Bonaventure

'QUAESTIO I.

Utrum obduratio sit poena, an culpa.

Quod autem obdm^atio sit poena, ostenditur sic: 3. Item, hoc ipsum videtur ratione, quia in 1. Super illud ad Romanos nono': Cuiusvult hoc differt culpa et poena , quia culpa est affectio ammi^.miseretur etc. , Glossa Augustini : « Obduratio est voluntaria, poena autem est affectio involuntaria; sed nolle misereri » : sed nolle misereri non est culpa, obduralio cordis est involuntaria, quia nuUus vult sed poena: ergo etc. dehabilitari sive obdurari: ergo etc. 2. Itera, ibidem'': « Miseretur secundtim gra- 4. Item, sicut se habet excaecatio ad intelle- tiam, quae gratis datur; obdurat autem secundum ctum, sic obduratio ad affectuni; sed excaecatio iudicium , quod meritis redditnr » ; sed constat dicit poenam, non culpam ergo et obduratio. :

quod non redditur bonis meritis, ergo malis; sed Contra: 1. Super illud ad Romanos secun- Ad oppoat- quod inalis meritis redditur est poena: ergo obdu- do " : Secundum duritiam elc. , Glossa : « Induratio

ratio est poena. est induratae mentis in malitia pertinacia , per

ditionis concreverat massam ab origine ducta causa communis. 3 Vers. 18. — Dictum Augustini habetur I. ad Simplic. Cfr. et I. ad Simplic. q. 2. n. 17. seqq. ; in qua quaestionc q. 2. n. 15. multa invenies de his quae hic a S. Doctore tractantur. — < Verba Glossae ordinariae in Rom. 9, 1 6. hic allata excerpta Vat. suo nomine vocem massa mutavit in malitia. Paulo superius videntur ex August., I. ad Simplic. q. 2. n. 15, aut ex eius li- post deinde electio cod. Y interiicit et deinde praedesiinatio. bro de Gratia et lib. arb. c. 23. n. 45, auf ex libro II. oper. eius ' Cfr. Aristot., III. Ethic. c. 2. seq., et 1. Magnor. Moral. imperf. contra lulianum, sent. 141. (in fine libri).

c. 16. (c. 17.). — Mox pro se ipsum codd. FPQnonbenem 5 Vcrs. 5. — Vat. , neglecta auctoritate codd. ct textus se ipsum. originalis, verba Glossae sic reddit; Induratio est perseveralio - Vide supra pag. 713, nota 4. mentis in malitia pertinaci, per qitam etc.  , ,;

SENTENTIARUM LIB. I.

quaia lit liouio iinpoeniteiis » ; sed hoc dicit cul- Secunduin hunc triplicem modum cor obdurari di-

pain : ergo etc. citur tripliciter. Primo modo dicitur cor obduratum 2. Item, Augustinus de Praedestinatione Sancto- e.x. hoc, quod est inhabile ad irapressionem gratiae rum ' : « Obduratio niliil aliud est quam Dei obviare suscipiendani; et hoc modo sonat in passionem et

mandatis » ; sed obviare mandatis dicit inobedien- est poena consequens culpam. Secundo modo dicitur tiani: sed « peccatura, ut dicit Ainbrosius. nihil aliud cor obduratum, quod est in peccato stabiiitum, est quain praevaricatio legis divinae et caeleslium quod scilicet est inultum compactum ad amoreiii inobedientia mandatorum » : ergo oliduratio dicit pec- peccati; et hoc modo obduratio est peccatum cum eatuin. dispositione sive dispositio peccati praecedentis. 3. Itera, ratione videtur, quia nulla poena tem- Tertio modo dicitur cor obduratum cor rebelle poralis, secundum quod huiusmodi, opponitur gra- quod vuit Deum et eius mandata et gratiam iinpu- tiae gratificanti; sed obduralio opponitur gratiae gra- gnare; et hoc inodo est speciale peccati genus, sci-

tificanti et inaxime gratiae finali: ergo obduratio non licet peccatura in Spiritura sanctura. est poena, sed culpa. 1. 2. Et secundum istura modum triplicem di- 4. Item, in hoc est differentia inter poenam et versae auctoritates procedunt de obduratione, quae bm cuipain, quia, ut dicit Augustinus^ « poena est ma- videntur sibi obviare: sed diversis viis proceduiit luin, quod patimur, culpa vero est malum, quod secundum merabra distinctionis praedictae. Conce- agimus » ; sed obdiirationem unusquisque facit sibi dendum est ergo, quod obduralio uno raodo est

sicut dicit Augustinus in libro de Gratia et libero poena; concedendum est nihilominus, quod aJiis

arbitrio : « Induravil Dorainus Pharaonem iusto iu- modis est culpa sive dispositio culpae.

