Bonaventure

QUAESTIO iV.

Utrum mala fieri sil verum.

Quarto quaeritur, utrum mala fleri sil veruin. in dicto — unde si Socrates currit, Socratem currere Et videtur, quod sic: est verum — ergo si malum fit, malurn fieri esl ve- 1. (( Quia de quolibet affirmatio vel negatio nmi ; sed malum flt , constat : ergo etc.

vera'»; sed haec est falsa, nulla mala fiunt: ergo 4. Item, veritas dicentis ponit veritatem in

oppositum est simpliciter veruni , scilicet mala fieri. dicto; sed Deus, qui non est mendax, dicit mala 2. Item , (( veritas est adaequatio rei et intelle- fleri , Malthaei nono^: Quid cogitatis mala in cor- ctus ^ » : ergo quoties homo intelligit , sicnt est in dibus vestris ? ergo verum est , mala cogitari ; pari

re , veritatem habet et intellectus et intellectum. Sed ratione verum est fieri. qui intelligit mala fieri, vere inteUigit: ergo si vere Contra: 1. Verum et bonum convertnntur;sed •'

intelligit, intellectum est verum: ergo mala fieri iiiaia fieri, non est bonum, ut supra'' probatum est verum. est: ergo mala fieri , non est verum. Si forlc dicas, 3. Item . veritas propositionis asserit veritatem quod verum est de veritate incomplexi; ostenditur

' De hac propositione , quae est Aristotelis , cfr. supra rum et bonum realitei' idem sint cum ente ; de quo clr. supra

pag. 97, nota 7. — Post vera Vat. cum cod. cc adiungit de pag. 32 , nota 2, et pag. i 50 , nota 1 3. Mox post Si forte dicas nullo ambo simul. quod simul audi : bonum con- illud dictum, scilicel.verum ct

* Vide supra pag. 707, nota — Paulo pro 5. inferius vertuntur. — Dein pro incomplexi plurimi codd. cum sex pri- intellectus- et intellectum ed. I et cod. T a secunda manu mis edd. complexi aliis codd. ut S T ac mente argumenU ,

intelligens et intetleclum, Vat. intellectus intellectum. repugnantibus. Cfr. etiam supra d. 8. p. I. a. I. q. I. arg. 1.

3 Vers. 4. ad opposit. , ubi similis obiectio infertur, nec non ibid. Scholion, * Hic q. 3. — Propositio maior fimdalur in eo, quod ve- in quo exponitur, quid sit veritas complexa, quid incomplexa.  ,,

828 SENTRNmKUM LIR. de omiii verilate, quia oranis veritas entitas quae- CONCLUSIO. dani est; et omne quod parlicipat rationem entis,

participat rationem boni: ergo etc. Mala fieri esl simpliciter nerum. 2. Iteni , omnis veritas est a verilate prima ergo et omne verum a primo vero: si ergo malum Respondeo Dicendum quod sine distinctione c.mciu : ,

fleri est verum, malum Tieri est a Deo; sed hoc concedendum est, quod mala fleri esl verum: vere est supra ' improbatum: ergo etc. Si tu dicas, quod enim enunliatur et vere inlelligitur. Verum enim illud est verum de veritate rei, non signi; hoc nihil dictum de coraplexo respicit compositionem , sicut est, quia, sicut aDeo snnt res, ita et signa; et dicil Philosophus ", quia veritas et falsitas circa cora-

Ambrosius dicit, quod «onme verum est a Spiritu positionera consistit; et ideo dicit veritatera signi. sancto, a quocumque dicatur"; loquitur ergo de Signum autera est verura , quando significat, rera veritate in sermone, el ita de veritate complexionis se habere. sicut se habet; tunc enim dicitur adae- sive signi. quari. Et ideo ,cum ita se habeal in re sicut si- ,

3. Item, onuiis veritas signi sive complexionis gnum exprirait, simpliciter loquendo verum est mala causMin et ortum habet a veritate incomplexionis ^ fleri.

ergo veritas huius: istum furari , ortum habet a 1. Ad illud quod obiicitur, quod verum etsoiutiooppo.

