Bonaventure

QUAESTIO II.

Utrum praedestinatio pmat certitudinem in evenlu.

Secimdo, sapposito quod praedestinatio iion desit, aliqua mansio vacua remanebit. Sed hoc est inferat necessitatem libero arbitrio , quod non possit inconveniens et indecens in civitate superna: ergo aiiter esse, quaeritur, utrum ponat certitudinem in certum est, quod quilibet praedestinatus locum suum eventu, scilicet, ut nunquam aliter eveniat, nisi habebit. sicut Deus praedefmivit. Et quod sic ostenditur: , 6. Item, numerus electorum a Deo praeflnitus 1. Primo wuctoritate loannis decimo tertio ' est optima et decentissima ratione et proportione iligo scio, quos elegerim; et secundae ad Timotheum — si enim omnia fecit ordinatissime, multo fortius

secundo: Novit Deus, qui sunt eius: ergo si di- supernam civitatem sed optima proporlio foedatur — vina cognitio est certa et infallibilis, et falleretur, si et perditur per augraentum et diminutionem ergo :

non salvarentur illi quos novit esse suos certitudi- si non potest esse, ut sit ibi defectus ordinis et pro- naliter, ergo verum est, quod sic evenit, sicut prae- portionis congruenlis, certitudinaliter tot salvabun- deflnivil Deus, ef sic etc. tur, et non plures nec pauciores quam" Deus 2. Itera, primae loannis secundo^: Ex nobis praevidit. exierunt, sed ex nobis non erant. Ponit illud ergo Sed coNTaA : I . Quod non sit certitudo eventus -^<i opposi-

pro signo: quod illud est signum, quod liomo non quantum ad personas , videtur sic : Apocalypsis fuit electus, quando non perseveravit in bono fiha- tertio': Tene quod habes, ne alius accipiat coro- Si ergo illud signum est rectum, certum est, liter. nam tuam; Gregorius ibi: «Dum alius labitur, alius quod omnes praedestinati et soli in gratia flnaliter in locum eius subinducitur »: ergo si unus vindi- perseverant; et si hoc certum est, quod soli salvan- cat sibi locum alterius, non ita evenit, sicut Deus tur et onmes : ergo certitudo est in eventu. ordinavit, iramo tota die flt transmutatio. 3. Item, Augustinus in libro de Bono perseve- 2. Item , super illud lob trigesimo quarto ' rantiae": » Praedestinatio est praescientia beneficio- Conteret muUos , (Jregorius ibideni: «Locum vitae, rum Dei, per quae certissime liberantur quicumque ahis cadentibus, alii soiliuntur ». liberantur». Si igitur liberantur certissime, patet 3. Item, quod non quantum ad sit certitudo quod certitudo salutis est respectu personarura, et num.erum, videtur Lucae quinto": Rumpebatur rete; sic etc. Glossa: «Non tot intrant de ludaeis, quot sunt prae- 4. Item, Augustinus in Ubro de Correctione et destinati»: ergo pauciores salvantur, quam sint prae- gratia^ «Certus est nuinerus electorum, qui non destinati.

potest minui nec augeriw: ergo videtur, quod cer- 4. Item, Deuteronomii prinio'": Addat Deics ad

titudo sit in quoto nuineio. hunc numerum multa millia; Glossa: « Ad hunc 5. Item, hoc videtur ratione, quia in domo nuraerum praedeflnitum in Dei praescientia qui ^ ,

Pairis sunt multae mansjones , sicut dicitur loan- novil , qui sunt eius » : ergo si Deus addit ad nu- nis deciino quarto '': aut ergo praevidit Deus , qui merum praedefinitum non , est certitudo qnantuni debeant ibi habitare, aut non. Constat quod prae- ad numerum salvandorum. vidil. qui debeant ibi esse: ergo si aiiqnis eorum 0. Item, quod quantum ad neutrum sil cerli-

