Bonaventure

QU\ESTIO V.

Utrum malum .nt ordinabile a voluntate Dei.

Quinlo quaeritur, uUum inaluin sit ordinabile 3. Item , omne quod auget decorem in re ordi- a Dei voluntate. Et quod sic, videtur: nata, est ordinatum; sed malum auget decorem in 1. Quia super illud Psalrai': Domine Deus universo, quod est ordinatum: ergo etc. Probatio meus in te speravi, Glossa: « Qui videt, merita ani- minoris: Augustinus in undecimo de Civitate Dei^: marum sic ordinari a Deo, ut puicritudo universi- « Sicut pictura cum colore nigro suo loco posito

tatis ex nulla parte violetur, in omnibus laudat pulcrior est, ita universitas rerum ex peccatoribus Deum», distinguens, Deum aliud fecisse et ordinasse, est pulcra »

ut universum bonum, aliud non fecisse sed ordi- , Contra: \. Augustiims: « Malum est privatio -

nasse, ut malum. modi, speciei et ordinis ° » ; sed nulla privalio par-

2. Item, Augustinus in Enchiridio^: « Malum , licipat id cuius est privatio: ergo si malum, eo bene ordinatum et loco suo positum. eminentius quod malum . privat ordinem, malum non contingit commendat bonum». ordinari. = 3. Item, ratione videtur, quia omne meritum 2. Item , quod non est non est ordinabile ordinatur praemium sive relributionem ad sed ,: nam ordo praesupponit esse; sed « inalura, in eo malum raeretur poenam, sicut bonum gloriam: ergo, quod malum, nihil est' »: ergo non est ordinabile. cnm bonum gratiae sit ordinabile, pari ratione ma- 3. Item, omne ordinabile est ordinanti possi- lum culpae. bile ; sed malura non est possibile Deo , quia Deus 4. Ilem, peccantes in suppliciis ordinantur; sed non potest facere malura : ergo non est a Deo or- « propter quod unumquodque, et illud magis* » ; sed dinabile.

mali non ordinantur in poenis nisi propter raala: 4. malura est ordinabile, aut ordine Itera, si

ergo malum multo magis est ordinabile. partinra in totum, aut i« fi.netn. Non pnmo raodo,

1 Psalm. 7,2. — In Glossa, quae sumta est ex August., 3 Meritum hic in sensu largiore sumitur, ita ut includal Enarrat. in hunc Psalm. v. 18, n. 19, post a Deo, vt desunt haec etiani demeritum. — Paulo inferius post ergo Vat. cum aliis

dum sua cuique tri- verba, quae in textu originali liabentur : edd. nec non pluribus cndd. subiicit et. buuntur. Vcrba, quac dein sequuntur, distinguens, Deum e.lc. * Arislot., I. Poster. c. 2.

summani exhibent eorum quae August. loc. cit. fusius docet, 5 Cap. 23. n. 1. Textus hic exhibilus non plane convenit cum ubi inter alia haec dieit Deus enim dixit: Fiat lux, el facta : textu ed. Oper. S. Augusl. , qui talis est: « .Sicut pictura cum est lux.Non dixit: Fiant tencbrae, et factae sunt tenebrae et ; colore nigro, suo loco posila : i(a universitas rerum , si quis tamen ipsas ordinavit. Et ideo dicitur Divisit Deus inter tu- : possit intueri, etiam cum peccatoribus pulcra est ». Sicut ed.

cem et tenebras, et vocavit Deus lucem diem et tenebras vo- Oper. S. Augusl. , ila eliam niaior pars codd. et edd. posita cavit noctem. isla dislinctio : aliud feeit et ordinavit, aliud au- pro posito. * Libr. de Nalura boni, [maluml, tem non fecit, sed tamen etiam hoc ordinavit. lani vero tene- c. i : .'Vihil aliud est

bris signiflcari peccata, et in Propheta invenitur etc. quam corruplio vel modi vel speciei vel ordinis naturalis. * Cap. 11. n. 3. — In textu cil. Vat. cum aliquibus mss. ' Dionys., de Div. Nom. c. 4. § 20. August., Tracl. 1. in

evidenlius pro eminentius. Evang. loan. 1 , 3. sub n. 13. ait: Peccatum quidem non per  , ,

