Bonaventure

QUAESTIO III.

Utrum Deus debeat mala permittere.

I Tertio quaeritur, utrum Deus debeat mala per- instituit; sed cum Deus creavit hominem, dedit ei quod sic, videtur. mittere. Et iiberam voluntatem ; sed libera volimtas dicitur, eo I. lob duodecimo*: Abundant taber-nacula quod libere potest quidquid vult: ergo si vult ma- vmiRiMMa.praedonum etc, Gregorius: « Omnipotens Deus quod lum, potest in malum: ergo cum non debeat au- fieri prohibet, iustum est, ut fieri sinat». ferre homini potentiam, quam dedit, debet ipsum "2. Item , Deus debet conservare ordinem quem , permittere peccare °.

' Vat. cum cod. cc qua. potest esse, si permissio in uno e.\ sequentibus modis sumitur. - In codd. PQ (T in marg.) et ed. I additur hoc. Paulo — Paulo superius pro cohibere non pauci codd. prohibere. inferius post Unde Vat. cum cod. cc omittit et. 5 Vers. 8. 3 Sive, ut supra in solut. ad 2. dicebatur, quia signiflcat 8 Psalm. 4 , .5. Glossa ordinaria ad verbum : Quod ergo voluntatem absolutam , quae aliquid connotat absolute. — Pro si- consuetudinis est permittit. — In codd. et ed. I desunt verba

gnato Vat. significato, quae et paulo superius post maxinmm id est.

signum, paucis suffragantibus codd. addit quia impletio , ' Vers. 6. — Vide Glossam apud Lyranum. maius est. — De solutione per interemptionem cfr. supra pag. 8 Vers. 6. — Dictuni Gregorii habetur eius in libro XI. Moral.

87, nota 4. c. 2. n. 3, in quod dictum Vat. ante prohibet inimisit non. 9 Hic atferantur, quae August, VII. de Civ. Dei, e. 30. * Nam praeceptum respicit bona, mala autem a Deo tan- hoc sensu idem ait: Sic itaque (Deus) administrat omnia quae creavit, ut etiam tum permittuntur, non praecipiuntur ; et sic in

opus noa potest simul esse praeceptum et permissum ; attamen ipsa proj)rios exercere et agere motus siniit.  ;

84^ SENTENTIARUM LIB. 1.

3. Uem ,. maluin frequenter esl occasio maioris alter in fineni ' ; et uterque exigit, quod Deus per- uuiiiexoido. boni, qnod ' uon fieret. nisi malum praecessisset, ut mittal mala fieri.

patet in passione Cliristi; sed decet Deum facere et Ordo quippe in uniuerso exigit, quia ad per- ordo in uni- permittere iliud quod est via ad melius: ergo cum fectionem universitatis necesse fuit, fieri creaturam non possit mainm facere, saltem debet permittere. arbitrio liberain et peccare potentem; sed admini- 4. Item , Dens omnia facit propter laudem suam slratio universitatis est, ut « Deus sic res conditas sed iii malis manifestatnr laus divinae iustitiae et administret , ut eas agere proprios motus sinat», misericordiae: ergo si non debet facere conlra am- sicnt dicit Augustinus septimo de Civitate Dei ". Ideo

pliationem siiae laudis, non debet impedire, ne mala cum debnerit dare potentiam peccandi et debuerit fiant: ergo etc. regere, salvo ordine suae conditionis; si voluit pec- condusid

CoNxnA I Ad Romanos primo - : Xon soluin . : care, debuit permittere, et si noluit peccare, debuit Mowoii- qui talia agtmt digni sunt morte, sed qui consen- conservare: et ita debet permittere mala. tiunt , Glossa : « Consentire est tacere , cum possis Ordo ad finem hoc exigit quia duplicem fl- ' ,

arguere»: ergo cum Deus possit corrigere et impe- nem contingit reperire in universo: unus est salus dire malum, si perraittit et tacet, consentit; sed qui elpclorum, alius divina laus. — Quoniam ergo per- consentiunt, digni sunt morte: ergo etc. missio malorum reddit clectos gloriosiores per oc- "2. Item, Augustinns decimo nono de Civitate casionem, et Deus non curat, ntruin per causam, Dei. capitulo deciiiio sexto: « Ad innocentis officium vel per occasionem electorum gloria augeatur; ideo pertinet non soium neinini malum mferre, sed etiam Deus permittit recte. Unde Augustinus undecimo de a peccato coliiiiere »: ergo si Deus non cohibet, cum Civitate Dei" dicit,«quod nulluin faceret, quem

possil, D.^us non est innocens. malum praesciret, nisi pariler nosset, quibus bono- 3. Item, ratione videtur: quia omnes virtutes rum usibus accomodaret ». Prosunt autem eis exer- nostrae debent habere exemplar in Deo ; sed in no- citando. Et ideo dicit° de lapsu mnndi, quod per- bis est virtus zeli: ergo et in Deo. Sed zelus, quantum misit plures esse malos, quia si pauci essent, non potest, obviat peccato^: ergosi Deus habet zelum, auderent exercere ijonos. — Divina etiam laus hoc specialis 3. quanlum potest, obviat: ergo etc. exigit, quia occasione mali summe manifestatur di- 4. Item nniversae viae Domini misericordia , vina misericordia in electis, in Filii unigeniti dona-

et ivritds': si (M-ifo permittit iustum peccare, aut tione pro inimicis secundum tempus '". Summe etiam

