Bonaventure

QUAESTIO I.

Utrum Deus velit omnes homines salvos fieri voluntate beneplaciti.

Quod autem Deus velit omnes liomines salvos 4. Item, sicut vult Philosophus^ primum uno

fleri voluntate beneplaciti, ostenditur sic: modo se habet ad omnia sive ad omnes, ergo, quan- 1. Primae ad Timotheum secundo ': Vult omnes lum est de se, omnes uniformiter diligit: ergo si a .homines salvos /ieri; sed constat, quod hoc non esl et omnes vult aiiquos salvari vel si de aliquibus , ;

dictum de voluntate signi, quia nec praecepti nec non vult, pari ratione de nullis. impletionis nec alicuius allerius — hoc enim non 1. CoNTRA hoc primo est instantia, quam ad- Ad opposi- cadit sub praecepto — ergo constat esse dictum de ducit Magister in littera =: si vult onmes homines voluntate beneplaciti. salvos fleri, et de oranibus plures damnantur, quam 2. Item , Damascenus ' : « Oportet scire , quo- salvantur, ergo voluntas eius frustratur et cassatur; niam Deus vult antecedenter omnes homines salvos quod est contra veritatem aperte. fleri, et regni sui potiri fortuna; non enim ad pu- 2. Item, omnes quos vult Deus salvari, eligit

niendum plasmavit nos Deus » : ergo cum voluntas ad salutem — electio enim Dei non dicit aliud quam

antecedens sit voluntas beneplaciti, quae est bono- dilectionem ad salvandum ergo si omnes vult sal-— rum , quae sunt bona irrefragabiliter , voluntate vos omnes sunt electi. Contra, Matthaei vi- fleri,

beneplaciti vult omnes homines salvos fleri sive gesimo secundo": Multi sunt vocati, pauci vero salvari. electi.

3. Item , oninis habens caritatem vult onines 3. Item, in praedestinatione non sunt nisi haec homines salvos fleri, quantnmcumque modicam ha- duo, scilicet praecognitio et voluntas salvandi beat dilectionem '. Cum ergo Deus summam habeat ratione cuius Deus dicitur praedeslinare. Dum enim dilectionem et caritatem , videtur , quod ipse velit proponit dare gratiam et gloriam praeparare, prae- omnes homines salvos fleri. destinare dicitur': ergo cum praecognitio Dei omni-

docetur, causam primam stando in sua unitate regere omnia. ^ Libr. 11. de Fide orthod. c. 29. Textuni origiiialeni vide — Vat. post primmn adiungit ens, scilicet Deus. supra pag. 728, nota 2. — Circa finem argumenti Vat. sic 5 Hic c. 1.— Mox pro salvos fieri Vat. cum cod. cc irrefragibiliter, vult mhintate beneplaciti, mill ergo omnes etc. salvari. 3 Vat. el cod. cc adiiciunt ei caritatem. ^ Vers. li. — De propos. minori, quae praecedit, ctr.

* Intellige auctorem libri de Causis cuius verba iam supra , supra d. 40. a. 3. q. I. seq. pag. 64G , nota I. allata sunt. Cfr. etiam propos. 20, in qua ' Vide supra d. 40. a. I. q. I. ad .5, et ibid. q. 2.  ,, 1 ,

820 SENTENT[\RUM I.IB. I.

bus sit coniiiiunis, si volunlas salulis est respectu c Nc I. us I 0.

omnium , ergo omnes snnt praedestinati. Sed omnes praedestinati salvabuntur: ergo omnes salvabuntur; Deus vuU, omnes ooluntate beneplaciti salvos fieri, quod est conlra fidera. Si tu dicas mihi, quod quod intelligi potest sive cum Augustino de duplex est voluntas, absoluta el conditionalis , et voluntate consequenti, sive cum Damasceno de Deus absoluta voluntate solum vult salvare quos voluntate antecedenti. praescivit conformes fieri imagini Filii sui '