DIST. XLVI. ART. UNICUS QUAEST. V.

quia maluni nullius est pars; si secundo modo: ergo posituni; « opposita enim iuxla se posita magis (

cum bonum sit aliquid ex ordine in fineni , tuno ma- lum fieret bonum '. Rationes igitur probantes, quod maium sit ordi- natum, procedunt secundum ordinem iustitiae et CONCLUSIO. secundum dispositionem et ostensionem. i. Ad illud autem quod obiicitur,. quod malumsoiunooppo- '""""^ est privatio ordinis; dicendura, quod verum est^ Malum est ordinabile a Deo secundum ordinem particularis nalurae, sed non est verum, prout iustitiae, non sicut ordinis susceptivum inse, ordo dicit dispositioiiem universalis providentiae sed sicut huius ordinis dispositivum et osten- de quo dicit Boethius ' : «Ordocuncta complectitur, sivum. quo fit, ut si quis ab assignata ,sibi ordinis ratione discesserit, necesse sit, ut in alteram differentiam Respondeo Ad praedictorum inteiligentiam est : relabatur ». Exemplum ponitur in circumferentia uotandum quod ' quemadmodum aiiquid dicitur , — circumplectente centrum. esse sanum tripliciter: aut subiective, ut animal di- 2. Ad illud quod obiicilur: esse ordinatum - citur sanuni; aut disposilive, ut potio dicitur sana; aut praesupponit esse; dicendum, quod verum est in ostensive, ut urina sana — sic aliquid ordinatuni^ eo quod per se et ih se ordinatur; malura autem dicitur tripliciter: aut sicul ordms susceptivum non ordinalur per se nec in se , et ideo non opor- aut sicul dispositivum , aut sicut ostensivum. tet, quod ipsum sit, sed sufficit, quod aliud sit, in Sicut susceptivum, non est aliquid ordinabile, quo substantificatur malum: et hoc est bonum, ut nisi quod est ens et natura aliqua; et ita malum dicit Dionysius '. . non est ordiaabile nisi per accidens , scilicet per 3. Ad illud quod obiicitur , quod ordinabile est bonum substratum. possibile ordinanti; AicmAnm, qnoA esse possibile Sicut dispositivum , malum esl ordinabile, sed sive subesse potentiae divinae est dupliciter: aut . non sicut dispositio ponens , sed privans. Duplex potentiae producenti, aut providenti; et quamvis enim est ordo, scilicet naturae et iustitiae. Ordo malura non subsit divinae productioni, subest tamen naturae est institutus , ordo iustitiae est acqui- pr-ovisioni. situs^. Malum autem prival ordinem specialis na- 4. Ad quod obiicitui', qua ordinatione illud

turae el illum privando incurrit in ordinem iu- sit dicendum ordinabile quod ordinatione ad ; ,

stitiae, quia offendit; unde ratio ordinandi sicut finem ; sed hoc solum ex post facto ^. Et ideo est dispositio in ordine iustitiae est meritum, vel de- non sequitur, quod malum sitbonum, sed quod ex meritum. ipso sequitur bonura. Posset tamen dici, quod .vuto-. — Sicut ostensivum, malum est ordinabile et or- quamvis malura non sit pars, tamen illud in quo . dinatum , quia manifestal ordinem bonorum per op- est, pars est ef locum et ordinem partis tenet.

ipsum ractum est, et manifeslum est, quia peccalum nihil est, men in ordinem lelabatur, ne quid in regno providenliae liccat et nihil flunt homines , cum peccant. Cfr. Anselm. , de Casu temeritati. — Exemplum mox commemoratum bene adhibetur diaboli, c. 10. .seq. ad Boethii sententiam illustrandam. Nam sicut circumferentia ita 1 Cfr. Dionys., de Div. Nom. c. 4. % 20. seqq., ubi probatur, circumplectitur centrum , ut nec centrum excedat circumferen- malum, in quantum malum, ad nihilum utile esse neque in tiam, nec circumferentia relinquat centrum ; sic ordo divinus rebus existere neque ordinatum esse. tanquam circunifercntia ita circumplectitur hominem ut homo ,

