Bonaventure

QUAESTIO VI.

Utrum mulum sit de complemento univeisi.

Sexto et ultinio quaeritur, utrum maluni sit de ctum decorem universi necesse est, bonis interponi complemento universi. Et quod sic, videtur: mala '. Ecclesiastici trigesimo terlio 1 Contra ma- ' : 4. Item , universum est conditum ad Dei mani- Argg. pro lum bonum est, et contra mortem oita el sic in- , festationem ; sed in operibus Dei maxime manifestan- ^tiia^'"' tuere in omnia opera Altissimi. Si ergo huiusmodi tur misericordia et veritas ' ; sed si malum non fuis- opposilio spectat ad decorem et complementum uni- set, nec misericordia nec veritas ita perfecte mani- versi: ergo et malum. festaretur , sicut manifestatur in aeterna punitione et 2. Item, Augustinus de Civitate Dei % ioquens peccatorum remissione et redemptione: ergo non es- de malis, quare sinantur a Deo, dicil, quod Deus set universum completum. universum quasi quibusdam antithelis honestavit; CoNTiu: 1. Genesis primo ° : Vidit Deus cuncta et exemphflcat in sermone et in picluris: in sei- quae fecerat, et erant valde bona; et non fecerat mone, sicut Apostolus utitur, secundae ad Corinthios mala , constat : ergo absque malis erant omnia valde sexto ' Per gloriam. et ignohilitatem. Et in pi- : bona in universo. Sed universum non esset valde cturis simiUter: sicut enim « pictura alba cum co- bonum, si deesset ei perfectio: cum ergo deesset lore nigro suo loco posito puicra est; sic universum ei malum videtur, quod malum non sit de eius per- ,

cum mahs » : ergo malum secundum hoc decorat fectione.

universum. Sed omne tale est de complemento uni- 2. Item, Augustinus in terlio de Libero Arbi- versi: ergo etc. trio ', loquens de perfectione universi, dicit: « Quid-

3. Item , ratione videtur, quia sicut maluni est quid tibi vera ratione melius occurrerit, scias opi-

privatio boni , ita silentium est privatio vocis , et flcem omnium fecisse». Si ergo non fecit mundum somnus vigiliae; sed ad perfectionem et decorem cum mahs, sed sine malis, ergo mundus sine malis sermonis necesse est, interponi silentium, et ad erat perfectior quam cum malis: ergo malum non perfectionem et decorem animalis necesse est, ali- est de perfectione universi. quando vigiliis interponisomnum ergo ad perfe- : 3. Item, ratione videtur. quia « albius est

1 Vers. 15. In Vulgala hoc loco post vila additur sic et c. S. n. 25 ; de Natura boni , c. 8 , et libr. contra Secundinum contra viram iustum peccator. Manich. c. 1 5, nec non III. de Musica , c. 8. n. 1 7. seqq. De ' Libr. XI. c. 18. Ipsa verba Augusl, vide supra pag. 786, alia similitudine, scil. de somno, cfr. Aristol., de Somno et Vigilia, nola 7. ubi etiam c. I. haec somni habetur definitio: Videlur somnus 3 Vers. 7. — Textus qui mox , affertur, est Augusl., XI. vigiliae quaedam privatio. de Civ. Dei, c. 23. n. 1, de quo cfr. supra pag. 830, nota 8. 5 Psalm. 24, 10: Universae viae Domini mlsericordia el

Etiam hoc loco, sicut supra, pro posito plurimi codd. et pri- veritas.

mae edd. posita ; pro pulcra cod. T pulcrior. « Vers. 31. — Mox post constal ergo Vat. inseril quod, * Augusl., de Natura boni, c. 16: Si enim nos continendo et paulo inferius cadem Val. cum cod. cc perfectum exhibet vocem decenter interponimus in loquendo silenlium, quanto pro perfectio. magis ille quarundam rerum privationes decenter facit sicut 1 Cap. 5. n. 13. Cfr. supra d. 44. a. I. q. 1. arg. I. ad rerum omnium perfectus artifex? Cfr. de Gen. ad iit. imperf. opposil., el in corp. quaest.  . , ,

