Bonaventure

QUAESTIO II.

Utrum mundus potuerit fieri melior quantum ad proprielates partium integrantium.

Secundo quaeritur, utrum niundus potuit fieri erit: ergo potest esse, ergo Deus potuit condere, et melior quantum ad partium integrantium proprie- ita de aliis corporibus: et si hoc, e.ssent utique res

tates. Et quod sic, videtur. meliores: ergo etc.

1. Isaiae trigesimo'^: Erit lux lunae sicut lux 2. Item, .\ugustinus super Genesim ad litteram,

.solis, et lux .^olis sicul lux septem dierum; hoc et Magisler adducit hanc auctoritatem ° : « Potuit,

' Vat. cum cod. cc aliai. In principio huius solutionis ante vocem mfimtatem inleriecta sunl verba dignitatem et, et eadem Val. verbo materia adiungil prima, et aliquanto infe- subinde verbo dedit plures codd. ut K M N V praeflgunt Deus. rius cum cod. cc pro et illis formas exhibet et iilas formas. 3 Pro quod Vat. et, ac deinde et semper pro est semper. 2 In Vat. omittitur bonitatis ; in cod. cc et in edd. 2 •" Plures codd. ul AGIT bb cum ed. 1 irrationabiiis. 3 , 4 , S , 6 legilur beatitudinem. ; in aliis codd. non bene beati- '^ Vers. 26. — Mox pro potuit Vat. potest. tndinis, sed in cod. li bonitatis. In eodem cod. H paulo superius 8 Hic c. 1.  ; ;.

784 SENTENTURIIM LIB. 1.

inquit, Deus talern facere homineui qui nec peccare , CONCLUSIO. vellet nec posset; et si talem fecisset , quis dubitat, eum meiiorem fuisse»: ergo etc. I Parles huius mundi transeunles quoad proprietor 3. Item, melior est proprietas incorruptibilitatis tes fieri meliores possenl; item partes perma- I

et quietis quam corruptionis et motus ' ; sed omnia nentes, si absolute comiderantur , non autem quae fecit Deus , ant fecit corruptibiiia , aut ali- in relatione ad finmn. quo modo mobilia: ergo omnia potuit facere me- liora. Respondeo: Dicendum. quod cum quaeritur de 4. Item, si non potnerunt creaturae lieri me- melioritate partium universi , potest quaeri quantum oupie: °"' '"'" liores, hoc fuit, aut quia Deiis non potnit dare ad duplex genus partium: aut quantum ad partes plus, aut quia crealurae non potuerunt plus capere. permanentes , sicut nalura intellectualis, rationalis,

Si quia Deus non potuit ampHus dare, ergo divina caelestis et elementaris: aut quantum ad partes lirans-

potentia est liraitata; si quia creaturae non potue- euntes, sicut hic homo et hic equus. runt araplius capere; contra: videmus totadie, crea- Si quantum ad partes transeuntes, sic sine turas meliorari et deteriorari , salva substantia et ca- distinctione concedo, quod possunt ut in pluribus conciu» pacitate: ergo etc. quantum ad proprielates fleri meliores, quia non CoNTRA : 1. <c Optimi est optima adducere » , sunt de substantia universi, nec sunt a solo Deo, 1 opposi- sicut dicit Dionysius - ; sed optimo non potest esse sed a Deo simul operante cum agente particulari mehus: ergo si Deus, cum sit optimus, adduxit res quod impeditur et deficil. Si autem intelligamus — optime, patel etc. de parlibus quae sunt de cmwtitutione et integritate ,

2. Item , Plato' addit rationem: « Porro quia mundi el immediate sunt a Deo, cum quaeritur, optimus est, ab optimo vero oranis invidia relegata utrum potuerint fleri meliores quantum ad proprie- erat » ; et ideo dedit unicuique creaturae tantum de lates, distinguendnm est: quia aut loqueris de ipsis bonitate, quanlum potuit capere. Siludicas, quod absolute, aut de ipsis in relatione ad finem. Si de Platonis verbum non valet, quia invidia non est ipsis absolute, palet , quod meliores conditiones po- t-o..cin. respectu inferioris; cmtra: Augustinus super Gene- tuerunt habere: si de ipsis in relatione adinvicem. sim ad litleram *: « Si bona facere non posset, nulla vel ad finem, optimas habuerunt proprietates: quod concios esset potentia; si posset, sed nollet, magna esset palet, quia, sicut dicit Augustinus': « Meliores iu-

invidentia » : ergo pari ratione , si posset facere dicavit Deus homines, si ei liberaliter deservirent ». mehora et noliet, esset invidus. Similiter melius fuit, qnod omnes homines essent