dicio, sed ipse se hbero arbitrio ». Et quod obdura- 3. 4. \d ilhid ergo quod obiicitur quod poena ,

tio sit a nobis, patet: quia in Psalmo dissuadetur: gratiaenon repugnat et etiam sonat in passioneni; Nolite, inquit, obdurare corda vestra: ergo etc. dicendum, quod triplex est poena. Est enim quae- dam poena inflicta, quaedam contracta, quaedam acta. Poena inflicta simpliciter est passio et non repugnans* gratiae, ut fames, sitis et aegritudo. Obduratio, ut dicit cor inhabile ad impressionem Poena contracla est fomes et concupiscenlia , et

gratiae j est poena peccati; ut significat cor haec quidera passio est, et ideo poena, sed tamen in peccato stabilitum , est dispositio praece- inclinat ad actionem malara; et ideo gratiae repu- dentis peccati; ut vero dicit cor rebelle, est gnat iion quantura ad substantiara, sed quantum ad peccatum in Spiritum sanctimi. inclinationera. Poeua acta est sicut obduratio et gra-

tiae expulsio, et liaec quidera poena est, quia pas- Dicendum, quod obduratio in spi- sio est; sed quia ex mala actione sive ex peccato ritibus est translative dicta ab obduratione in cor- est, et illud concomitatur inseparabiliter , ideo op-

poribus. In corporibus autem duritiam consequitur ponitur gratiae. Et ita patet, quod nihilominus est Tripiex pro-triplex proprietas, quamvis insit corpori per eandem poena et passio; quamvis enim contingat per pro- °' nua^ naturam non sic spiritui ". Durum enim est inha- ; priara actionem, nihilominus poena est, sicut patet

bile ad suscipiendum est slabile ad permanendum, , in scabioso, qui in scalpendo se deleclatur, sed est iteruin forte ad rebellandum sive resistendum. postea sentit in carne ardorem.

SCHOLION.

1. Alex. Hal. (S. p. I. q. 29. m. 3. 4. 5.) enumerat et bene mum membrum huius divisionis, et bene distinguitur triplex expiicat tres effectus reprobalionis, qui sunt substractio gratiae, poem ; excaecaii07iis autem menlio fit in i. fundam. De poena excaecatio, obduraiio. In solut. ad 3. tangitur a S. Doctore pri- eiusque ordine ad culpam cfr. 11. Sent. d. 36. per totam. — Do-

' Melius legeretur de Praedesiinatione et gratia, in quo tus loc. cit. c. 23. n. 4S. sic sonat : Ac per hoc et Deus indu- libro, qui ceterum incerli auctoris est, c. l. dicitur: Quid enim ravit per iustum iudicium, et ipae Pharao per liberum arbi-

aliud est duritia quam Dei obviare mandatis ? — Sequens textus, trium. — Psalmus, ex quo mox verba citantur, est 94, 8.

ex Ambrosio citatus, invenitur in eius libro de Paradiso, c. 8. 3 Sensus est: Quamvis naiura corporis sit remota causa n. 39. duritiae et triplicis lllius proprietatis , quae duritiae attribuitur 2 Conlra Adimantum , Manichaei discipulum , c. 26 : Malum duritia tamen est eiusdem causa proxima. Sed in spiritu duritia hoc loco non peccatum, sed poena intelligenda est. Dupliciter et proprietates consequentes nullatenus ei insunt ratione suae enim appellatur malum unum, quod homo facit, alterum, quod : naturae. — De triplici proprielate duritiae cfr. Aristot., de patitur; quod facit, peccatum est; quod patitur, poena. Cfr. Praedicam. c. de Qualiiate ; 111. de Caelo et Mundo, text. 11.

et de Vera Relig. c. 20. n. 39, et 1. de lib. arb. c. 1. n. I. (c. I.); et IV. Meteor. c. 5. (c. 4.).

nec non 111. c. IS. et 16. n. ii. seqq. — Tcxtus deinde alla- * Codd. R V repugnat.  : ; ,

DIST. XL. ART. IV. QUAEST. II.

ctores in liac doctrina conveniunl , el Pelr. a Tiir. lere iid \ er- II. q. 79. a. 1, I. q. 23. a. 3. — B. Albert., S. p. I. tr. 4

bum sequilur noslrnm Doclorem. q. 66. m. 2. — Petr. a Tar., hic q. — Richard. 3. a. 2.

II. Alex. Hal., loco — Thom., de liac et seq. q. cit. S. Med., hic a. 3. q. I. 2. — Durand., de hac et seq. q. hic hic q. 4. a. 2 ; S. c. fient. III. c. 161 et quoad principia S. I. ; 2. — Dionys. Carlh., hio q. 3.