Sess. B. can, i. Ihide ciilholici doctores fert ab ea , quani alii magisdi tcnenl.. Distinguit enim duas nnaniniiter docenl, actionem causae priiuiic noii cxcludere ve- propositiones; modalem , in qiia ponilur signiflcalum dicli in

lani et liheriim cooperationem caiisae sccundiic, nec molionem rccto, et lalis est fornia ]iropnsitionis : praedestinatus potest sivc clliciniiiin giiiliac impedire, quod eliani voluntas creala damnari; modalem, in tiua ponitur signiflcatum in obliquo, et

se i|is;iiii \irr iiiii\iiii cl determiiiel. Sed acriler eliani inler por accusativum et verbum infinitum qualis est propositio ,

scholiis ciihiiliiiis ilispiilatum esl de iiiodo e\ i-«feH(; illins coo- possibile esl, praedestinalum damnari. Proposilionem in hac pcrationis, priicci|nic inlcr duas scholas celebrcs, iii hac quae- secunda forma debere distiiigui, cum communi sententia af-

slione e.\ adverso sibi oppositas. Scliola enim, quae vocatur firmat etiam Seraphicus, Vel enim ista pioposilio intelligitur

Thoniistarum \eram S. ,\ugustini et S. Thomae doctrinam , de dicto et in sensu composito , et tunc est falsa (ut : album esse amrniat, quod divina vokintas sua causalitate ab intrinseco esse nigrum, est possibilc in scnsu ; haec propositio: album eflicaci inferat consensum liberum voluntatis crcatae, nedum est nigrum, est possibilis); vcl de re et in sensu diviso (ut: quoad subslantiam actus, sed cliam quoad modum libertatis res nunc alba potest fleri nigra), Distinctio de reoldicto, qua (cfr. S. Thom., S. I. q. 19. a. 8, q. 83. a. I. ad 3, q. 103. a. in hac distinctione ulilur ctiam iMagister, cxplicalur a S. Thom., t ; S. c. Gent. 111. c. 89 ; de Verit. q. 6. a. 3. ad 3.). In hac S. 1. q. 14. a, 13. ad. 3. — Pnmam vero formam proposi- sententia etiam cerlitudo divinae praescimliae explicatur ex tionis S. Bonav. sine distinetione tanquam veram admittit, dum ipsius voluntatis divinae decretis eflicacibus. Altera schola, ut Magister (hic c. 1.), S. Thom. (S. I. q. 23. a. 6. ad 3.), Scot., infallibilitatem et efficaciam decreti divini praedestinantis simul Richard. a Med., Durand. aliique ctiam in hac forma adhibent cuni indiflerentia liberi arbitrii explicet, ulitur sdenlia niedia, distinctionem sensus compositi et divisi. Probat autem Seraphi- qua praevidetur, quid voluntas factura sit de se, sed cum au- cus suam assertionem , supponendo triplicem sensum illius

,\ilio gratiae praeoenientis, antecedentcr ad omne decretum di- propositionis (« habet tres causas veritalis »); et haec potest esse vinum absolutum ; et hac via propugnat concursum divinum vera, unus ex tribus sensibus est simpliciter verus. Intelligi si

congruentem libertati ac molionem indiflerentem, quae non an- enim potest subiectum praedeslinatus vel « sub forma impli- tecedat determinationem voluntatis, sed ei sit simultanea vel, ut cata » i. e. reduplicative praedestinatus ut praedestinatm et , ,

aliqui videntor docere, potius eam consequatur. — S. Bona- sic est falsa; vel « post formam implicatam », i. e. qui antea ventura de causalitate divinae voluntatis hoc loco nihil dicit fuit praedestinatus postea Rt reprobus, et sic iterum est falsa; quod non sit generaliter receptum. Plura vide infra d. 45. a. 2. vel « sine forma implicata » i. e. absolute subiectum conside-

q. 1 . 2 ; et de motione divina II. Sent. d. 2S. p. II. q. 4. 5 rando, et tunc praedicatum potest damnari recte dicitur de d. .37. a. 1. q. I , d. 26. q. 6, d. 14. p. I. a. 3. q. I. subiecto, ut in sequenti et hic dub. 4. S. probatur; quod deinde Sed quoad alteram rationem, scil. praescientiae, manifestum quatuor profundis et valde notandis principiis aliquatenus cx-

est, praesertim ex solul. ad 1 2. 3, S. Bonaventuram refundere cer- . plicatur. — Solut. ad i. 6. iisdem flt principiis, quae adhibet Utiidinem, quae est in praedestinatione, non ad causalitatem in ea S. Thom., de Verit. q. 6. a. 3. ad 8.

implicatam , sed ad nobilitatem divinae scientiae ; unde potius IV. Alex. Ilal., S. p. 1. q. 28. m. 4. per totum. — Scot,, hic

ad praescientiam recurrit , ut ostendat concordiam praedestina- q. unica; et Report. hic q. unica. — S. Thom., de hac et seq. q. lionis cum libertate creaturarum ;immo ipsius verba hoc loco hic q. 3 ; S. I. q, 22. a. 4 , q. 23. a. 6 ; de Verit. q. 6. a. 3.

videntur rationem causalitatis penitus excludere, cum dicat — B. Albert., hic a. 1 4. 15. 16; S. de hac et seq. q. p. 1.

» non per rationem causalitalis ». Sed S. Thom. (de Verit. q. 6. tr. 10. ,q. 63. m. 3. a. 2. — Petr. a Tar., hic q. 2, a. 1, — a. 3. in corp.) quoad certitudinem praedestinationis videtur Richard. a Med. , hic a. 2. q. 1 . 2. — .Egid. R. , hic I . princ.

aliter sentire, cuin dicat: « Unde practer certitudinem praescien- q. 2. — Dionys. Carth., de hac et seq. q. hic q. 2.  : 1 :

DIST. XL. ART. It. QU.\EST. II.