Bonaventure

QUAESTIO I.

Utrmn electio sil in Deo ah aetenio, an ex tempore.

Quod autein electio in Deo sit aeternaliter nere. Sed in proprio genere non sunt nisi ex tem- ostenditur: pore: ergo nec electio.

1. Prinio auctoritate Apostoli ad Ephesios pri- 0. Item ,electio est praeoptatio sed Deus nihil ;

jnndamenia.mo ' : Ekgit nosunte mundi comtitutionem , ut praeoptat alii quantum ad inlensionem affectus ° essemus swncti et immaculati coram ipso. ergo solum quantum ad excellentiam effectus. Sed 2. Iteni loannis decimo tertio ' , Ego scio, quos : effectum non est ponere nisi ex tempore: ergo etc. elegerim; sed omnes elegerat teinporaliter , qui erant 6. Item , in plus est vocatio quam electio. Multi eius discipuli: ergo est alia eiectio in Deo quam enim sunt vocati, pauci vero electi, Matthaei vige- temporalis. simo secundo " ; sed vocatio est temporalis : ergo vi- 3. Item, quod electio sit in Deo, videtur per detur similiter quod electio.

ratimem, quia omnis agens discrete et ordinate, Quaeritur ergo , cum vocalio sit temporalis , est agens per electionem ' : sed Deus est liuiHsmodi: praedestinatio vero aeterna, unde hoc est. quod ergo in Deo est ponere electionem. electio et temporalis est et aeterna.

4. Item , quod ab aeterno videtur , quia omnis dilectio , quae est specialiter aliquorum , non tantum est dilectio , sed etiam electio ' ; sed praedestinatio

Dei non esl omnium hominum, sed solum salvan- Electio, sed non deliberativa, ab aeterno est in Deo,

dorum, et praedestinatio non esl sine dilectione, cuius manifestatio est electio temporalis. ergo neque sine electione ; sed illa ab aeterno : ergo et ista. Respondeo : Dicendum , quod electio dicitur

Sed contra: 1.Damascenus": « EJectio non ca- dupliciter: uno modo, prout dicit dilectionem cum Ad opposi- dit in Deum , quia divina natura non est possibihs discretione solum , alio modo, prout dicit dile- ad ignorantiam ». clionem cum discretione praecedenle et delibera- 2. Item, eligere est alterura alteri praeoptare; tione et inquisitione. Et primo modo est in Deo , <""°<:i"w

sed Deus vult omnes homines salvos fieri " ; ergo secundo modo " in creatura, in qua cadere potest

videtur, quod electio non sit in Deo. ignorantia; et hoc secundo modo loquilur Dama- 3. Item, videtur quod solum sit in Deo tem- scenus. porallter — enim non homo electio esset, si perslitis- 2. Ad illud quod obiicitur , quod voluntas Dei *°^?j'j;„, quod lapsus hominis set, ergo videtur, ad faciat ele- et dilectio est sine discretione; dicendum, quod est

ctionem — sed lemporale non ad facit esse aeterni ': voluntas antecedens et consequens: antecedens, qua ^^^f^'^; ergo electio non est aeterna, sed temporalis. vult quantum in qua vult cum lecuo. se est, consequens ,

4. Item , electio est dissimiUter entium ' ; sed praescientia prima quidem est nostrae salutis; et

omnia in Deo aeternaliter sunt unum et similiter omnium, secunda vero non '^ Secundum hunc mo- ergo electio est rerum existentium in proprio ge- duni est dilectio duplex: una, quae respicit volunfa-

1 Vers. 4, ubi Vulgato : Klegit nos in ipso; et infra pro " Epist. I. Tim. 2,4: Qui hominfs vult etc. Quoad maiorem coram ipso (Ambros. in liunc locum coram eo) Vulg. in con- huius argumenti commemoramus verba Aristot., IIL Ethic. c. 2 :

spedu eius. a Nani electio cum ratione et cogitatione est quod et nomen ;

"- Vers. 18. — Pro Item Vat. sola substituit Contra, et dein ipsum (jtpodipeais) significare videtur, quasi e quibusdam pro- post ergo interiicil non ; perperam, quia, hac lectione recepta, positis unum aliquod legatur i. e. capiatur ». Cfr. etiam