et istos praedestinavit , voluntate vero conditionali Respondeo : Dicendum, quod cum Apostolus di- Repiicatui. vult omnes , si ipsi velinl; tunc obiicitur , quod cal , .quod Deus hoc vult , scilicel omnes homines voluntas conditionalis non videtur convenire Deo, salvos peri, quod necesse habemus concedere , quod c quia iiaec est voluntas semiplena, Deus autem quid- Deus velit. Et cum non possit exponi de voluntate quid vull, plene vult. Et ilenim , quidquid facit, signi, necesse habemus exponere de voluntate be-^- piene facit. Et itenin} . Iiacc cimditionata voluntas neplaciti. Sed cum non omnes salventur, et volun- aut est voluntas beneplacili , aul voluntas signi. Si tas Dei nunquam frustretur ideo necesse est, quod ,

signi, tunc nihil ad pfopositum, quia voluntate si- fiat vis in 7nodo distribuendi , vel in modo vo-

gni non vult omnes homiiies salvos fieri. Si volun- lendi '.

tas beneplaciti; sed haec uiio modo lantum est et Et egregius doctor Augustinns duplicem facit

dicitur et semper impletur: ergo oinnes liomines vim in modo distribuendi in Enchiridio ^ : uno t

salvanlur. El praeterea, haec voluntas conditionata, modo , quod distributio sit accommoda , sicut et

qua dicitur, quod vult, si ipsi vehnt, locum non po- haec: omnis hoino timet in mari, secundum com- test habere in parvulis qui moriuntur ergo adhuc . : munem modum loquendi intelligitur: qui est in

non solvit isla distinctio. mari. Similiter Augustinus'' exemplificat, si dicatur: 4. Itera, cum sic dicitur: vult hunc salvari, «Magister iste docet omnes pueros de ista civitate,

aliquo demonstrato , aut hoc quod est velle aliquid quia scilicet docet omnes qui addiscunt. Nullus enini connotat, aut nihil. Si nihil: ergo pari ratione po- docetur nisi per ipsum». Similiter, «Deus vult

test dici de lapide, quod Deus vult hunc salvari. omnes homines salvos fieri, quia nullus salvatur, Si aliquid, non nisi sahitem: ergo sequitur, si vult nisi velit Deus , et ideo orandus est, ut velit ^ » . — hunc quod iste salvabitur, quahtercumque salvari. modo vim in distributione secun- Facit etiam alio

accipiatur velle. Si dicas , quod connotat possibili- dum communem modum distinguendi, quod potesl tatem et ordinabilitatem ad salutera ; obiicitur tunc, fieri pro singulis generum, et sic est falsa, et non

quod de quolibet ordinaloih ad aliquid potest dici, intelligit Apostolus sic; vel pro generibus singulo-

quod Deus velit; sed quilibet clericus est ordinabi- rum, et sic vera, quia Deus de omni gente voluit lis ad episcopatum , et quilibet miles ad dignitatem et vult aliquos salvari, et de Graecis et Latinis, el

regiam: ergo Deus vult, omnes clericos esse episco- de praelatis et subditis, et de omni gente; et ideo

pos. et omnes milites esse reges; quod non con- dicit Apostolus °, pro omnibns esse orandum. Haec ceditur. est responsio .Vugustini. cui Magister innititur; et

1 Kom. 8, 29. — Mox posl omim in cod. V iiddilur Sicut dicinuis de litterarum magislro, ,si in civilale sotus esl;

salvos fieri , in cod. W homines. omnes iste liic litteras docet ; non (luia onincs discunt , sed 2 Vel aliis verbis: ideo necesse esl, quod vel signuni dis- quia nemo nisi ab ipso.

ti-il_)utiv.,im omnes disUngiiendo accipiamus in sensu congruo = August., Knctiir, c. 103. n. 27, ubi eliam i]uae tiic se-

vcl vcrbum vult distiiiguamus , proul scit. signiflcare potest quuntur quoad sensum inveniunliir. liimdem distinctionem , ac

aiil voluiilatcm antecedcntcm, aut consequentem. hic, Angust. facit in tibro IV. Opcr. imperl. coiitra iuli.in,, senl. 3 C;i|). 1 0.3. n. 27. Vidc liic in lit. Magislri, e. 2. — Paulo 124: Quomodo miseretur omnium Dcus, cum atia Scriptura

post pro accommoda Vat. avcommodata. De dislributionc accom- dicat ; Non misercaris oninium qui operunlur iniquilatcni (Ps.