DIST. XLVF. ART. UNICUS QUAEST. VI. 833

ijuod esl nigro impennixtius ' » , ergo pulcrius et decore circumscripto , adhuc esset universum deco- inelius quod est malo imperinixtius; sed si in mundo rum et perfectum , quamvis hunc decorem non nuUum esset maluni, tunc universum esset malis haberet. impermixtius , ergo melius, ergo perfectiiis : ergo Ad hunc decorem faciunt mala, non ratione ordinatio mali non est de complemento universi. sui, sed ratione subiecti, quod ordinatur in poena i"?!»' "'° ""' 4. Item , « bonum et pulcrum idem » , sicut ad divinae iustitiae manifestationem ; vel ratione ojd- dicit Dionysius^ ergo quod est privatio boni est posili", cuius decor magis clarescit ex praesentia privatio pulcri ; sed malum est privatio boni : ergo mali , sicut « opposita iuxta se posita magis eluce- est privatio pulcri , ergo malum deturpat. Sed scunt » , sicut communiter dicitur ; vel ratione boni quod deturpat et foedat non spectat ad pulcritudi- eliciti. Multa enim bona Deus fecit ' et facta sunt nem sive decorem: ergo nec makim sive mali quae non essent facta, nisi peccatum praestitisset ordinatio. occasionem, sicut illa quae gesta sunt in nostra Tamen reparatione. sine his omnibus esset univer- sum completum. Si vero quaeritur utrum tunc essel pulcrius , , QuMstio

Malum nec per se nec per accidens facit ad quam nunc sit , responderi potest quod se ha- ,

tialem complementum universi; decorem vel bent sicut excedentia et excessa " : sicut duae ad accidentalem autem facit per accidens, et facies, in quarum una nulla est macula, in altera quidem triplici modo. est cicatrix aliqua bene sita, quae videtur faciem venustare. — Et si ultra procedas: quis decor magis Respondeo : Ad hoc notandum , quod circa hoc excedit ? potest dici sine praeiudicio , quod decor diversi diversa senserunt. qui nunc est. Et ratio huius est, quia vis divina, Dixerunt enim aliqui, quod est loqui de malo, eliciens bonum ex malo, praepotens est malo; et

opinio i. ut est in potentia facientis, el ut est in opere sive ideo bonum, quod inde ebcil, praevalet bono, quod in facto. Si loquamur, ut est in potentia facientis, malum corrumpit. Et ideo plus valet universum sic voluerunt dicere, qnod posse malum /acere erat nunc, quam valuisset tunc; in quo nunc modo com- de perfectione universilatis , quia creatura debebat mendatur sapientia Creatoris. Unde Gregorius in be-

fieri, quae posset peccare et posset abstinere, ad nedictione caerei Paschalis " : « felix culpa , quae hoc quod universum perfectum esset, sicut in tertio talem meruit habere Redemptorem ». Et exemplum de Libero Arbitrio ' dicitur. Si loquamur de malo est de scypho sano, qui frangitur et religatur filo

ut est in facto esse, sic dicunt, quod nuUo modo argenteo vel aureo, quia melior est post quam spectat ad complementum universi, nec per se nec anle, non ratione fractionis, sed ratione reiigationis.

improbauir.per accideiis. — Sed cum auctoritates dicant contra- Et si tu quaeras a me : Nonne melius vale- Quaestio -2.

rium , quod ex ordinatione mali ad bonum quidam ret ^° , omnes essent beati quam si quidam beati si ,

decor resultat, sicut dicit Augustinus* expresse, et quidam miseri ? dicendum, quod, sicut credo,

oportet aliter dicere. si hoiuo stetisset, non pervenissent plures ad lerusa- Ideo dicunt alii, quod decor universilatis qui- lem supernam, quam sic perventuri sunt. Unde mali seDieni.a quantum ad esse, qui- daui est substautialis sive quasi ex abundanti sunt nec sunt in computatione. aDcions. accidentalis sive quantum ad bene esse. Quan- j^j^^ Et sic concedendum, quod ordinalio mali facit

conciasio bimerabris. tum ad primum decorem mala non sunt facientia ^ ^^^ ^^^, ^^ ^^^ ^^^, ^^^^^/«1* ; sed quantum ad ad complementum accidentale; sicut probant ^ nes ad primam partem mductae; sed ad complemen- . 11, ratio- 'utiicium de jtrguraentis.

aliquem decorem accidentalem mala bene ordinala tum sive ad decorem substantialem nec per se nec faciunt, non quia mala, sed quia ordinata, et ita per accidens ; per se vero ad nullum , sicut illae ra-

per accidens , sicut per accidens ordinantur. Et illo tiones ostendunt.

• .Vrislot., III. Topic. c. 4. (c. S.). — Paulo inferius pro 6 Scilicet boni. — Immediale post pro cuius sola Vat.

timc universum esset malis impermixUus Vat. nec universum qiiia , et paulo ante eadem Vat. in poenam pro in poena. De esset malis permixtnm. axiomate mox allato cfr. supra pag. i93, nota I.

