Bonaventure

QUAESTIO II.

Utrum Deus velit mala fieri.

Secundo quaeritur, utrum Deus velit mala fieri. e eonverso , quod possibile est Heri, Deus vult illud; Et quod sic, ostenditur: sed malum possibile est fieri: ergo malum fieri est 1. Per Anselmum' : Deus non vult, inquit, Deo volibile. Ad opposi- quod impossibile est fieri : ergo per comequentiam 2. Item, oranis iustus vult omne quod iustitiae

1 Haec sententia desumla et formata videtur ex 11. Cur necessitatem sive coactionem voluntati Dei imponere demon- Deus homo, c. 18: « Nihil cnim est necessarium aut impossi- slratur. — Verba pei' consequentiam e converso sive e con- bile, nisi quia ipse ita vult; ipsuni vero aut velle aut nolle irario, ut in ed. 1 et etiam infra in solut. huius obiect. habetur, aliquid propter necessitatem aut impossibiiitatem , alienum est a occurrunt in Aristot. , II. Topic. c. 3. (c. 8.). Et est notandum, veritate ». In quo textu propositio Anselmi a S. Doctore hic quod haec consequentia comprehenditur sub consequeniia op- allala necessario supponitur, quia impossibilitas rerum nullam posiiorum, quac in eo generatim differt a consequentia sim-  . ,

DIST. XLVI. AKT. UNICUS QUAEST. It. 823

esl; sed «omnis poena iusla est», iit dicit Aiigu- Si ergo Deus vult malum, aut voluntas est mala stiims',et omne malum poena: ergo omne ma- aut, si voluntas est bona, volitum est bonum ergo :

lum, quod fit, a Deo est volitum fieri. Quod omne aut nihil est malum, aut Deus est malus, si vult malum sit i)oena, patet per Augustinum primo Con- malum fieri. Sed utrumque falsuni: ergo etc. fessionum: «lussisti, inquit, Domine, et sic est, 4. Item, omnis volens malum vult sub ratione

quod omnis inordinatus animus sibi sit poena ». apparentis boni ', ergo omnis volens malum decipi- 3. Item , duobus oppositis propositis, inter quae tur: ergo si Deus vult fieri mala, Deus decipitur: non est medium , necesse est, alterum esse a Deo quod est impossiljile. scilum : ergo pari ratione necesse est, alterum esse 0. Item, omnis qui vuli aliquid, quod non po- volitum. Sed demonstrato peccante, istum peccare, test, est miser; sed Deus non potest malum, sicut istura non peccare sunt opposita: ergo Deus vult supra probatum est": ergo si vult illud, est miser. alterum. Sed quidquid vult Deus, illud (it: ergo si Sed hoc est impossibile: ergo etc.

vult islum non peccare, iste non peccat, quod est

contra hypothesim -: vult ergo istum peccare. Sed lioc est malum: ergo malum lieri est a Deo volitum. /i. Ilem, omne volens aliquid voluntate consi- Matinn iiec est a Deo volihilc , vec Deus vult liata et deliberata vult" iilud, sine quo illud non illud fieri ah aliis.

potest esse — quamvis enim aliquis velit esse ab- bas, sed non monachus. tamen, si deliberative velit Respondko: Dicendum, quod sicut probant ul- esse alibas. vult pariter esse monacbus — sed Deus tiuiae raliones, malum non est & Deo volihile, ina- conciusio i. vult aliquod bonum; quod nunquam potest esse sine lum inquam culpae, quia omnis voluntas inordi- malo, sicul Sanctos suos probari et pati Filium nata est, cui placet illud maluni: et hoc omnes suum: ergo etc. concedunt. CoNTRA: \. Nihil est ab aliquo volitum vel vo- Sed tamen aliqui voliierunt dicere, quod Deus Faisaopi-