argumentatio Doctoris disturbatur et ad irritum redigitur. Damasc. , II. de Fide orthod. c. 22. 3 Cfr. supra pag. 600, nota 2. Cfr. etiam Aristot., III. Ethic. ' Vat. cum paucis mss. aeiemum. c. 2, et I. Magnor. Moralium , c. 16. (c. 17.), ubi agitur de 8 Quod et August. innuit de Divers. Qq. ad Simplic. I. q. 2. prohaeresi (rapi jipoaipioEu);) , quod verbum Graecum (npoai- n. 4 : Quomodo est enim iusla aut qualisciimque. omnino electio, pE(3t?l in antiquis versionibus Latinis modo redditur voce electio ubi nulla distantia est ? Et ibid. n. 6 : Nemo enim eligitur nisi (sic loc. cit. Etliic), modo voce proposilum, (sic loc. cit. Magn. iam distans ab illo qui reiicitur. .Moral.); in ed. recentiore Paris. (Firmin-Didot) verbum jtpoai- ' Sive, ut aliis verbis utamur : sed Deus quantum ad pEois constanter vertitur consiliim. artectus aequaliter se habet erga omnes homines. * De quo vide supra d. 10. dub. I. ' Vers. 14.

= Libr. II. de Fide orthod. c. 22: In Deo volendi quidem ' Ed. I interiicit esl solum. Plura de hac distinctione voluntatis invenies infro d. 46. actum dicimus non autem electionem proprie (xupiws) sumlam. , • ,

Deus quippc non deliberat, quia ignorantis est consilium inire. in corp.  : ,.;

DIST. XL. ART. III. QUAEST. I. 715

tem antecedentem , et hac diligit oQines; est et alia, 5. Ad illud quod obiicitur, quod electio est quae respicit consequentem , et liac diligit omnes praeopiatio; dicendum, quod praeoptatio ratione salvandos, et haec est electio. maioritatis effectus potest esse dupliciter : aut per i

3. Ad quod electio non ilhid quod obiicitur, modum approbationis ^ , aut per modum dispositio- esset, nisi homo peccasset; dicendum, quod est nis et praeordinationis. Per modum approbationis ei eic-electio, qua eUgitur et separatur bonus a malo , et ponit effectum in actu, per raodum praeoixlinatio- est electio, qua separatur melior a niinus bono. nis et dispositionis ponit in potentia tantuni; et si-

Haec secunda esset, si homo non peccasset; prima cut dispositio est aeterna, ita et praeoptatio. autem non esset, si homo non peccasset, non quia 6. Ad illud quod obiicitur de vocatione, quod

lapsus ahquid faciat ad rationem ehgendi, sed prae- solum est lemporalis dicendum, qnod vocatio dicit soiyuur ; '" visio lapsus ; et quamvis lapsus hominis fuerit tem- actam Mi exteriorem , electio dicit actum ut witerfo- Sm.' poralis, praevisio tamen eius fuit aeterna. rem, praedestinatio dicit actum ut anteriorem. Quo- 4. Ad illud quod obiicitur, quod electio est dis- niam igitur actus ut exterior connotat effectum ut similiter entium; dicendum, quod sicut dileclio du- exteriorem ideo vocatio solum est temporalis. Rur- ,

canKii-plex est: quaedam, quae oritur ex consideratione sus quoniam actus ut anterior non habet rationem ,

'

quaedam, quae est principium bonitatis; dMna bonitatis , initiandi ideo praedestinatio est solum aeterna. Sed ,

amana. ^.^ g/gcfto duplex cst quacdam quae causatur a : , quoniam actus interior per manifestationem flt diversitate et praeeminentia eligibilium , et haec con- exterior, hinc est, quod electio et dilectio' est ae- sequitur ehgibilia, ut electio humana; quaedam, quae terna et temporalis. est 7-atio diversitatis in ehgendo, ut divina, et haec Quod ergo obiicitur de vocatione, quod in plus est non quae sunt, sed quae futura dissimiJium, est, ergo prior; dicendum, quod prior est secundum ra-

sunt. Et talis praecedit et est aeterna ' nisi enim ; tionem intelligendi tanquam conmiunior, sed non quan- esset divina eleclio, omnes essemus reprobi et mah. tum ad ordinem durandi ; non enim est superius es- Et sic patet illud. sentiale, sed effectus'' consequens. Et sic patent omnia.