est ')ni-^i'riciir'llai' :iul iuslitiae. Non misericordiae, manifestatur Dei iustilia iii aeterna punitione repro- conslat; uec iiAsiitiac, quia iustusnon meruit cadere: borum. Unde Augustinus vigesimo primo de Civitate ergo etc. Dei ": «Si omnes remanerent in poena, in nuUo ap- pareret misericordis gratia redimentis. Rursus, si CONCLUSIO. omnes transferrentur ad lucem, in nullo appareret severitas ultionis». Deus ordinatissime permittit mala (leri, tumpro- 1. Ad illud ergo riuod obiicitur, quod permit- pter ordinem in universo , tum propier ordi- ^°j'£,Ji'-

tere est consentire; dicendum quod ;)enm'ae?-e m^^t- neni in finem, sive hic sit ultimus, qui est ,

lum est dupliciter : aut non cohibendo manum ^^ veP gloria divina, sive intermedius, qui est salus electorum. animum nec in facto nec in retributione, et sic

consentire est; vel non cohibendo manwm , sed ta-

Dicendum , quod Deus permiltil men puniendo transgressorem et arguendo conti- coQciasio mala fieri, et hoc ordinatissime. nue, et sic non consentit; et hoc modo Deus per- generahs. „ Duplex enmi esl ordo rernm : unus m umverso. . •

mittit. et non consentit.

Pro quod Vat. cum cod. cc sed, el in line iii-gumenti s Cap. 1 8 ; cfr. supra pag. 786 , nota 7. In lextu allato

solum pro saltem. pro bonorum usibus non pauci codd. beatorum usibus. " Vcrs. 32 , ubi Vulgata ; Qui talia agunt digni sunt moi-to, 5 Serm. IS , (de Psalm. 25 , 8. ) c. 9. n. 9 : Nec niihi volo

et non solum rjui ea faciunt, sed etiam qni consenliunt facien- dicas; saltem si necesse essct propler exercitationeni noslram,

tibus. — In ijlossa niox citata Vat. pro tacere substituil facere, ut essent mali , pauci essent mali, et boni multi essent. ^ou al- contradicente Lyrano nec non refragantibus codd. PQT, qno- tendis, quia si pauci essent, multis non nocerejit ? Utique consi-

rum auctoritatc verbum tacere restituimus; attamen cum Vat. dera vir prudens, quia si multi boni essenl, et pauci mali essent, et nonnullis codd. nec non consentiente textu originali retinui- pauci mali multis bonis nocere non auderenl. Si non audei-ent, mus possis pro possit. non exercerenl. — Codd. V,\: dicit in libro de Lapsu vnmdi. ' Cfr. supra pag. 23, nota 9. — Pro otreiat Vat. otmare. "> Respicitur illud Rom. 3 , 6 : Ut quid Christus...

< Psalm. 24, 10. secundum tempus pro impiis mortuus est? 5 Cfr. supra d. 44. a. I. q. 3. in cor]i. " Cap. 12; cfr. supra pag. 733, nota 9, m s Cap. 30; cfr. supra pag. 843, nota 9. — Mox in cod. c. 99. n. 23.

T ad vcrbiim regere a secunda manu adiunctum est honmwm. '2 Plures codd. cuni ed. I hic, et multo pli ' Cod. H subiicil etiam. Uein pro reperire Val. reperiri. in secundo distinctionis niembro malvm pro  DIST. XLVII. ART. UNICUS QUAEST. IV. 84S

2. quod obiicitur, quod ad iiinoceiiteni Ad iilud git, Deus permittat, liominem ut ire ' secundum pertiiiet cohibere; dicendum, quod illud intelligitur imperium suae voluntatis. de cohibitione quantuin ad arguitionem et punitio- 4. Ad illud quod ultimo obiicitur, patet respon- nem, non quantum ad voluntatis coactionem. sio; cjuia permitlere aliquem peccare est opus iusti-

3. Ad illud quod obiicitur, quod zelus obviat tiae , non , inquam , iustitiae . quae sit exigentia peccato; dicendum, quod verum est, salvo iure iu- raerilorum, sed condecentia divinae sapientiae et bo- stiliae ; et iustitia. prout est ordo universi, hoc exi- nilatis^

SCHOLION.

I. I'liii'ii iirl liaiic quaeslionem specwnlia \k\e su|)i'ii d. 46. q. 36. m. I , et S. Thnm., S. I. q. 23. a. 3, el a Barth. de

q. 2-6 et d. il. a. 1. q. 1-3, et apud Alexandrum Hal., S. p. I. Barberiis (Cursus theolog. tom. 1. d. 6. q. 11.) eliam S. Bonav. — ,

q. 38. per totam, ubi plures de hac re quaestiones solvuntur. (hic et dub. 3.) , cuius tamen verba nobis ambigua esse viden- De duplici rerum ordine, scil. in univeno el ad finem, cfr. supra tur. Scotus (hic q. unica) licet utramque sententiam probabilem d. ii. a. I . q. 3 ; et de distinctione duplicis flnis , scil. ultimi aestimet, tamen praefert sententiam, quod in Deo permissio et principalis (laus Dei) et <t fmis sub fme » (salus eleotonnn) sit negatio aclus positivi, sed simul reflexe actus positivus. cfr. II. Sent. d. 1S. a. 2. q. 1 d. 38. a. I. q. 3. III. Auclores: Alex. Hal. , S. p. I. q. 18. m. 10. a. 1 , q. — ,

II. Tangitur hic quaestio, quae vulgo in doctrina de re- 38. m. 1.2. Scot. , Report. hic q. 2. — B. Albert., I. Senl.

probatione in ulramqiie partein disculitur, utrum pprmissio d. 46. a. 9. — Pelr. a Tar., 1. Sent. , d. 46. q. 1. a. 3. — peccali sit iii Deo iiclus posiUvus, vel negatio actus posilivi. Richard. a Med. , hic q. 3 , et d. 46. q. 3. — .Egid. K. , hic

Pro prima senlentia citanlur a patronis ipsius Alex. Hal. , S. p. I. 2. princ. q. 2.