Bonaventure

QUAESTIO II.

Utrum enunliabilia , quae semel Deus cognoscit, seniper cognoscat.

Secundo quaeritur, utrutn enuntiabilia sive com- fuit, semper fuit el est et erit: ergo enuntiabile, I plexa quae Deus seiuel cognoscit, semper cognoscat , quod serael cognoscit, semper cognoscit. Probatio vel sciat. El quod sic, videtur: mediae: omnis veritas coraplexi fundalur supra reni I. Quia Deus non cognoscit enuntiabile nisi ra- inconipiexara sed eadera res primo est fulura, ;

.w npposi- tione veritatis"; sed veritas enuntiabilis, quae semel postea praesens, deinde praeterita, et una et eadein:

1 Cod. K compositio. 5 Codd. I. liic inli'iiiriiml : ^iijiiiiliii' ccl ratioiie eiiiiiitia- ^ Cod. T (V in marg.) mutabilem. Proxime ante Vat. bitis in se; si ratioiie ciiiiiilinhHis in .\c, riiiti ipsinn sit aliqim omittit sicut esi. Aliquanto infcrius pro modum simplicitatis res etc. ; si rationc ivriliili.i : .seil vif. Piiulo infcrins pro falsa

ed. 1 modum simplicis. leclione Valicanae super rem complcxam substituimus auctori- 3 Vat. cuni cod. cc praetcrea ; incongrue, tatc potiorum codd. et ed. 1 supra rem. incompte.xam. In finc

* Codd. A T patct, qnod sic inietligeiidmii argumenli pro liorimi cod. T istorum.

I  , ,

DIST. XLL ART. IL QUAEST. 11. 739

ergo una et eadem veritas esL in ea secundum omnes 4. Itera, si quidquid scivit, modo scit; sed hos modos. Sed necesse est, quod sit semper sub aliquando scivit -te non esse, cum non eras: ergo aliqno horum modorum: ergo etc. scit te non esse, et scit te esse, quia verum est: 2. Ilem, hoc ipsum videtur alia ratione: quia ergo scit simul duo contradictorie opposita, ergo duo quaecumque scit Deus scit immutabiliter alio- — contradictorie opposita sunt simul vera, quod falsum quin,cum scire Dei sit suum esse, si mutaretur ile.

suum scire, et esse^, quod est impossibile sed — onine quod habet immutabilitatem, habet sempiter- c Nc r. u s 1 0. nitatem, quia, si desinit, mutatur: ergo quod Deus semercognoscit semper cognoscit. In quaiitum scire dicit nudum intelligere, quaecum- 3. Item quod scriptum est in illo libro de- , que Deus semel scit semper scit ; in quantum leri non potest; sed Deus cognoscit non aspiciendo vero scire connotat veritatem in obiecto , ra- extra, sed legendo in libro suae praescientiae : ergo tione connotati, quod est variabile, Deus non quod seniel cognoscit semper cognoscit. Prima patet, quaecumque semel scit semper scit. quia super illud Exodi trigesimo secundo " : Aui clele me de libro tuo etc, Giossa: « Securus hoc Respondeo: Dicenduni, quod scire dicitur du- oupies dicit, quia non delebitur >>. Et idem dicit super pliciter: uno modo, prout reftectitur in «e';elsic Psalmum. sensus est: iste scit hoc, id est, habet cognitionem 4. Item , quod desinit vel perditur ahquo desi- de hoc; et hoc modo dicendum, quod scire nihil nente, de necessitate pendet ex illo; sed divina co- connotat a parte sciti actnale, nec veritatera nec gnitio non pendet ex veritate creanda^: ergo quam- praesentiain. Deus enim de omni enuntiatione habet vis enuntiabile desinat esse verum, tamen Deus non perfectam cognitionem, utrum sit enuntiatio perfe- desinit illud scire; el si hoc: ergo quod semel scit, cta et congrua, utrnm vera, et cetera simiha. Alio et semper. modo scire dicitur, secundum quod est verbum Sed coNTRA: 1. Sicut praescire se habet respe- prohaereticum ' et transit in actum extra , et sic

a-ctu futuri, ut futurum est, sic scire respectu veri connotat veritatera in obiecto; tuiic ergo scire ali-