SCHOLIOK

I. Quid sit electio el quomodo ditferal u proposito ct a intelligendi efficaeem electionem praedestinntorum a Deo factam praedestinatione , explicatur in quaest. seq. ad 2. 3. et aliqua- esse post praevisum peccatum originale. Sed Scot. (III. Sent. tenus hic ad 6 ; sed dilTusius a Richardo a Med., 1. Sent. d. 41 d. 7. q. 3.) videtur sentire aliter et secundum suam sententiam, a. 1. q. I, et a S. Tliom. (I. Sent. d. 41. q. 1. a. 2.), ubi di- quod Christus incarnatus fuisset, etsi Adam non peccasset. citur: « Ipsa divina ordinatio, qua quidani aliis praeferuntur II. In solutione ad 2. docetur, quod electio discretiva ad ad consequendam beatitudinem , electio dicitur )> ; et ibi ad 1 : voluntatem consequentem spectat, non ad antecedenlem , de « Electio est, qua aliqui cx ordine suae sapientiae ordinantur qua distinctione cfr. infra d. 46. q. 1. Valde autem notandum ad flnem beatitudinis ; sed praedesiinatio est, secundum quod est, quod in solut. ad 4. dicitur de differentia imer dilectionem praeparantur eis ea quae perducunt in flnem » ; et ad 2 et electionem nostram, quae supponit bonitatem et praeeminen- 5 Electio praeexigit diversitatem naturae in divina cognitione tiam in dilectis et electis et inde causatur , et divinam dile-

et facit diversitatem gratiae, sicut dispositio diversitatem natu- ctionem et electionem, quae econtra est causa bonitatis et diver- rae facit ». — Distinctionem inter aeternam ct temporalem ele- sitatis in dilectis et electis. Idem omnino docet S. Thom. , S. I.

ctionem approbat S. Thom. , 1. Sent. d. 41. q. 1. a. 1 , qui etiam q. 23. a. 4; et B. Albert. (S. p. I. tr. 16. q. 65. q. incid. 2.), 2. eadem distinctione voluntatis antecedentis et conse- opposit. qui dicit : i In electione aelerna , quae nullo merito potuit prae- quentis solvit (S. I. q. 23. a. 4. ad 3.). De voluntate antecedente veniri, Deus nihil respicit in nobis, sed in se ipso suae boni- et consequento plura vide infra d. 46. a. 1. q. 1. — Solutio tatis tantum communicationem ». Et conflrmatur Conc. Arausic. ad 3. sumta est ex Alexandro Hal., S. p. I. q. 30. m. I. ad 2; II. can. 1 2 : «"Tales nos amat Deus , quales futuri sumus ipsius et consentit B. Albert., S. p. I. tr. 16. q. 66. q. incid. 4. Haec dono, non quales sumus nostro merito » (cfr. infra d. 43. dub. 7.). solutio favet iis, qui docent, quod in hypothesi supponente, III. Alex. Hal., S. p. 1. q. 28. m. 1. a. 1 , et q. 30. a. 1.

Adam non peccasse, nuili fuissent nati reprobi sed sententia ; — S. Thom., 1. Sent. d. 41. q. 1. a. 1 ; S. loc. cit. — B. communis cum S. Thoma (S. 1. q. 1 00. a. 2.) contrarium tenet. Albert. , hic a. 17; de hac et seq. q. S. p. I. Ir. 16. q. 63. — — Ex verbis : o Non quia lapsus aliquid faciat ad lationem Petr. a Tar., 1. Sent. d. 41. q. 1. a. 2. — Richard. a Med., 1.

eligendi, sed praevisio lapsus « , ct ex solutione ad 4. videtur Sent. d. 41. a. 1. q. 1. — de hac /Egid. R., et seq. q. I. Sent. sequi , Seraphicum cum Angelico (de Verit. q. 6. a. 2. ad 9 d. 41. princ. 1. q. 1. 2. — Durand., de hac et seq. q. 1. Sent. S. I. q. 23. a. b. ad 3.) supponere , secundum nostrum modum d. II. q. 1. — Dionys. Carth., 1. Sent. d. 41. q. 2.

' Cfr. August. , de Praedest. Sanctor. c. 17. n. 34. seqq. cerni potest, utrum effectm exhibeant, an effectu. Huc — ' Pro verbis per modum approbationis Vat. absque au- referri polest quod August., de Praedest. Sanctor. c. 17. n. 34, ctoritate codd. hic et paulo inferius exhibet per modum appro- de electis eorumque vocatione profert. Facta enim c. 6. n. 32. 1

priationis simulque primo loco his verbis addit sive operatio- distinctione inter voeatos, qui, etsi vocati, noluerunt venire, et nis vel appUcationis i. e. quae effectum ponit in actu. illos, qui etiam praedestinati et electi sunt, loc. cit. ait:Electi ^ In Val. et cod. cc desiderantur verba et dilectio. sunt itaque ante mundi constitutionem ea praedestinatione , in Pro effectus, quod clare legitur in codd. H R I aa ct in qua Deus sua futura facta praescivit ; electi sunt autem de ed. I , Val. e/fectu. Multi codd. sunt dubiae lectionis nec dis- mnndo ea vocatione , qua Deus id quod praedestinavit, iniplevil.  , : ; ! :

SENTENTIARIIM LIB. I.