' Vers. 18. — Sequens texlus est loc. cit. vers. 19, quem = Vers. 2. textum Vulg. sic exliibci: Cognovit Dominus, qiii sunt eiiis. « Pro quam Vat. qiiot. — Circa finem argumenli pro evenil Vat. cum aliquibus mss. ' Vers. ubi Vulgata ut ncmo pro ne alius. 1 , Textus — eveniet. mox allatus et Gregorio adscriptus, quoad scntentiam invenitur in ^ Vers. 1 9 , ubi Vulgata prodierant pro exierunt. — Vat. eius libr. XXV. Moral. c. 8. n. 20, et c. 13. n. 31 ; sed verba post pro signo inleriicit scilicet. ipsa, ut citata sunt, habentur in Glossa ordinaria ad praeno- ' Nunc, ut iam supra dictum est, de Dono persever. tata verba Apocalyps. , quare et Vat. pro Gregorius substituit nuncupal., c. 1 4. n. 3S ; sicul de GorrecUone et gratia (ut legitur Glossa. in arg. seq.) nunc de Correpiione etc. cfr. supra 699, col. 11. 8 Vcrs. 24. — Verba Gregorii habentur XXV. Moral. c. 8. nota 3. n. 19, ubi in textu originali iUis pro aliis. * Cap. 13. n. 39. Vide hic lit. Magistri, c. 1. — In flne ' Vers. 6. — Glossae ordinariae integer textus hic est: argumenti pro quoto Vat. quodam. Adiectivum qitotus idem Non tot intrant de ludaeis, quol apud Deum ad vitam erant significat quod determinatus , sicut et appellatio quota signifl- praeoi'dinati. cat quoddam determinatum, « quod quisque principi aut domino "> Vers. 11.— Glossa ordinaria integre sic Ad hunc nume- :

in tributum \d censnm praestare tenetur ». Du Cange, Glossar. riim , deflnilum apud Dtnim. Novit qui sunl eius, qui numerat mediae el inflmao latin. muUitudinem stellarum.  ;,,

712 SENTKNTIARUM LIB. I.

tudo, videtur. Intelligamus ABC esse luimerum tem , sed quantura ad infallibilitatem aeternae prae- praedestinatorum, D E F numerum praescitorum cognitionis , et quantum ad invariabilitatem aeternae

tunc quaero: A ita bene potest damnari, sicut praeordinationis °. et D, et e converso D ita ' salvari, sicut A: ergo 1. 2. Ad illud ergo quod obiicitur, qiiod aliussoiuMot , . , . . ,. , , liosilorm nuUa est certitudo quantum ad personas. Rursus altenus locum accipit et coronam; dicendum, quod A potest damnari, et tunc solum remanent duo, locus aeternae mansionis et corona relributionis ali- et D salvari, et tunc erunt quatuor: ergo nuUa est cui secundum reputalionem iustitiae ' , oistinoii. debetur certitudo quantum ad numerum. alicui secundum praedefvnitionem praescientiae. Et 6. Item, hoc ipsum ostenditur deducendo acl contingit, quod unus locus debetur alicui secundum inconvenims. Si enim certum est, qui et quot sal- praes&ntem iustitiam, eo quod, illo cadente, alius vabuntur, ita quod sic eveniet, et non aliter, quam- intrat, cui debetur secundum praedefinitionem ae-

vis possit aliter ^ : ergo nullus praedestinatus damna- ternam. Quando vero alicui debetur locus secundura bitur aliquo casu vel eventu, et nullus praescitus praedefinitionem aeternam, potesl quidein cadere salvabitur: ergo nallus debet curare, utrum faciat et locum perdere, et alius, qui noii est praedesti- bene vel male, quia si praescitus est, quidquid natus, potest acquirere; sed tamen hoc nunquam faciat, in fine damnabitur; si praedestinatus , quid- eveniet. Quia ergo praescitus iustus frequenter locum quid faciat, in fine salvabitur; stultus est ergo, qui aetcrnae mansionis perdit, quein alius paris meriti non comedit et laetatur , et non liabel bona in acquirit; et nemo scit, utrum sit praescitus, vel vita sua^. praedestinatus : ideo, quamvis sciat, se esse iustum,