— si enim actu scitur, actu est verura — sed , si- quod enuntiabile idem est quod scire, ipsum esse cut dicit Magister *, Deus desinit praescire rem , cum verum. Unde scio te sedere, hoc est dicere: non res de futuro flt praesens: ergo similiter desinit scire, tantum habeo cognitionem de hoc, sed etiam cogno- cum de vero flt falsum. sco, ipsum esse verum. Primo modo scire im- — 2. Item, sicut divina acceptio respicit bonita- portatnudum" intelligere; secundo modo intelligere tem, ita visio veritatem; sed Deus desinit hominem cum assensu. •acceptare, cum perdit iMnitatem: ergo desinit rem Si ergo scire accipiatur primo modo sic dico ,

cognoscere^ sive enunliabile cum perdit veritatem. , quod quidquid est, et omne enuntiabile, et omne conciusioi. 3. Item , hoc ipsum ostenditur per impossibile, quod adhuc scit et habet cognitionem de illo, scivit,

quia, si quodcuraque enuntiabile scivit, modo scit, quia de omni eo quod est et quod potest esse, ha- et scivit, Christum esse raorilurum, ergo et modo bet cognitionem. Nec sequitur: scit hoc, ergo est scit; sed quidquid scitur est verum": ergo Chrislum verum immo est ibi consequens '". ; Si autem acci- — esse moriturum est verum , quod est contra fidem. piatur scire secundo modo, prout connotat veritatem

am suiim esse mutaretui-. prout importat midum intelligere, meram scil. apprchensionem - Vers. 32. — Psalmus qui mox memoratur , OS , est Ps. 1 absque iudicio de veritate obiectiva cognitionis. Hoc modo Deus et versus, tiui respicilur, v. 23.— Glossa, qua verba inve- in omnia cognoscit quae cognosci iiossunt, etiam omnia falsa ct

niuntur: Securus lioc dicit elc, est Glossa interlinearis, et impossibilia. — Paulo inforiiis pro praescntiam non pauci codd. Glossa , quae <t idom dicit super Psalmnm » , est Glossa ordi- cum edd. 2, 3, i, u praescientiam. naria et sumta est ex August. , Qq. in Kxod. q. U7, et Enarrat. * Graecc TcpoatpE-nxov (a :cpo«ipEt!i5, de quo supra pag. 714-, inPs. 103. n. 21. — De propos. minori argumenli clr. August., nota 3.) i. e. electivum vel adhaesivum. Verbum igitur scire,

XX. de Civ. Dei, c. 15. — Pro Prima patet Vat. cum pluri- acecptum ut vorbum prohaereticum , significat cognitionem bus codd. pcr|)eram Praeterea patet. cum eleclione sive adhaesione (assensu) relate ad rem cogni- 3 Ed. 1 creata. tam, quatcnus scil. simul iudicatur, rem cognitam esse veram, Hic cap. 3. Expositio liuius dicli Magistri dabitur infra et scii-e iramit in actum extra connotando cogniti existentiam dub. 4. — Magister loc. cit. distinguit inter praescientiam et extra intellectim. Cfr. supra d. 33. dub. S, et d. XXXVIIl. scientiam Dei, et praescientiam afTirmat posse desinere; scien- lit. Magistri, c. 1. — Cod. M \crho proliaereticum adiungit: id tiam autem non. At S. Bonav. etiam hoc posterius affirmat, est voluntarium , unde proliaeresis id est voluntas. scil. scienliam Dei posse desinere, hoc derivans de eodem ^ Cum Vat. retinuimus ntidum, quamquam codd. cum principio, quo Magister nisus docuit, praescientiam Dei posse sex priniis edd. exhibent divinum, quod sonsum nimis ar- desinere. ctare videtur. = Ed. 1 cogitare. 1» Scilicet fallacia consequentis , in quantum enim scire in Cfr. supra pag. 690, nota 2. — Pro scitur Vat. scit. antecedente accipitur in primo sensu hic exposito, et in conse- ' Id est, prout sistit in se, sive, ut paulo inferius dicitur, quente in secundo. Cfr. Aristot., I. Elench. c. i. (c. S).  ,:,

iW SENTENTIARUM LIB. I.