» libile , quoil omnino displicet ei et est odiosum; vult malum /ien, cum ipse non sit causa eius, sead.ira. sed Ecclesiastici duodecimo* dicitur: Altissimus odio alius, Deo volenle. Et hoc quidem dicebant Deum habet pecmtores; sed non nisi ratione peccati sive velle non ratione sui, sed ratione eius, quod inde mali: ergo multo magis odit malum : ergo non vult elicit. — Sed hoc est contra Augustinum, sicut osten- illud fieri. dit Magister in littera °, qui hanc opinionem impro- 2. Item. .Augustinus in libro Octoginla trium bat. neutrum est concedendum sed si alicubi conciusio 2. Ideo ,

Quaestionum ": «Idem est fieri Deo volente et Deo legitur, exponendum. auctore » ; sed malum non fit Deo auctore : ergo Ad illud ergo quod obiicitur in contrarium, soiuiioop- 1. °''''°'- ''°" maluni non fit Deo volente. Primam supponit ipse, quod Deus non vult quod impossibile est tleri; jjj. secundam probat, quia «nullo homine sapiente fit cendum, quod non velle dicitur dupliciter, aut ne- homo deterior»: ergo multu fortius nec Deo. gative, aut privative. Si negative, non est verum 3. Item, ratione videtur: quia omnis voluntas illud, nec .Anselmus ita intelligit. Si privativc, tunc

aut denominatur a volito. aut rfe;!OH)/)(flM'olitum '^. «0)1 vuU est una dictio, et est tertia persona eius.

jiHci, quod ipsa est inler taliu, quoriim unum sequilur aliud - Pro hypotliesim Vat. positioneni. et vice versa. Et duplex est liaec consequentia : consequentia ' Post vult Vat. cum uno alteroque cod. subiicit omne, m ipso (etci TauTci), et e contrario (aviTcaXiv) — direclo et ot in flne argumenti cum multis codd. ct ed. 1 verbo Filium inverso ordine — prout vel eodem ordine terminorum opposi- prnemittit et.

tum infertur, vel non eodem ordine, sed ordine inverso. Con- < Vers. 3. ''

sequentia in ipso invenitur tantum in convertibilibus, v. g. si Quaest. 3. Cfr. hic lit. Magistri, c. G.

homo est, risibile est; sod non est homo: ergo non est risi- ^ Obiectum voluntatis sive volitum est bonum ; hinc vo-

bilc. Exemplum consequentiae e contrario : si homo est, ani- luntas aut denominatur a volilo bona , in quantum scil. vult ali- mal cst sed animal non est ergo nec homo cst. Ut brevius ; : quid, quod in se bonum est, sic est respectu voluntatis creatae ;

loquamur consequentia in ipso est, quando ex proposito in- : aut ipsa denominat volitum, in quantum scil. bonitas voluntatis fertur oppositum praedicati de opposilo subiecti; conseqnentia obiecto tribuit bonitatem ; sic est respectu voluntatis divinae.

e contrario, quando ex proposito infertur oppositum subiccti ' Cfr. snpra pag. 80i, nota 6. De propositione subsequenti de opposito praedicati. De consequentia e contrario Aristot., cfr. Aristot., 111. Ethic. c. 1. et S, ubi docetur, omnem nialum csse

loc. cit., nec non S. Bonav. infra in solut. huius obiect. docent, ignorantem. Dionys., de Div. Nom. c. 4. § 32. ostendit, malum quod valeat in contradictoriis, sed non in contrariis, sallem esse per accidens, cum propter bonum fiat. i Quam ob rem non in omnibus. quod non bonum, bonum arbitramur » i. e. decipimur. , — 1 Libr. 1. Retracl. c. 26, et 111. de Lib. Arb. c. 18. n. SI. HIox pro mala cod. T malum. — Tcxtus mox e primo libro Confess. citatus habetur ibi c. 12. 8 Dist. 42. q. 2. Quoad propos. maiorem argumenti alleri-

n. 19, ubi in edit. Oper. S. .\ugust. post poena additur siia. mus dictum Augusl. de Beata Vita, n. 11 Omnis igitur, in- :