veritale furti ; sed furtum non dicit actionem veram bonum convertuntur; dicendum, quod circa idmi immo defectivam: ergo pari ratione, istum furari verum est. Unde si res est vera est bona, et si ,

non esl simpliciter verum. Si tu dicas , quod veri- signum esl verum, est bonum sed taiuen non se- ;

las complexionis tripiex est , scilicet joo.«&"ow's, pri- quitur, quod si signum sit verura quod signalum ,

valionis oi iiegalionis ^, et prima causalur a veri- sive res sit bona. Et ideo hic est fallacia acciden- late rei , secunda vero et tertia non causatur; con- tis : omne verura est bonum ; sed istum furari est tra: Philosophus' generaliter dicit, « quod ab eo, verum : ergo istum furari esl bonum ex variatione ,

quod res esl vel non est, oratio dicitur vera vel minoris extremitatis. Verum enira praedicatur de falsa » : ergo hoc ubique verum est. illo dicto ratione compositionis , cum sit dictio rao- k. Item omne quod modo verum est de prae- , dalis, bonum vero ratione attrihutionis ; et hanc in- senti,ab aeterno verum fuit de futuro': ergo si raa- slantiam facit Magister in liltera'. Similis modus

lum hoc est modo verura ab aeterno fuit verum. Sed , arguendi est hic: Audio Angelos cantare ; sed can- nihil aeternaliter fuit verum, nisi esset Deus vel in Deo tare Angelos est verum: ergo audio verum. Consi- ut in causa: ergo si malura fore fuit verum et miUs modus arguendi est in illa ratione': orane non fult Deus, fuit in Deo tanquam in cau.sa, ergo verum est a Deo; istuni furari est verum: ergo etc; a Deo; sed hoc falsum: ergn etc. et ideo similiter solvendum.

1 Hic q. 2. — De hoc argumenlo cfr. hic lit. Magistri, c. 7, iilii ul codd. F P Q nostram leclionem exhibent. Circa hnern ;ir- ubi habeiiir et textus Ambrosii (vel potius Ambrosiastri , ut gumenti post in causa Vat. cum cod. cc omittit ergo. dicunt), qui mox allegatur. 8 Libr. I. Periherm. c. I : Circa compositionem enim et

' Cfr. Aristot. , I. Periherm. c. I. seqq. , ubi docetur, quod divisionem est verum et falsum. Cfr. eliam III. de Anima, text. cum voces sinl notae sive signa conceptuum et conceptus signa 21. seqq. (c. 6.).

rerum, ideo veritas inchoative lam in conceptibus quam in vo- ' Cap. 7. — Quid sit dictio sive propositio modnlis. iam cibus, at ampletive in enuntiatione reperitur. Cfr. supra pag. supra pag. 67i, nota 2 exposuimus, et pag. 678, nola I. eliam 7.S7, nota 8, el pag. 707, nota S, nec non illud Anselm. quatuor species propositionum modalium allegavimus. Ad has Dialog. de Veritate, c. 2 : Veri veritas in ipso vero est ; res quatuor Aristol. , II. Periherm. c. 3. (c. 12.) hanc quinlam ad- vero enuntiata non est in enuntiatione vera, unde non eius dit, scil. verum et non verum, qui modus, ut Boeth. ait in

veritas, sed causa veritatis eius dicenda est. — Pro averitate hunc loc. (ed. prima; , «ad demonstrationem omnium modorum incompleximiis Vat. a veritate rei, et proxime post eadem Vat. valet»; sed, ut S. Thomas dicit, Aristotcles hanc quintam

omittit huius, quod ex codd. F li M V Z ee ff et ed. I restau- speciem sivc hunc quintum modum non in piima modorum enumeratione , sed hic affert ea ratione, ut modus isle inlelli-

' Secundum Aristot. , II. Periherm. c. 1 , et I. Prior. c. ull. gatur copulam propositionis non modiflcare. Sensus solutionis

quatuor species propositionum distinguuntur : afBrmativa , ne- est: cum dicitur; malum fieri est verum, hoc intelligitur de gativa, privativa et infinita, quarum duae ultimae similiter veritate propositionis sive dicti , non de veritate atlributionis

se habent, v. g. est iniustus homo, et est non iustus homo, sive rei; non enim malo , in quantum malum est, inest veritas ut ait Boeth. in hunc loc. (ed. prima). sive entilas, sed huic diclioni : malum fieri ideoque, cum in- ;

* Libr. de Praedicam. c. de Substantia; cfr. supra pag. fertur : ergo malum fleri est bonum peccatur procedendo a ,

707, nota 5. veritate dicli ad veritatcm rei.

