Bonaventure

QUAESTIO IV.

Utruin ratio clivmae potentiae se extendal ad infinita.

Quarto el ulliiiio quaeiitur de iiilinitate tliviiiae 3. Ileni ratio operandi est ipsa divina iustitia, , f

potenliae quanluni atl rationem operandi, et quaeri- quia universae viae Domini misericordia et veri- tur, utrura ratio operandi ' se extendal in infinitum. tas"; sed iustitia non est nisi finitoruin: ergo vide- El quod sir, videtur: tur, quod rati» operandi similiter.

1. Quia quidquid Deus potest , rationabiiiler po- h. Item , obiicitur de praescientia , quae siinili- ) tesl; sed potest infinita : ergo rationabiliter polest ter est ratio operandi et est in plus quam potentia, infinita. Et si lioc, ergo ratio operandi ipsius poten- quia respectu malorum : et tamen non est respectu tiae se extendit ad infinita. infinitorum. Si tu dicas, quod dispositio vel prac- ± Itein, sicnt se habet ratio sciendi a.d scien- scienlia vel iustitia non complectitur plenam ratio- tiain, ila ratio producendi ad potenliam; sed quia nem, per quam potest operari divina potentia'; divina scienti;i est infinila, ideo habet in se rationes conlra : si non totain coinplectitur, ergo divina po- ncph i

infinitas cognoscendi - : ergo cum divina potentia sit tentia sine his potest rationabiliter operari: ergo infinita, similiter et rationes producendi habet infi- possibile est, Deum operari praeter dispositionenu nitas. praeter iustitiam et praeter praescientiam. Sed iiullus o. Item, ratio operandi in Deo non est alind talis operatur sapienter nec recte: ergo etc. Restal

quam bonitas et sapientia; sed sapientia et bonitas igitur, quod totam complectitur rationeni. est infinila : ergo et ratio operandi^ 4. Iteiu, ratio operandi in Deo non est aliud C NcLuS I 0. ' quam Deus sive divina essentia, quidquid dicatur illa ratio; sed divina essentia est infinila: ergo et Ratio operandi in Deo respectu acius, qui esl

ratio operandi. posse , accipitur in habitu el se extendil ad Contha: 1. Potentia se exteudit ad opera secun- infinita; respectu actus, qui est facere, acci-

, dum exigentiam ralionis — nihil enim omittit de his pitur in actu et est finita secundum. divinam quae ratio exigit — si ergo ralio se extendit ad dispositionem. infinita, ergo videtur, quod divina potentia producat infinita, quod falsum est. Respondeo: Sicut dicit Magister in littera °, ali- opin» 2. Item, ratio operandi est ipsa ars et dispo- qui voluerunt dicere , quod 7-atio divinae potenUae sitio; sed dispositio non est nisi finitorum: ergo est finita. Et ex lioc voluerunt divinam potentiam ratio operandi non est nisi finitorum ''. limilare, tum quia nihil potest facere nisi ex optiina

' Vat. loco verborum et quaerilur, ulnim ratio operandi, 6 Psalm. 24, 10.

quae suppressit, ponit an; cod. cc si. ' Dispositio onim et praescientia et iustitia lespiciunt tan- ^ Cfr. supra d. 3.5. q. -5. tum ea quae erunt, eorumque tantum rationem continent, ^ Cod. T producendi. non aulem corum quae possent esse, ad quae tamen divina * Vat. cum edd. i, 3 dicat. potentia se extendil. 5 Cod. .M nisi respectu /initorum. — Val. hoc arguinentum « Hic e. I. — Paulo post mendum \a[. ratione exhibenlis

lertio loco ponit. pro ratio correximus auctoritate codd. et cdd. I, 2, 3.  , ,

DIST. XLIII. AKT. UNICLIS QUAEST. IV.

ralione. nec diinittere, tuni quia niliil potesl facere Et secundum hanc distinctioneai patet respon-. nisi praesciens, nihil nisi iusle; el ideo cum haec sio ad primo quaesitum et ad rationes inductas : r

flnitorum sint, ul puta eorum qiiae facil, dixerunt, quaedam eiiim procedunt secundum unam viam divinam polentiam non possealia, quam quae facit, quaedam secundum aliam. protaiiir — Sed haec positio est erronea, sicul ostendit Ma- 3. 4. Ad illud quod postea obiicitur de iustiiia, i gister in littera, quia nobilitati divinae potentiae dicendum, quod iustitia, secundura quod dicit eon- derogat eius immensitatem limitando; et dicitur decentiam divinae bonitatis et potestatis, sic est ^e- fuisse Magislri Petri Baalardi '. Ratio autem huius neralis ralio , quae complectitur totum posse; sed slultae positionis fuit, quia nescierunt distiuguere in quantum connotat exigentiam a parte meritorum, ralionem polentiae nec actus eius. Aclus enim po- sic non complectilur totum posse nec totum agere; tentiae duplex est: unus per modum habitus, scili- in quantum vero connotat condecentiam bonitatis re-