In toxtu cit. pro inordinatus aninius codd. cum ed. 1 moius quam, qui quod vult non habet, miser est? Placuit omnibus. inordinatus. In propos. maiori huius argum. pro quod iustitiae Cfr. eliam supra pag. 798, nota 8.

rst Vat. quM instum est. ' Ilic c. 4.  ,

824 SENTKNTIARUM LIB. I.

(|uod esl iwlo; el lioc modo ilicilui' Deus nolle, quid est dupliciter: aut vokmtate untecedente , aut\ quod uliitohUe viill nou lieri. Hoc auteiu luodo non vokintate consequciUe. Quod vult aliquis voluntate un- est dicere,quod Deus nolit uiala lieri; el lioc modo tecedente, vult omiie annexum illi necessario. Quod uon lenet coiiseqHenlia e cond-dnn, (|iiia non tenet vero vult voluntate consequente , potesl etiain velle in contrariis, seil in contradicloi iis '. sine annexo. Potest enim ex maio bonum elici, quod 2. Ad illnd quod oliiicilnr. (]uo(li|uilibel iuslus non eliceretur , nisi factum illud malum displiceret, vnlt iusliliam elc. : diceiKiiiin. (iiiod ;dii|uid dicitur et bonum elicitum complaceret ei qui novit elicere. • instum sciliccl el c.v unUne. Quod dn|iliciler, lii -sc — Potest tamen responderi per interemplionem \ i

iustum secundum id fjuod est, a Deo est in se, quod volcns Yolniilalc (oiisili;it;i vidl idiipiid . non ' est volitum. Quod vero est iustuin ex ordine tailicii Mlll illlld (]il(i(l ((iiisc(]iiiliil': siciK ;ili(]iiis vult est volitum a Deo, secundum quod ordinalum; et alii]ii('Mi siirLicic. scd l;iiiii'ii iioii viill eiim cccidisse. malum uon est volitum secundum quod malum , Taiiien iiotesl aliter dici et melius, quod Lielle'-

sed secundum quod fwnit, et ila secundnm qnod aliquid sine alio est dupliciter: aut velle hoc et non ordinaltim, et ita secundum id quod esl, non est , velle aliud, quia unum placet et alind displicet; et volitum. sic possibile est in^ his quae inseparabiliter sunt 3. .\d illud quod obiicitur, quod duobus op- coniuncta. Alio inodo velle aliquicl sine ulio est di-

positis propositis, necesse est alterum scire, ergo cere velle, aliquid sine illo esse; et hoc modo necesse est alterum velle; dicendum, quod loquendo velle aliquid sine inseparabiliter annexo est velle de voluntate beneplaciti non est simile. Nam scienlia impossibile. Primo modo non sequilur, quod velit

est respectu omnium quae fiunt, voluntas autem illud, qnamvis non sine illo. Sensus enim est, non beneplaciti non est nisi respectu eoruin quae sunt sine illo enle, sed tamen sine iUo volito. Et est

ab ipso '. exemplum sensibile: volo enim aliquem, qui cecidit, 4. .\d illud quod obiicitnr, quod qui vult aliquid, surgere, ita quod non volo, eum cecidisse; non vult oinne illi annexum; dicendum, quod velle ali- tamen volo, quod surgat, ita qnod non ceciderit.

8CH0LI0N.