5 Vat., omissis verbis de fut.uro, sic proscquilur : ergo si « Sive argumenlatione. — Pro ratione Vat. cum cod. cc malvm esse modo esl, est verum, contradicentibus codd., quo- oratione. rum alii minus clare sic; ergo si DUtium est hoc modo verum.  :, . ,

DIST. XLVI. ART. UNlCtJS QUAEST. IV.

3. Ad quod obiicitiir, quod veritas signi illiid cipia Caesaris. — Sed hoc non sufficit, quia, esto . opioio 2. "'^' "°'"° est a veritate rei dicendum quod falsum est. Tunc ; , quod Caesar omnino sit corruptus et secundum ma- enim signum verura est, quando significat rem non teriam et secundum formam, adhuc tamen vera esse , quae non esl et non habere veritatem ; cum , est ista: Caesar fuit sive Caesar non est. illa non habet. Nam sicut aliquid imperfectura per- Et ideo dicunt alii, quod fundatur super i^itel- opimo 3.

ligentem. — Sed adhuc : """'" ''^' fecte aequatur alii imperfecto, ita res defectiva plene illud non videtur sufQciens potest signiflcari.Unde Philosophus non dixit: «Ab quia , esto quod nullus intelligat actu adhuc oratio ,

eo, quod res esl tanlum », sed est, vel non esl. Et est : ista est vera, scripta in pariele: Caesar fuif. sensus: ab eo quod res est, est oratio vera, quae si- Ideo dicendum, quod cum veritas orationis sit uesponsio

gnificat ipsam esse, et ab eo quod non est, est falsa, veritas signi, et veritas signi non dicat qualitatem quae significat esse; e contrario intelligendum in re, absolutam — sicut nec necessitas consequentiae — sed quae non est '. Unde quamvis furtum sit ens secundum respectivam, sicut signum''; cum orane quod con- quid, tamen oratio, quae signiflcat aliquem furari, tingit signiflcare , contingat vere signiflcare , et etiam

est vera simpliciter. Verum est tamen quod omnis , falso : sicut ad rationem signiflcandi non oportet veritas complexa super aliquid fundatur; sed non rem esse enlem, sed cognoscibilem sic nec ad ra- ,

oportet , quod super reni intellectam , sed super inlel- tionem verae signiflcationis. Et quoniam omne quod ligentem-, in quo oratio habet esse. Et sic patet illud. intellectus capit, vel est ens, vel' capit sive imagi- Posset tamen dici, quod fundatur super ens natur per comparationem ad ens"; ideo omnis si-

. secundum quid ratione deformitatis ; et lamen ve- gniflcatio et veritas orationis signiflcantis vel funda-

rum ^ est simpliciter propter adaequationem, quae est tur simpliciler super ens, ut si dicatur: Petrus est, simpliciter. vel in ordine ad ens. Unde propositio de praeterito Nota tamen . quod de fundamento veritatis pro- fundatur super ordinem eius ad praesens; similiter positionis diversimode senliunt diversi. propositio de futuro , sicut propositio negativa, utsi Aliqui enim distinguunt, sicut tactum est^ dicatur : Caesar non est ; aliquod enim ens est, quod . tripliciter veritatem orationis , scilicet positionis , ut non est Caesar, et sic de aliis; similiter si dicatur: cum dicitur: Ciesar est homo; privationis, ut cum chimaera non est hircocervus. dicilur: Caesar est homo mortnus ;negationis, ut cum 4. .\d illud quod obiicitur ultimo, quod mali- dicitur: Caesar non est. Primam dicunt fundari supra tiam fore sit verum ab aeterno; dicendum, quod ens simpliciter, secundam supra ens secundum quid, ad hoc, quod aliquid sit verum non oportet, quod ,

et tertiam non dicunt fundari super aliquid, quia sit Deo tanquam in causa, sed sufflcit, quod sit in

. talis oratio nihil ponit. — Sed tamen illud non vi- in quae non est nisi veri. Ad hoc Dei praescientia ,

detur sufficere, quia, cum dicitur: haec oratio est autem quod aliquid sit in Dei praescientia sufficit ,

vera, verum praedicat aliquam conditionem entis quod ipsum, vel eius causa, vel eius oppositum sit ergo necesse esl super aliquid fundari, quod sit. in Deo tanquam in causa, sicut supra' dictum est

Et ideo dicunt alii, quod fundatur super prm- de cognitione Dei.