moda cfr. sapm pag. S17, nota 3. 38, 6.), nisi quia et ittis quorum non mis?retur, omncs in

^ Libr. de Natura et gratia contra Pelagium, c. 41. n. 48: homines ita sunt, omnia genera tiominum intettigantur ut

« Itiique omnes dictum esl, ne aliquo modo alio praeter ipsum sicut dictum est : Decimatis omne otus (Luc. 42.) i. c. omnc 1 ,

quisquam salvus fieri posss credatur. Sicut enim, uno litterarum oteris genus? — Paute inferius post 2>otest fieri supptc cum nidgistro in civilatc constiluto, rectissime dicimus : onines iste codd. MZ ff et ed. t disiributio ; pro potest fieri cod.H potesl

liic litteras ducct ; non quia omnes civcs litteras discunt , sed distribuere ; Vat. sic : secmidum omncm modum dislribuewli. ((uia nemo discit, nisi quem ille docuerit: sic nemo iustifica- quae potest fieri pro etc.

lur, nisi quem iusliflc:ivcril Clirislus». Idem cxemplum habetur ^ Episl. 1. Tini. 2, t. seq. — Sentenliam Magistri vidc

\n libro II. Oper. iinpfrf. conlra lulian., sent. lU. liis verbis: tiic in lil. c. 2.  ;

DIST. XLVI. ART. UNICUS OUAEST. 1.

est sic vel sic solvere, supposito qiiod velle auxilium et gratiam, et connolat saliUis evenlum. dical ibi velle Dei, secundum quod dicitur velle Et sic non est dicere, quod Deus velit omnes ho- placito quietato sive voluntate absoluta, de qua mines salvos fieri.

verum est dicere: Omnia quaecumque voluit, fecitK Huic responsioni magis consonant inagistri, quam- Sed Damascenus ' facit vim in modo volendi. vis utraque bona sit. Secundum banc igitur respon- tonciusio 3. i-Distinguit enim in Deo voluntatem antecedentem et dendum, quod Deus vult omnes bomines salvos evoluntatem consequentem. Et voluntas antecedens fieri, quantum in se est sive voluntate antecedente,

est voluntas respectn eins, propter qnod Deus bo- non autem voIunlate.a&o/tito sive consequente. minem facit , et est irrefragabiliter Ijonorum. Volun- 1. 2. 3. 4. Et quia illa non connotat etfectus soiuwo op- ''°'"°''°°'' tas autem consequens est voluntas, non quae se- eventum, ideo non impeditur in boc, quod non quitur merita, sed quae vult aliqua secundum prae- omnes salvantur. — Patet etiam responsio ad illud scientiam meritorum. Prima, scilicet antecedens, quod obikit de praedestinatione si\e electione, quia dicitur a magistris volnntas conditionalis sive vo- in illis clauditur voluntas absoluta, non solum an- luntas, qua Deus vult, quantura in se est. Secunda tecedens. — Patet etiam responsio ad ultimum de autem , scilicet consequens, dicitur absohita. Diffe- connotato. rentia autem inter banc voluntatem et illam non Ad illud tamen quod obiicitur quod volun- Ad lepiica- , j'"""""'' est secundum diversitatem affectionis sive modi vo- tas condit.ionata non cadit in Deum; dicendura ,

lendi qni sit in Deo , sed secundum rationem con^ , quod non ponitur in Deo velleitas quautum ad de- notandi et intelligendi. Prout enim Deus dicitur — fectum ' plenitudinis voluntatis nec propter diversos velle omnium salutem, quantum in se est et ante- raodos volendi, sed propter aliara comparationem cedenter , connotatur in omnibus bominibns ordina- in connotando, et sic patet illud.