1. Dc malo in so considerato ))iacdpue agitur II. Sent. dd. bene intelligitur ». Similia dociM idein in Suinma Sentcntiarum, 34. 3.5 ; Breviloq. p. III. c. I ; Sermo de Seminante , n. i2-46. c. 13. Haec falsa sententia duce Magislro (hic c. 3. 4.) a S. Bo- (Supplem. Bonelli, t. 1. — Cum col. ma-410 seqq.). triplex sit naventura et aliis Scholasticis rerellitur. Error Ilugonis in eo lum, scil. nalurae, mlpae poenae, de malo et liic agitur ciU- consistit , quod non satis haec tria distinxit: Deus odil pecca- pae , et quidem de codcm formalitei: — Et notandum, quod tum ; hoc vere et formaliter de Deo dicitur Deus non mlt ;

velle malum potest intelligi vel ita, quod ipsum malum sit fieri peccata; hoc nolle non est proprie in Deo, quia alias

immediatum obieclum voluntiUis, ut est in eo qui vult malum nulla fleri possent peccata, unde Deus nec vult fieri pcccata, facere, velita, qiiod malum fiat ab alio. In utroque sensu Deus nec vult ea non fieri; sed tertium verum est: Deus permittit non vult malum ; sed respectu secundi sensus non defuerunt, fieri peccata. — Quoad solutionem ad 3. et distincUonem inter qui opinati sint, Deum velle fleri ab aliismalum, cum de facto culpam m se, et culpam ordinatam cfr. supra d. 40. a. 4. q. 2, flat. Inter lios est Hugo a S. Vict., qui de Sacram. 1. p. 4. c. 12. hic q. 5, et II. Sent. d. 36. a. \. q. 1.

in principio quidem dicit : <t Tali ciuaestione coarctamur et II. Alex. Ilal., S. p. I. q. 40. m. I. — Scot., I. Reporl. ducimur in ambiguum, ut non facile audeamus hoc vel lioc d. 47. q. I. — S. Thom., hic q. -I. a. 4; S. I. q. 19. a. 9; aliquid afflrmare, vel quod Deus fieri praecepit quod noluit, S. c. Gent. I. c. 95. — B. Albert., hic a. 4 ; S. p. I. tr. 20.

vel quod quae noluit fieri permisit». In flne auteni de dicta q. 80. m. 2. a. 3. partic. I. — Petr. a Tar., hic q. I. a. 2.

sententia afnrmat: Et ideo refutat hoc mens pia, non quia <t — Richard. a Med., hic : q. 2. — .'Egid R., hic 2. princ. q. 2.

quod dicitur non bene dicitur, sed quia c^uod benc dicilur non — Durand., hic q. 2.

' Sensus est : non velle neriiitive est non habere volitionem; tia a iiolle fieri ad velle fieri: quia inter baec duo medium non velle pnvative (contrarie) est habere nolitionem. Quod aliis est, scilicet non velle fleri, negaUve sumtum. — In mcdio ar- verbis sic exprimi potest: non velle, negative sumtum, dicit gumento pro lunc non vult est una dictio, et est tertia persona negationem voluntatis, non voluntatem negalionis ; scd non Vat. tunc non velle una dictio est, et tertia persona. velle, privative acceptum, dicit voluntatem negationis, non ' Inlellige: Deo. — Cod. R ipsa. Paulo ante pro fiunt

negaUonem voluntatis. Primo modo sumtum illud dictum An- codd. S V sunt. selmi non est verum quia multa fleri possunt, quorum esse , 3 G W ex ordine et volitum a Deo, est volitum Cod. sic :

vel fleri Deus positive non vult, et sic dicitur Sine ipso factum : secundum elc. Paulo inferius pro punit cod. R punitivum. est nihil i. e. peccatum at verum est, si non vult in secundo ; * Cfr. supra pag. 87 nota 4. Mox in Vat. deest quod , — sensu accipitur, et tunc istius dicU sensus esl: impossibile est, ante consequilur. id quod Deus vult non esse vel non fleri. .\ttamen hoc modo 15 Val. omittit in, et paulo post dicere. Paulo inferius ver- non dicitur, Deum nolle mala fleri ; neqiie tenet consequen- bis inseparabiliter annexo codd. V X praemittunt alio.  . ,: :: ,

DIST. XLVI. ART. UNICUS QUAEST. III.