' Crr. Anselni. , Dialog. de Veritale , c. 2. — Vat. pro e veniens (cfr. supra d. 38. a. 2. q. 1.), sic veritas signi non contrario intelligendmn in re, quae non esi sic : ipsam : et ab dicit aliquain proprietatem , quae signo absolute et semper con- eo quocl non est, est vera, quae signi/icat non esse: ei ab eo venial, sed quae ita ei convenit , ut possit etiam ei non convenire.

quod esi, est falsa, quae signiflcat eam non esse. Pro verbis Cfr. Anselm. , Dialog. de Veritate , c. 2 , ubi S. Doctor veritatem quae significal esse, quae verba immediate praecedunt illis enuntiationis non ipsam orationem esse ostendit, aut eius signi- verbis e conirario etc. fere omnes codd. (excepto T) cum ed. , ficationem , eorum quae sunt in definitione enuntia- aut aliquid 1 perperam quac significat non esse. Mox pro furium: stt ens tionis quiii si hoc esset , semper esset vera, sed aliquid ei ;

cod. V furium sii non-ens. (enuntiationi) conveniens relate ad rem, quam signiflcat; quod 2 Ed. 1 vera, scil. oratio. tunc habetur, cum propositio rem significat recte, sive ut debet. 3 Hic in arg. 3. ad opposit. — In principio huius propos. post dicendum quod Vat. omit- * Sensus est : si nemo intelligeret hanc propositioneni tit cu7n, et paulo inferius post significare cum cod. cc adiicit tunc certe quoad hanc propositionem nnlla formalis veritas foret, quid; deinde eadem Vat. , post falso posito puncto, voculae cum veritas formalis consistat in intellectu cognoscente ; atta- sicut praefigit Et, ac posl pauca pro entem. subslituit exi-

men, si haec propositio scriberetur, tunc in ipsa foret veritas sieniem. signi, scil. rectitudo significationis, non quidem in actu, sed « Cfr. supra d. 25. dub. 3. — Mox pro significatio etve- tantum in potentia. rita^ cod. T significatio, quae esi veritas. ^ Hoc sibi vult : Sicut necessiias consequentiae non dicit ' Dist. 36. a. 3. q. I , et d. 38. a. 1 . q. 1

aliquid ipsi rei absolute, sed ex suppositione (respective) con-  . ,

SENTENTIARUM I.IB. l.

SCHOLION.

1. Haec quaestio iam a Magislro (hic c. 7. circa linemj valde agitala, quomodo aliqua verilas, praesertim respectu tocla eslad clidendum quoddam sophisticum argumenlum. In mali, possit esse ab aelerno. Omnes probali doctores docent, responsione supponuntur plura circa definilionem et distinclio- quod nulla veiitas sit aeterna, nisi quatenus est in Deo. Con- nem veritatis, de quibus vide supra d. 8. p. I. a. 1. q. I. et traria senlentia esl articulus septimus condemnatus ab « Uni- Scholion. S. Bonav. ad quaestionem respondel allirmalive et sine versitate magistrorum Parisiensium tempore Episcopi Gulielmi distinetione, dum Ricliard. a Med. (hic q. 5.) mafaw dislinguit et Odonis Canccllarii » (vide II. Senl. d. 23. a. 2. q. 3. in (ine).

secundum fonnate et materiale, et tanlum quoad materiale DilTuse illud probat Alex. Hal., S. p. I. q. 15. m. 6. 7. (cfr.

responsionem aflirmalivam concedit; quae distinctio hic parum S. Thom., S. I. q. 16. a. 7; B. .\lbert., S. p. I. tr. 6. q. 2.').

ad proposilum esse videlur, ut ex solutione ad 3. apparet. — m. 2. a. 3.