cet posse , alius per niodum actus, scilicet operar/. spectu cuiuslibet temporis * in actu , sic complectitur Quando ergo quaeritur, utrum ratio divinae agere, sed posse non. Disposilio similiter el prae- potenliae sil infinita: dicendum, quod sicut duplex scientia agere complectunlur , sed non posse; sed iiioacci esl actus, ita ^ dupliciter potest accipi ratio. Respectu agere est respectu finitorum, sicut et illa sunt, sed ;. enim actus, qui est posse, accipitur ratio in habitu, posse est respectu infinitorum. scilicet divina scientia et divinae bonitatis condecen- Quod ergo obiicitur tunc, quod Deus polest^ losioi. tia: et haec ratio se extendit ad inflnita, quemad- sine eis rationabiliter operari; dicendum, quod fal-' modum et ipsa potenlia respectu actus, qui est sum est nec seqnitur ex illo. Quamvis enim Deus posse. Respectu vero actus, qui est facere, accipi- possit plura. quam velit, tamen non potest operari ?iuiio2. tur ralio in actu, scilicet divina dispositio sive prae- sine voluntate; qiioniam nihil potesl facere, quin scientia et meritorum exigentia. Nihil enim facit^ possit velle, sic el praescire et disponere. Necesse Qisi quod disponit; nihil etiani relribuil, nisi secun- est eniin, potentiam ' exseqiientem illis adaequari, dum qiiod merila exigunt, quando retribuit: nullain scilicel dispositioni et voluntati , sed non oportet de rem gubernat nec regit aliter, quam natura eius potentia ut potente : ideo non sequitur, quod possit sive iustitia naturalis exigal. facere sine illis.

SOHOLTON.

I. Abaeliii-dus num aliis couCHSSit i|Uidem, potenliam rtivi- non libere , sed ex necessilate naturae agere, temere docuerunt. nam in se el ad inlra esse innnitam, sed quoad rationem Contra multiplices hos errores haec responsio optime servire operandi ad extra (t|uac est aliquid quod est intra Deum) potest. Tota vis argumentationis stal in distinclione ralionis voluil divinam polentiam limitare. Contra liunc errorem .Ma- operandi secundum aclum primum et secundum. gister in tota hac distinctione disputat, et diffuse otiam Alex. II. Alex. Hal., loc. cit. — Scot., I. Sent. d. ii. q. unica , Hal., S.p. 1. q. 21. m. 2. | 1. 2. — Aliis ralionibus molus, et Reporl. hic q. 2, et d. ii. q. 1 . — S. Thom., (quoad prin- Wicleffus peiorem errorem docuit, scil. quod Deus non possit cipia) S. 1. q. 23. a. 5; S. c. Gent. II. c. 26. 27. — Petr. a facerc alia, quam fa(it; cum quo fere conveniunt plurimi illi Tar., hic q. 2. a. 3. — Richard. a Med., hic q. 7. — Durand., philosophi antiqui el recenliorcs. qui Deum in operibus ad exlra hic q. S. — Biel, hic q. I.

1 Sive Abaelardi, cuius opinionBUi vide in eius liitrod. ad Cum vero parcis malis, iustum est, non quia illorum meritis Theolog. libr. III. n. S. — Similem opinioneni profert Arislot., sed quia bonitati tuae condecens est.

IX. Metaph. text. o. (VIII. c. 3.): Sunt autem quidam, nt Me- 3 Ed. 1 adiicil Deus, et dein cum cod. M (in marg.) pro garici, qui dicunt, tunc solum posse [aliquem), cum agat; nihil etiam habst mdli eiiam. Loco disponit, quod verbis niliil cum vero non agat, non posse : ut puta eum qui non aodiflcat, etiam praeccdit, cod. R disposuil. Mox pro qiiando retribuil acdilicare non posse , sed aedilicanteni , cum aedilical. codd. V X qmd re.tribuat. Post retribuit Vat. interserit quia. - Val. cuin rod. r-r «iihiioil (•tinm , ei inox pn<( Rpxpectii Dein locutio itistitia naturalis non in sensu morali accipienda ild. cst, scd lantum ut circumlocutio quaedam explicativa pro natura. incongrue pLHiunl |m)>( iin ,l„Ui * Id cs( omnium quae in tempore flunt. Pro temporis — Locutionem suljiiHlc (ktii Val. operis. intellige illud quod dccel livinani bonilalen ' Codd. V X post potentiam inserunl ut. Paulo an(e pro -imta est ex Anseln sii: ct Val. cuni cod. cc sicut et.  ,:,,

SENTENTIARUM LIB. I.