bilitas^ ad salntem, tum ex parte naturae datae, 1.2. Ad rationes vero ad oppositum, quod Ad argg. ia tum ex parte gratiae oblatae. Dedit enim Deus na- Deus vult omnes horaines salvos fieri ; responderi liiram secundum quara possent ipsura cognoscere , potest ad duas primas, quod verum coucludunt et cognitura quaerere et quaesilum invenire et in- et vere.

vento inbaerere, ac per boc salutera obtinere. Gra- 3. Ad illudautem quod obiicitur de caritate tiam similiter obtulit, dura Filium misit et obtubt, hominura, dicendum, quod non est simile, quia cuius pretinm omnium saluti suffecit. Leges etiam nos nescimus merita hominum futura fmaliter; et si et mandata tribuit salutis et ostendit. Ipse etiam qnis sciret, ahquos esse praescitos , quaravis, quan praesto est oranibus inquirentibus et prope est omni- tum in se est, deberet eos velle salvari, non taraen bus invocanlibus eum *. Velle ergo hominem an- voluntate absoluta. Sed baec melius infra patebunt ^. tecedenter salvare est ordinatum ad salutera facere 4. Ad illud quod obiicitur, quod Deus uno et volenti pervenire non deesse. Unde velle antece- modo se babet ad omnes; dicendum. quod illud denter salvare non connotat salutem, sed ordina- verbum Philosophi habet locura quanluin ad rerum bilitatem ad salutem. Velle autem consequenter gubernationem non quantum ad earum productio- ,

sive absolute salvare est velle dare salutem ei, nem; vel quantum ad naturalia. non quantum ad quem praescit ad salulem perventuruin per snum Qratnita.

SCHOLION.

I. Magislur in lioc distinccione non paruni Uiboral, ut susli- dia suHicientia ad salutem. — Notum cst, Cornelium lanseniuin, ncal, \oluntatem divinam vunquam fleri cassam, nec si vult bo- Calvini vestigia secutum , ad has tres quaestiones pro statu natu-

num, ncc si non vult maluni. Imprimis nltitur explicare verba rae lapsae respondere negative; item, ab Innocentio X. (Constit. Aposloli (i. Tim. 2, 4) Qui omnes liomines vult salvos fieri etc. : <t Cum occasione » , 31 Maii 1653) damnatam esse propositio- llnde incidil liic quacstio, uLriim Dcus vere velit salulem omnium nem lansenii: « Semipelagianum est dicere, Christum pro omni- liomimini; vum qua intimc connexae sunt duae aliae quacslio- bus omnino hominibus mortuum esse aut sanguinem fudisse ». ncs; iilnim (;in'islus niorliuis sit pro omnibus liominibus, et Cfr. eliam inter propositiones Paschasii Quesnelli, a Clemente XI. ntriim Deus confcrat ^cl saltcm otlcrat omnibus hominibus me- (Conslit. « Unigenitus», 8 Sept. 1713) damnatas, propos. 30. cl

1 Psalm. 113, II. incongrue omittitur, substiluit eum, pro quo cod. T fn secunda 2 Libr. II. de Fidc orthod. c. '29. Verba ipsa Daniasceni manu) Deum ; primitus in cod. T legebatur ipsum. < vide supra pag. 728 , nota 2. . Psalm. 144, 18. 3 Pro ordinabilitas , quam lectionem codd. PQT (H in 5 Pro defectum mulli codd. cum sex primis edd. effectium marg.) exhibent, Val. ordinalis, oniissa voce hominibus, quae pro defectum militat cod. T. Proxime ante pro velleitas codd. in omnibus codd. exstat. Mox post Dedit enim eadem Val. A I W voluntas. inscrit eis , ct dein pro ipsum , quod a plurimis codd. et cd. 1 Dist. 48. a. 2. q. 1. et 2. ac dub. 1.  »,

SliNTENTlARUM LII5. I.