In solutione ad 3. resolvitur etiam quaeslio de fundamento II. De quaeslione principali tractant : Petr. a Tar. , hic q.

veritaiis. Recensitis quatuor opinionibus, S. Doctoi' adhaeret 1. :i. i. — Richard. a Med., hic q. 5. — Dionys. Carlh., ultimae. — In solutione ad i. agitur de quaeslione, aelale illa hic q. 2.

QU\ESTIO V.

Utrum malum .nt ordinabile a voluntate Dei.

Quinlo quaeritur, uUum inaluin sit ordinabile 3. Item , omne quod auget decorem in re ordi- a Dei voluntate. Et quod sic, videtur: nata, est ordinatum; sed malum auget decorem in 1. Quia super illud Psalrai': Domine Deus universo, quod est ordinatum: ergo etc. Probatio meus in te speravi, Glossa: « Qui videt, merita ani- minoris: Augustinus in undecimo de Civitate Dei^: marum sic ordinari a Deo, ut puicritudo universi- « Sicut pictura cum colore nigro suo loco posito

tatis ex nulla parte violetur, in omnibus laudat pulcrior est, ita universitas rerum ex peccatoribus Deum», distinguens, Deum aliud fecisse et ordinasse, est pulcra »

ut universum bonum, aliud non fecisse sed ordi- , Contra: \. Augustiims: « Malum est privatio -

nasse, ut malum. modi, speciei et ordinis ° » ; sed nulla privalio par-

2. Item, Augustinus in Enchiridio^: « Malum , licipat id cuius est privatio: ergo si malum, eo bene ordinatum et loco suo positum. eminentius quod malum . privat ordinem, malum non contingit commendat bonum». ordinari. = 3. Item, ratione videtur, quia omne meritum 2. Item , quod non est non est ordinabile ordinatur praemium sive relributionem ad sed ,: nam ordo praesupponit esse; sed « inalura, in eo malum raeretur poenam, sicut bonum gloriam: ergo, quod malum, nihil est' »: ergo non est ordinabile. cnm bonum gratiae sit ordinabile, pari ratione ma- 3. Item, omne ordinabile est ordinanti possi- lum culpae. bile ; sed malura non est possibile Deo , quia Deus 4. Ilem, peccantes in suppliciis ordinantur; sed non potest facere malura : ergo non est a Deo or- « propter quod unumquodque, et illud magis* » ; sed dinabile.

mali non ordinantur in poenis nisi propter raala: 4. malura est ordinabile, aut ordine Itera, si

ergo malum multo magis est ordinabile. partinra in totum, aut i« fi.netn. Non pnmo raodo,

1 Psalm. 7,2. — In Glossa, quae sumta est ex August., 3 Meritum hic in sensu largiore sumitur, ita ut includal Enarrat. in hunc Psalm. v. 18, n. 19, post a Deo, vt desunt haec etiani demeritum. — Paulo inferius post ergo Vat. cum aliis

dum sua cuique tri- verba, quae in textu originali liabentur : edd. nec non pluribus cndd. subiicit et. buuntur. Vcrba, quac dein sequuntur, distinguens, Deum e.lc. * Arislot., I. Poster. c. 2.

summani exhibent eorum quae August. loc. cit. fusius docet, 5 Cap. 23. n. 1. Textus hic exhibilus non plane convenit cum ubi inter alia haec dieit Deus enim dixit: Fiat lux, el facta : textu ed. Oper. S. Augusl. , qui talis est: « .Sicut pictura cum est lux.Non dixit: Fiant tencbrae, et factae sunt tenebrae et ; colore nigro, suo loco posila : i(a universitas rerum , si quis tamen ipsas ordinavit. Et ideo dicitur Divisit Deus inter tu- : possit intueri, etiam cum peccatoribus pulcra est ». Sicut ed.