tiraere debet, ne araittat locum. Et ad hunc ti-

CONCLUSIO. morem hortatur beatus loannes in praedicta aucto- rilate Apocalypsis. Et hic timor bonus est omnibus, Notamiii Praedestinatio a parte rei evenientis non habet et praescitis et praedestinatis, quia humiliat et sol-

certiludinem in eventu, a parte Dei praeco- licitat. Econtra, certitudo de electione elevat in

gnoscentis et disponentis habet certitudinem tumorem et deprimit in torporem; ideo secundum et infallibilitatis et immutabilitatis. ordinatissimam dispensationem ^ hoc factuin est, ut nulli reveletur , an sit praedestinatus, nisi sit a Deo Respondeo: Dicendum, quod esl dicere certitu- confirmatus in bono, ut non possit elevari per su- dinem a parte rei evenientis , et a parte Dei prae- perbiam vel torpere per negligenliam. Patet ergo, ordinantis \ Si loquamur de certitudine a parte rei, quod illa auctoritas non signiflcat mntationein fieri

cum haec dicatur contra contingentiam sic dico, , in praescientia , vel aliter evenire, cpiam Deus prae- coucjusioi. qviod iion est maior cerlitudo in numero electorum, scivit, sed quod qui actuahter iustus est potest quam sit in numero aliorum futurorum contingentium, locum , quo dignus est, perdere perdendo iustitiam, quia pendet eventus nostrae salutis et damnationis et quod qni peccator est potest locum sibi indebi- ex arbitrii nostri libertate. Si autem loquamur de tum ' acquirere accpiirendo iustitiam ; et hoc tota

certitudine a parte Dei praecognoscentis , sic cerlus die contingit. —Exemplum in veteri Testaraento ma- EsempH' coiiciusio2. est eventus salutis ^ certitudine infallibilitatis, quia nifestum fuit de Saule et David in regno, cui sci-

divina praescientia iion fallitur, et ideo semper evenit, licet Sauli recte potuit dici: Tene quod habes , id conciusios. ut praescivit. Cerlnni etiam est certitudine immuta- est humilitatem et iustitiam, ne alius accipiat co-

bililatis , quia divina dispositio et ordinatio uon ronam tuam, id est tibv debitam secundmn statum variatur, ut modo unum eligat et modo alium, sed praesentem, alii tamen debitam secundum disposi- qui serael electus est, semper fuit et erit, et non alius. tionem aeternam '". Exemplum etiam est in coronis Rationes ad priniam partem inductae procedunL quadraginta Martyrura. Ad argi;. in de certitudine eventus, non quantum ad necessita- 3. 4. Ad illud quod obiicitur de diminutione

' Cod. X post ita repetit bene. 5 Vat. et cod. cc iiic adiiciunt nostrae, et pauio inferius 2 Vat. , omissis verbis qmmvis possit aliter, post sequen- post ideo omittunl semper. tem vocuiam ergo interiidt certum est, quod, quue accessio •^ Ed. 1 praecognitiouis ; Vat. praedestinationis. nec in ed. 1 habetur nec in codd. In omnibus ferme codd. in- ' Vat. cum ed. \ voci iustitiae praemittit praesentis. Co5d. veniuntur verba a Vat. suppressa quamvis possil aliter, sed A I in hac propositione bis aliter pro alicui. Paulo inferius pro codd. perperam eis praeflgunt ergo, excepto cod. T (in quo eo quod Vat. cum paucis codd. et quod. a secunda manu ergo expunclum est) nec non excepta ed. 1 8 Vat. et nonnulli codd. dispositionem. Mox pro a Deo quos duos duces nos sumus secuti. Cod. X , qui de cetero plures mss. adeo. convenit cum ceteris codd. , omittit ergo ante nullas praede- 5 Vat. cum uno alteroque cod. debitum, quae lectio bene explicari potest. Paulo superius pro praescivit Vat. praescit, ' Respiciunlur verba Sap. 2, 6. seqq. ; Isai. 22, 13; Luc. ed. I praesciverit.