3. Item, ratione videtur: quia omne agens ex ex uno, et ita quod haberent corpus aniraale; el

tota sua substanlia^ facit rem optimo modo, quo secundum exigentiam eius necesse fuil, alias crea- potest lieri, si potentiam eius nihil omnino im- turas corporales disponi in motu et corruptibilitate. pedit ; sed Deus est agens ex lota sua potentia in Ex his patent rationes inductae ad primam omni sua actione , et potentia eius nullam habet partem; procedunt enim de proprielatibus rerum indigentiam nec resistentiam : ergo quidquid facit, secundura se consideratarum. ita bonum facit, quod nuUo modo potest fieri 1. Ad illud quod obiicitur in contrarium de soiouo ''°" mehus. Dionysio, dicendum, quod illud intelligitur secun- 4. Item, haec est vera per se: « bonum est diffu- dum ordinem, sicut iam patebitl sivum sui"», ergo magis bonum magis diffusivum, 2. Ad illud quod obiicitur de Platone, dicen- et maxime bonum maxime diffusivum; sed Deus dum , quod non habet veritatem nisi intelligatur ,"

est agens maximae bonitatis, ergomaxime se diffun- salvo ordine universi , et hoc quantum ad bonitatem dit: ergo videtui', quod unumquodque optime fa- essentialem, considerata dispositione in raateria. Nec cit et quantum ad substantiam et quantum ad pro- ratio sua est necessaria, sed solum persuasio in si- prietates. mili: sicut in homine, qui potest alii benefacere et

Cfr. Arislot., VIII. Phys. texl. 73. (c. 9,), et supra i)ag. ' Pro siibstantia cod. M cum ed. ) potentia, el e con- 6-54, nota I. versu paulo inferius pro sua potentia cod. .\ sua substanlia 2 Libr. de Div. Nom. c. 4. § 19. cod. K sua substantia et polentia. 3 In Timaeo (ed. Serrani, 1578 pag. 29); «YaOb; .^v , « De hao Dionysii proposiUone clr. supra pag. 746, nota 5. «YaQw OE ouSe\? TTEpi ouSevb; ouBi^ioTe eYYiYVETai cpSovoc, La- — Paulo inferius pro optime facit Vat. cum cod. cc opti-

tine: Bonilate videlicet praestabal; in boniim autem nulla de mum facit. nlla unquam re cadit invidia. 1 Libr. de Vera.Relig. c. 14. n. 27: Tales enim servos * Libr. IV. c. 1 6. n. 27 , ubi ed. oper. August. si autem meliores esse Deus iudicavil, si ei servirent liberaliter. Cfr.

posset nec faceret pro si posset, sed nollet, et plures codd. de .\gone christ. c. 10. n. 11. — Paulo superius multi codd. cum ed. I et nollet pro sed nollei. Paulo superius codd. K P Q omittunt vet ante ad finem. Pro hoc vel cod. T substiluit sive, V X Y quia invidia est respectu snperioris , non inferioris cod. F cum ed. 1 et; codd. RX omittunt lum w? lum vocem aliqui codd. cum ed. I quia invidin est respectu inferioris. Cfr. antecedentem ad invicem. d. 20. dub. i. " Quaesl. seq.  , ,

DIST. XLIV. ART. 1. QUAEST. 111.

mu facit, qiiod hoc ' iudicatur invidia, el frequen- vult et quantum congruit, salvo ordine, quia « sa- ter dimitlil propter invidiam, et qui caret invidia e pientis est ordinare^». Ideo quaedam facit bona, converso facit; sic Deus carens invidia fecit; et sic quaedam meliora quaedam optima. El sic patet ,

verbum Augustini. intelligitur quod illud non sequitur. 3. Ad illud quod obiicilur, quod agens ex tota 4. Ad illud quod obiicitur, quod bonum sum-

potentia producit optiine: dicendura, quod agens ex inum summe se diffundit; dicendum, quod hoc ve- trta potentia quidam agit secundum impetum, qiii- rum est de diffusione naturali , de voluntaria sive a dam secundum artem et sapientiam. Et qui secun- proposito^ non est verum. Primo modo est diffusio dum impetum agit facit quanto melius potest; qui in productione persoiiaruin, secundo modo in pro- agil secundum aiiem et sapientiam agit quantum ductione creaturarum.

SOHOLION.

I. Quacslio liapo intelligitur de proprietatibus uccidentalibm optima adducere, hoc potest intelligi et quantum ad optimum (Jiirtium mundi et quidem hiiius mundi, non alicuius mundi simpliciter, ut in processione personali, et quantum ad opti- possibilis. — Pro explicatione sententiae Dionysii in solut. ad I. mum in genere et statu conditionis , ut in productione Christi ;

dicit Alex. Hal. (S. p. I. q. 21. m. 3. a. I. ad 3.) : « Dicendum, et quantum ad optimum in ordine , ut in productione uni- quod oplimuni dicilur simpliciter , et optimum secundum gemis versi ». et secundum statum, et secundum ordinem. Optimum simpli- II. Auctores vide in Scholio hic ad I . quaestionem, et prae- citer est Deus; optimum secundum genus el statum, ut in terea : Petr. a Tar. , de hac et seq. q. hie q. unica , — a. 2.

genere creaturae et conditionis stulu Christus optimum in or- , ; .Egid R., de hac et seq. q. hic I. prine. q. 2. — Durand. dine et non simpliciter, rerum univcrsitas. Optimi ergo est de h ic et seq. q. hic q. 3.