S. I5niw\. clo

niortmis si

I ; IV. Soi s«nUic'iili;i

« lluius voliii

in linem .salu

tcr proposila

3. L'iidc \..liiiiiiis ,iiili;;',t,'ii.i noii csl piii-a vclleitas, sed quoiid clTccliiiii siiiiiii pniin-iiim (scij. ijntiniiliililiitem ad salu-

iciii cl liicilia sullicicntia) cst scmpcr cflicax. lixplicite hoc dc- ,uil,',ril,;itn'. i|w rciiii- (iiiiiM d. 47. cj. I.incorp.): « Unde voluntas (anteccdens) noii i;i,ss;iiui', quia habet proprium clVcctnm ». i. \oliiiitas i-on.ieqiiens coniiolal « .'ialiitis eventiim » (hic spcflarc ad iiicorp.l: ct siciil <, iinmiiv.n elfei-l II m . it;i coniioiiii eieistentiam ivprobiilio- caii.iii,' iiiirticiitiiri.i « ; „ roniioliil raii.sinii i rcatani concur- rcrc » id. 17. c|. I. ;:il -2.). S. Tlioiii. (ibid.) notat in voluntate ciiiisii|iiriiii li;mi' ilniinisiaiitiani, qiiod homo « est volens ct |)i;ii |i;ii',iiis sc ;iil saliiicni siiam , vel ctiam repugnans et con-

''<. Iii \iiliiiii.iii' (.OHiecjiuoitt implicatur praescientia salutis nephdli, scil \olii lcnliii cliani noninillis c[iii;i csi ,. \clli' .liiie saiutem ei, quem praescit ad salutem per- ,!exanclio, a S. Uona- vcnliiriini pcr siiiim auxilium et gratiam » (hic). « Nuni[uam enim ctl. Senl. il. f7. c[. I. vcllct (islum salvari), nisi pariter pracsciret, euiii esse salvan- Oniissis aliis obsolctis dumi. (d. 47. q. I.).

commiiniter docctur. 6. Implicatur in eadem voluntate conseqitenti etiam prae- scientia bonorum operum. « Voluntas autem consequens est volunlas, non quae sequitur merita, scd quae vult aliqiia

imilllill^ li-^tlllllll ,\iclr .'\plicaliolicili S. Tlliiniiir. S. I. IJ. 19. secundum praescientiam nieritorum ». « Voluntas Dei secun- a. I. ad I.). In ultcriore liariini circumslanlianim dcteniiinalione duni convenientiam ad praescientiam vult illa quac vult theologi in diversas sententias abeunt. Qui praedestinationem (d. 47. t[. I. ad 4.). Similiter S. Thom. (loc. cit. in hnc post praevisa merita defendunt, putant, pracvisioncm consensus corp.): ct Dicitur volunlas consequens, eo t[Uod praesupponit humanac voluntatis praeccdere Dei vokintatcm consequentem. praescientiam operum , non tanquani causam volunlatis, sed Opposita aiitcni sententia Thomistarum vult, quod utraquc vo- quasi rationem voliii». — De praescientia nieritorum , quatenus lunlas , ct antecedens ct conseqiwns , antccedit praevisionem essc possit ratio motiva voluntatis, S. Bonaventuram paulo aliter merilorum, et quod voluntas antecedens praejjarat oninibus loqui ae S. Thom., iam supra d. 41. a. q. I. 2. observavimus. au.xilia et media suflicienlia, conseqiiens vero tantum elcclis V. .\!ex. Ilal., S. p. I. q. 36. m. 2. ad !.— Scot. , hio auxilia etlicacia (Gotli, I. Ir. .5. dub. i. % 2.). q. unica ad I. — S. Thom. , locc. citt. — 13. .\lbcrt. , hic a. I,

IV. iNobis sulTiciat in conspeclu ponere quae S. Bonav. d. 40. a. 8; S. p. I. tr. 20. q. 79. m. 3. a. 2. c;. incid. — Pelr. hoc loco ct iiifra d. 47. q. I. docet de hac dislinctione. llaeo a Tar. , hic c[. 1. a. I. — Richard. a .Med., hic q. I.— /Egid. valdc conveniiint cum iis, qiiae .S. Thom. habet in suo Coni- R., hic I. princ. q. unica. — Durand. , hlc q. I. — Dionys. mentano in Scnt. Ihic q. unica, a. I.). Carlh., ex parte q. I.