cem et tenebras, et vocavit Deus lucem diem et tenebras vo- Oper. S. Augusl. , ila eliam niaior pars codd. et edd. posita cavit noctem. isla dislinctio : aliud feeit et ordinavit, aliud au- pro posito. * Libr. de Nalura boni, [maluml, tem non fecit, sed tamen etiam hoc ordinavit. lani vero tene- c. i : .'Vihil aliud est

bris signiflcari peccata, et in Propheta invenitur etc. quam corruplio vel modi vel speciei vel ordinis naturalis. * Cap. 11. n. 3. — In textu cil. Vat. cum aliquibus mss. ' Dionys., de Div. Nom. c. 4. § 20. August., Tracl. 1. in

evidenlius pro eminentius. Evang. loan. 1 , 3. sub n. 13. ait: Peccatum quidem non per  , ,

DIST. XLVI. ART. UNICUS QUAEST. V.

quia maluni nullius est pars; si secundo modo: ergo posituni; « opposita enim iuxla se posita magis (

cum bonum sit aliquid ex ordine in fineni , tuno ma- lum fieret bonum '. Rationes igitur probantes, quod maium sit ordi- natum, procedunt secundum ordinem iustitiae et CONCLUSIO. secundum dispositionem et ostensionem. i. Ad illud autem quod obiicitur,. quod malumsoiunooppo- '""""^ est privatio ordinis; dicendura, quod verum est^ Malum est ordinabile a Deo secundum ordinem particularis nalurae, sed non est verum, prout iustitiae, non sicut ordinis susceptivum inse, ordo dicit dispositioiiem universalis providentiae sed sicut huius ordinis dispositivum et osten- de quo dicit Boethius ' : «Ordocuncta complectitur, sivum. quo fit, ut si quis ab assignata ,sibi ordinis ratione discesserit, necesse sit, ut in alteram differentiam Respondeo Ad praedictorum inteiligentiam est : relabatur ». Exemplum ponitur in circumferentia uotandum quod ' quemadmodum aiiquid dicitur , — circumplectente centrum. esse sanum tripliciter: aut subiective, ut animal di- 2. Ad illud quod obiicilur: esse ordinatum - citur sanuni; aut disposilive, ut potio dicitur sana; aut praesupponit esse; dicendum, quod verum est in ostensive, ut urina sana — sic aliquid ordinatuni^ eo quod per se et ih se ordinatur; malura autem dicitur tripliciter: aut sicul ordms susceptivum non ordinalur per se nec in se , et ideo non opor- aut sicul dispositivum , aut sicut ostensivum. tet, quod ipsum sit, sed sufficit, quod aliud sit, in Sicut susceptivum, non est aliquid ordinabile, quo substantificatur malum: et hoc est bonum, ut nisi quod est ens et natura aliqua; et ita malum dicit Dionysius '. . non est ordiaabile nisi per accidens , scilicet per 3. Ad illud quod obiicitur , quod ordinabile est bonum substratum. possibile ordinanti; AicmAnm, qnoA esse possibile Sicut dispositivum , malum esl ordinabile, sed sive subesse potentiae divinae est dupliciter: aut . non sicut dispositio ponens , sed privans. Duplex potentiae producenti, aut providenti; et quamvis enim est ordo, scilicet naturae et iustitiae. Ordo malura non subsit divinae productioni, subest tamen naturae est institutus , ordo iustitiae est acqui- pr-ovisioni. situs^. Malum autem prival ordinem specialis na- 4. Ad quod obiicitui', qua ordinatione illud

turae el illum privando incurrit in ordinem iu- sit dicendum ordinabile quod ordinatione ad ; ,

stitiae, quia offendit; unde ratio ordinandi sicut finem ; sed hoc solum ex post facto ^. Et ideo est dispositio in ordine iustitiae est meritum, vel de- non sequitur, quod malum sitbonum, sed quod ex meritum. ipso sequitur bonura. Posset tamen dici, quod .vuto-. — Sicut ostensivum, malum est ordinabile et or- quamvis malura non sit pars, tamen illud in quo . dinatum , quia manifestal ordinem bonorum per op- est, pars est ef locum et ordinem partis tenet.