tcirca enuiitiabile, sic ineriint qui dicerent, quod tiabile, quod scivit, scit; sed scivit le nascituruni desinit aliquod cnnntiabile scire; quia posuerunl, vel te esse": ergo etc; non debet inferri sic: ergo quotl ennntiabile , ((uod est verniri , potest esse scit, te esse, sed sic: ergo scit, te- fuisse. .\liter est

falsuni. ibi figura dictionis, quia procedit ab identitate in

Alii dixernnt conlrarium, quia posuerunt, quod modo significandi ad idenlitatem rei. — Et hoc modo n^ Magini . enuntiabile, quod seniei esl veruin seniper est ve- solvit Magister ". Et ista fuit opinio Nominahum, qui ".-iiei""

rum, el ila seniper scitnr. Et nt melius pateat, vi- dicti sunt Norainales, quia fnndabant positionem denda esl eorum posilio el ralio positionis. Fue- ' suam super nominis unitatem. - runt qui dixernnt, quod albus, alha, album , cum Sed ista fuit positio contra Philosophum , qui improbaim ' sint tres voces et tres babeant modos significandi dicit in Praedicamentis ', quod eadein oratio primo tamen, quia eandein signillcationeni important, sunl esl vera , postea falsa. Fuit etiam contra communcm \

unnm nomen. Per hunc moduin dixerunt, quod positionem. Fuit etiam contra veritatem.. Et ralio

unitas cnnntiabilis " accipienda esl non ex parte vocis huius est, quia nec bonum fundamentum. habet. vel modi signilicandi , sed rei significalae ; sed una nec bonam adaptationem. res est. quae primo est lutura. deinde praesens, Primo enim,si quaeratnr, nlmm albus, a/to, no,i haie tertio praelerita : ergo emmtiare, rem hanc priino album sint tria nomina, respondendum est: aut inm- esse futuram, deinde praesentem, tertio praeteritam, loqueris grammatice aut logice. Si grammatice, Disiinctio. non faciet diversitatem enunliabilium, sed vocum. cum grammaticus consideret impositionem nominis, — Rursiiji, cuni idem lenrpus sit primo fiiturnm et modum principalem signilicandi substantiam cum

deinde praesens, tertio praelerilmn, lempus scilicet quahtate^ sic dicet, unum nomen esse. Si logicc, quod esi niensura rei. quoil sic/ni/icatur per ora- cum logicus consideret nomen, in quantum est vox tionem : qnamvis esse vel fuis.s-e vel fore coiisigni- expressiva unde defmit nomen verbum et oratio- , ,

ficeiil liia tciiipora . ralione consignificali^ non di- nem per vocem tanquam per genus; et raultiph- versiru-ant eiimitiabile , sed variatnr sohim a parte cato superiori, necesse est, mnltiplicari inferius: si

temporis signifiniti. UikIc si ilicam semel: Socrates sunt multae voces significativae, snnt de necessitate currit hodie, et cras iliram: ciirril; cniii hoe ver- multa nomina. Et ideo patet, qnod male accipiebant bnm det intelligerc aliud leinpus, et ila aliam nominis unitatem , secundum quod congruit ad pro- actionem ; enuntiabile non est idem, quantumcum- positum. que inulata significatione '. Et quia , relenta eadem Mala etiam fuil adaptatio, ipiia enuntiabile Maia ad

signiricatione, enuntiabde semper est verum,etnon non significat rem, sed inodum se habendi'; et""""'

est idem, nisi cum eadem significatio relinetur cum per verbum praesentis, praeteriti et fntnri si- ideo dixerunt, quod illud quod semel est verum, gnificetur, res aho modo se habere: patet de neces-

seniper est verum. Et ideo, cum Deus nihil oblivi- sitate, quod aliud enuntiabile est, te esse nascitu- scatur, dicunl, quod omne enuntiabiie, quod Deus rum. et te esse natum. Rur.sus , /leflciebant in — . scivit, scit. — Et respondent illi rationi: onine enun- ultimo ", quia, sicut Aomo non signifieat istum ho-