- De Div. iNom. c. i. § 7. In textu Dionysii post idem non- ' Cod. T (a secunda manu) facit.

nulli codd. ut Y Z cc adiiciunt swnt , Vat. adiicit est. Dein post « Sensus est: universum sine malis excederet hoc univer- ergo malum deturpat cod. iidiungit et foedai.I sum ex una parte, sed excederetur ex alia parte sive in boni- ' Cap. 5. n. 12. seqq. et c. 9. n. 27. seqq. tate comparata , ut hic explicatur. — Paulo ante Vat. cum ce- * Libr. III. de Lib. Arb. c. 9. n. 27. Cfr. eliam XI. de teris edd. et pluribus mss. mutata interpunctione , quam mtnc, Civ. Dei, c. 18. et 23, ex quibus hic in arg. 2. pro parte sic responderi poiest. negativa aliqua allata sunt. ' In Missali, die Sabbati sancti, in pracconio paschali Exultei.

5 Vat. sic: piala noii faciunt ad decorem. Pro facientia 1" Pro vaierei Vat. cum aliquot codd. esset; plures codd. complures codd. et sex primac edd. facienda; perperam. Paulo cum ed. I incongrue oatercnt. Paulo inferius pro quam sic inferins post sed quia Vat. cum cod. cc interiicit betie. cod. qmm nunc. S. Bonav. — Tom. I. 105  ; ,

SENTENTIARUM Lll!. 1.

3. Vcrumtamen quoil obiicitur ad primam par- tur tamen in sua ori()ine. Qui enim Demn in se Adargg.piotem Der sinule in privalionibus ; (licendutn , quod cognoscit videt in illo aeterno exemplari, quid Deum mativa. non esl smine, quui ulae privationes non suut ali- (leceat facere et possit — licet non omnino — et ila

quid adimentes nec auferenles aliqnid de bono vel misericordiam et iustitiani pariter. Nihiloininus ta-

pulcro; uialuin tameu aulerl. Ideo palet illud. men misericordia ostenderetur in supererogatione, A. .\d illud quod obiicilur, quod non uianife- et iustitia in retributione , licet non ita clare , iil

starentur misericordia et iustitia; dicendum , quort mmc in opere -.

quamvis non raanifestarentur in actu, manifestaren-

SCHOLIO^'.

I. C.um pluiies dicuun sit, quod makim a Deo ordinnbilc versi , cum communi sontentia improbatur. De quacslione — sit in lionum, nunc quiieritur, utvum intef bona a Ueo ex malo utruni Verbum incarnatum esset, si Adam non pcccasset, efr. elicita poni possii eliain decor et complemmtmn univem. Haec III. Sent. d. 1. a. 2. q. 2.

quaosiio rcsolvitui- in gcnerali, et tuno cnuinerantiir in speciali Quoad primnm quacstionom annexain cfr. Alex. Ilal., S.

Iria bona, ad ipiiic maluni a Deo in unheiso ordinatur. Quac- p. I. q. 18. m. 10. a. 2. .3; S. Tlioni., I. Scnl. d. 44. a. 2.

dani uutcm niagis c\plicuinur irifra d. 47. q. .S. — Per inodum ad 5; B, Albert., S. p. I. tr. 6. i]. 27. in. H. q. incidenl. 2.

corollaiiuniiii dua<> iiunesliones anncxae proponunUir el solvun- — Quoad secundam quaestionem notamus, quod S. Bonav. videtur supponere, quod non fuissent reprobi, supposilo quod DilkiL i|ii,icsiiii lespcctu possibilitatis mali , quatenus liaec Adam non peceasset (cfr. supra d. 40. a. 3. q. I. ad 3.); ct

fundata cst in crcato arbitrio libero , ct quaestio de malo , ut actu tantum problematice (« ut crcdo ») respondet ad dubium, fit vel factum esl. Creaturas cum potetitia ad malum cicatas ulrum in ista hypothesi ptures fuissent praedesllnali. csse de perfectione universi , cst aperta doctrina S. Augustini II. Alex. Hal., loc. cit. — Thom., S. 3; Iiic q. I. a. S. I.

(vide d. 47. q. 3. in corp.) el communiter admissa. Aliter res est q. 48. a. 2; S. e. Gent. III. c. — B Alberl.,hic 6.— 71. a.

quoad malum actu factum. Tamen opinio, quod illud millo Petr. ,1 Tar., hic q. 2. a. 3. — Med., Hicliard. ,-i hie q. 8.

modo, np per accidens (|uidcm, spectet i'd complemenium uni-