2 Ex codd. VZ ir et ed. adiecimus quod, pro quo alii I eum effugere minime possit, cum, si ab una parte circumferen- codd. minus congrue qmniam. tiae (ab ordine misericordiae) fugit, slatim appropinquet alteri 3 Val. ordinabile. (ordini iustitiae). Cfr. S. Anselm., I. Cur Deus homo, c. 15. " Cfr. Augusl., I. de Ordine, c. 7. n. 17. seqq. , et de iNa- 8 Fide codd. F M P Q Z ff etc. nec non ed. 1 substituimus lura boni, c. 37. In libro VI. de Musica, c. II. n. 30. August. Dionysius pro Boethius, cui Vat. sentenliam allatam tribuit.

hanc dupliccm oidinis divisionem insinuat loculionibus legem Praeter cilt. codd. etiam B. Alberl. fS. p. I. tr. 6. q. 29. m. agere et lege agi , atque in eod. libro, c. U. n. 46. his verbis: 2. in flne ) et alii Scholastici istam sententiam nomini addicunt

Aliud enim est tenere ordinem, aliud ordine teneri. — Post Dionysii, qui in libro de Div. Nom. c. 4. § 20. ait (iuxta ver-

pauca pro quia offendit plurimi codd. cum edd. 2, 3, 4, S, 6 sionem Scoti Er-igenae) : « Substantificat (olaio") et suimet pri-

quia ostendit, et dein pro iii ordine iuslitiae plures codd. in vationem bonum tota sui participatione j. Alex. Hal., S. p. II.

ordine timlum, omissa voce iustitiae. q. 94. m. o. a. t. hunc Dionysii textum his verbis reddit: 5 Cfr. supra pag. 493, nota I. — Paulo ante pro enim Bonum sustcnlificat suam privationcm. Cfr. de hac solutione

Vat. cum cod. cc autem. II. Sent. d. 34. a. 2. q. 2. et q. 3, ubi multa huc spectantia " Supplendum est : quod est privatio ordinis. tractantur et etiam eadem obiectio solvitur. ' Libr. IV. de Consol. prosa 6 , ubi in cd. Oper. Boeth. » ex suppositione. Dein pro ex Pro ex post facto ed. 1

sic legilur : Ordo enim quidam cuncta compleclitur , ut quod ipso sequitur codd. V cc ex ipso sequatur, et post pauca cod. Y ab rissignala ordinis ratione discesserit, lioc licet in alium, ta- verbis non sit pais adiicit univeisi.

I  . '

SENTENTIARIM LIB.

80H0LI0N.

I. .\lex. Hal. (S. p. I. q. 38. m. 3. a. I.) r'ecte doeet , ad i, quod scil. malum non ordinelur ad flnem ut medium, bonum esse ordinabile secundum suas qualuoi' causas, scil. quod per se et ante factum a Deo sit volilum et ordinatum. finalem, materialem, formalem et efflcientem, sive latione eius Conlraria opinio falsa est, ut explicatur supra q. 3.

ad quod est, in quo est, secundum quod est, et ratione eius II. Mex. Hal., loc. cit. — S. Thom. , I. Sent. d. 39. q. 2.

quod ex eo est malum autem non esse ordinabile nisi latione ; 0. 2. ad 5; S. I. q. 22. a. 2. ad 2. — B. AlberU, I. Sent. eius in quo est, scil. in bono, et ad quod est, scil. bonum d. 47. a. 2. — Petr. a Tar., hic q. 2. a. 4. — Richard. a Med., contrarium a Deo elicitum. Hoc a Seraphico subtiliter et — liic q. 7. — Dionys. Carth. , de hac et seq. q. hic q. 3.

multis adhibilis distinctionibns probatin-. — Notanda est soiul.