1 OmnfS feiniL- cndd. uuin ed. I niinus concinnc siui pro de nomine dicitur: Nomen igitur est \ox slgnincativa elc, ennm. el c. 3, de verbo dicitnr: Verbum autem cst quod consigni- - Cod. U emtntiationis. flcat tempus. 3 Sciliccl leniporis. — Pro comignifwati Vnl. tamen signi- 5 Sola Vat. hic et |)aulo inferius posl te esse ac te fuisse

ficati. Eadeni Vot. i)nulo ante pio quod significatur suljslituit bene repelil nnsciturum ; cod. L liic et paulo post verbo esse qune signijlcalur . quani leclionom casligavimus ex multis codd. et dein verbo fitisse praefigit tion. et c\ sex primis edd. 6 (lic c. 3. — De r.illacia flgurac diclionis efr. .\ristot , 1.

* nn"c piopusilio intcrprct Jlur %erba praecedentia : sed Elench. c. 3. (c. i.), quae fuiidalur » in similitudiiic dictionis In

cnrialur .•iniiim u parte iPinpnris siyni/iuati ; nam posita v. g. parte cum alia dictinne non ideni signinciinte » (Pclr. Hisp.)

qudntiiljcr.miiiic dixcr^a .iciiiinc iii ilncrsis lcmporiljus, enun- V. g. esse naseiturum , fuisse nasciluriim. — Pro procedil cod. liabilc di\eisilicelur iic( ( ^-i , ^i. ~,ili V it luiic propdsilioncm V et ed. 1 procedilur. refcrl ;id illa \crba: nili"ii'' niicniiiijiuiti iinii iliecrsilicant 1 Cap. de Substaniin: Eadcni cniiii iii.iiin \ci,i ct lalsa vide- eniinlinbile, i|uarc ct i|i-.iii ii,iii~ini ui.imi lnn iiiudu: Soccn/fS tur esse, \eluti si vera sit oralin, scdcic i|iicmpi ini, co siirgcnle, curiil linih, il iiii^ tlicaiii cucurrit, cmii Iwc verOum non ipsa eadem folsa erit. — Infio ninlli cinlil linlienl \no liubct.

del iiih liiiii I,' nliiil leiiipus (?) et ita nec aliam actionem 'Dc grammalicali definitioiic titniiiiiis ili. supni i)ag. 390, enunlinliile nnu , ^/ niiitntnm iiuniituincumque mutata consi- nota 6; de logica dcflnltlone nuntinis. teibt cl iiralioni^i cfr.

gnipcalione. i'ih],\. icin^iihint cnni iinstra leclione , exccplo .\ristol. . I. Periherm. c. I. seqq. quod nonnulli jiiu «iih e-.l nleiii cxliiliciu non est mulnlum "^ conne\um praedicati cum subieclo. Scilicet

repugnanle coiu \iii. Cin iniii i •.! nhiii cd. I laiiien estidein, '0 Scilicet quoad coimgnincalioncm t"mporis, dc qua S.

et p.uiki .ii|iciiii- |iii. ,1,1. i'ii,iiii , iiiiil cidcm ed. cras dicam, Doctor paulo superiiis Im iiliis c^t iii inopositione, quae incipil: cnntiril. C.iiiiu iiilciiu-. m -., iim iili innpiisitione \ivo semper esi Rursus, cum idem lemint\ •,// ci, l!,iiiii, quam S. Doclor hic cerniii \ n. seinpii i".l nh ,ii , ii iii Iiih .illciius iiroposilionis pro profert ad refutandui .Nuiuiii il, ^, liiiiihlnr in eo, quod con- qvud 1), if. si-iiit. .•,! it iiiil. Z |i,iiilo iicrtcctius gttod Deus se- ceptus noslrl et proposuioiics c\ cis forniatoe propter abstra- mel .M7/ // .si-il. — Locutio lempus significatum et tempits clionem , quae ipsis compelit, non designant obiecta singularia ;

cmuiijnilnnlititi s'iint,i est e\ \ristot., I. Perilierm. , iibi c. 2, et quae his applicantur scrvont eandem signillcatlonem. ita u(  ,, ,