12, 19. — Pro non habel non sumit. ed. 1 1° Cfr. \. Reg. c. 13. seq. — De exemplo quadraginta ' Cod. W praedestinantis. Mox post rei Vat. addit eve- Martyrum cfr. Breviar. Roman. die 10 Marlii.

nientis. Dein pro dicatur codd. P Q X ( T in marg.) dividatur.  ; :

DIST. XL. ART.

et augmento, dicendum, quod totum referendain est inferendo a simili, dicendo sic : Deus praeordinavit, uaiio i. illud ad statinn praesentis iustitiae. Nam ilia Glossa: utrum tu debeas cras vivere, an non; ad quid ergo « Non tot intrant». intelligitur tempore primitivae comedis et bibis ? Qui sic argueret et tali rationi Ecclesiae, quia multi intralount in teinpore finalis consentiret, argueretur dementiae; similiter in pro- Ecclesiae. Similiter quod dicitur. quod Deus addat posito. — Secundo respondetur contra arguendo: tu natio -2.

ad himc numerum , intelligitur iustificando plures dicis, quod Deus praedestinat, et ego dico, quod Deus

et vocando ad fidem. tanquam iustus iudex iuste remunerat. « NuUum ergo .0. Ad illud quod obiicitur, quod possunt esse bonum irremuneratum, nullum malum impunitum^»: plures et pauciores et alii , quam sint praesciti ergo nullus laborat sine fructu, nuUus torpescit sine ergo ibi non est certitudo; dicendum, quod non est damno. — Et propterea dicendum quod praedicta Ratio 3. ,

certitudo necessitalis , est tamen certitudo infalli- argumentatio deficit: procedit enim, ac si Deus bilitatis. Quamvis enlra possint esse alii et plures, praedestinaret et praesciret in omnem eventum ; sed tamen nunquam erunt; et si essent, tunc ab aeterno non praedestinat hominera ad salutem nisi per me- praedestinati essent: ideo non potest ibi cadere ali- rita, nec reprobat, ut perveniat in damnationera qua mutatio. sine meritis. Et ideo non solum est nostra salus ex (3. Ad illud quod obiicitur, quod si ita evenit, parte Dei, sed etiam ex parte nostra; et cum ipse tunc frustra laborat praescitus et praedestinatus velit, omnes salvos fleri'' et omnibus gratiara im- , dicendum, quod illud est argnmentum stultorum ', pertiri, solum ex nostra raaiitia vel negligentia venit quod ducit eos in torporemetinipietatis excusationem. defectus nostrae salutis. Et ideo primo ostendendum est, eos stulte arguere,

SCHOLION.

I. Additur hciee ciuaeslio, ne quis ex priiieipiis antea sta- ab omnibus conceditur, licet de rattone certitudinis a parte Dei Ijilitis derogai-e possit ceiiitndini. divinac praedestinationis. Simul disscntiant. — Quod neino, seclusa revelatione, m-to scire po- in solutionc ad 3. {. resolvilui- alia quaestio, ulruni scil. nu- test, se essB pracdestinatum , docetur a Concilio Ti-id. (Sess. 6. merus pi-aedestinatoruni aiifjeri possit; et in solutione ad 6. c. 12.), et a S. Uoctore confirmatur infra d, 41. a, I. q, 2. et valide cl triplici argumcntationc rctunditur insipientia eorum, alibi.

qui doctrina hac ad impietatis excusationem abutuntur. Alex. Hal., S. 28. — B, Albert., II. Distinctionem certitudinis a parte rei evenientis , et a I. 12. — Petr. Riehard. pane Dei praedestinantis etiam S. Thom. , (S. I. q. 116. a. 3 ; hic a. 2. (|. 3.

dc Veril. q. 6. a. 3. in fine corp. et alibi) adhibct. Haec in gcnerc