ipsum ractum est, et manifeslum est, quia peccalum nihil est, men in ordinem lelabatur, ne quid in regno providenliae liccat et nihil flunt homines , cum peccant. Cfr. Anselm. , de Casu temeritati. — Exemplum mox commemoratum bene adhibetur diaboli, c. 10. .seq. ad Boethii sententiam illustrandam. Nam sicut circumferentia ita 1 Cfr. Dionys., de Div. Nom. c. 4. % 20. seqq., ubi probatur, circumplectitur centrum , ut nec centrum excedat circumferen- malum, in quantum malum, ad nihilum utile esse neque in tiam, nec circumferentia relinquat centrum ; sic ordo divinus rebus existere neque ordinatum esse. tanquam circunifercntia ita circumplectitur hominem ut homo ,

2 Ex codd. VZ ir et ed. adiecimus quod, pro quo alii I eum effugere minime possit, cum, si ab una parte circumferen- codd. minus congrue qmniam. tiae (ab ordine misericordiae) fugit, slatim appropinquet alteri 3 Val. ordinabile. (ordini iustitiae). Cfr. S. Anselm., I. Cur Deus homo, c. 15. " Cfr. Augusl., I. de Ordine, c. 7. n. 17. seqq. , et de iNa- 8 Fide codd. F M P Q Z ff etc. nec non ed. 1 substituimus lura boni, c. 37. In libro VI. de Musica, c. II. n. 30. August. Dionysius pro Boethius, cui Vat. sentenliam allatam tribuit.

hanc dupliccm oidinis divisionem insinuat loculionibus legem Praeter cilt. codd. etiam B. Alberl. fS. p. I. tr. 6. q. 29. m. agere et lege agi , atque in eod. libro, c. U. n. 46. his verbis: 2. in flne ) et alii Scholastici istam sententiam nomini addicunt

Aliud enim est tenere ordinem, aliud ordine teneri. — Post Dionysii, qui in libro de Div. Nom. c. 4. § 20. ait (iuxta ver-

pauca pro quia offendit plurimi codd. cum edd. 2, 3, 4, S, 6 sionem Scoti Er-igenae) : « Substantificat (olaio") et suimet pri-

quia ostendit, et dein pro iii ordine iuslitiae plures codd. in vationem bonum tota sui participatione j. Alex. Hal., S. p. II.

ordine timlum, omissa voce iustitiae. q. 94. m. o. a. t. hunc Dionysii textum his verbis reddit: 5 Cfr. supra pag. 493, nota I. — Paulo ante pro enim Bonum sustcnlificat suam privationcm. Cfr. de hac solutione

Vat. cum cod. cc autem. II. Sent. d. 34. a. 2. q. 2. et q. 3, ubi multa huc spectantia " Supplendum est : quod est privatio ordinis. tractantur et etiam eadem obiectio solvitur. ' Libr. IV. de Consol. prosa 6 , ubi in cd. Oper. Boeth. » ex suppositione. Dein pro ex Pro ex post facto ed. 1

sic legilur : Ordo enim quidam cuncta compleclitur , ut quod ipso sequitur codd. V cc ex ipso sequatur, et post pauca cod. Y ab rissignala ordinis ratione discesserit, lioc licet in alium, ta- verbis non sit pais adiicit univeisi.

I  . '

SENTENTIARIM LIB.

80H0LI0N.

I. .\lex. Hal. (S. p. I. q. 38. m. 3. a. I.) r'ecte doeet , ad i, quod scil. malum non ordinelur ad flnem ut medium, bonum esse ordinabile secundum suas qualuoi' causas, scil. quod per se et ante factum a Deo sit volilum et ordinatum. finalem, materialem, formalem et efflcientem, sive latione eius Conlraria opinio falsa est, ut explicatur supra q. 3.

ad quod est, in quo est, secundum quod est, et ratione eius II. Mex. Hal., loc. cit. — S. Thom. , I. Sent. d. 39. q. 2.

quod ex eo est malum autem non esse ordinabile nisi latione ; 0. 2. ad 5; S. I. q. 22. a. 2. ad 2. — B. AlberU, I. Sent. eius in quo est, scil. in bono, et ad quod est, scil. bonum d. 47. a. 2. — Petr. a Tar., hic q. 2. a. 4. — Richard. a Med., contrarium a Deo elicitum. Hoc a Seraphico subtiliter et — liic q. 7. — Dionys. Carth. , de hac et seq. q. hic q. 3.

multis adhibilis distinctionibns probatin-. — Notanda est soiul.