Bonaventure

QUAESTIO II.

Utrum conformitas vohuntalis nostrae ad divinam faciat eam iuslam.

Secundoquaeritur, utrum conformilas voUintatis gula iustitiae, quia non polest obliquari ad aiiquod noslrae ad divinam faciat eam iustam. Et quod sic, iniquum : ergo conformari voluntati divinae est iusti- videtur ficari '.

1 . Quia super illud Psalmi ' : Reclos decet col- 4. Item, intellectus noster non potest confor-

voniammt^. laudatio , Glossa : «Recti sunt qui dirigunt cor suum mari divino , quin eflTiciatur verus : ergo nec affectus secundum voluntatem Dei, quae recta est». nosler potest conformari divino, quin efficiatur iu-

^ 2. Item, secundae ad Corinthios sexto ': Quae stus; sicut enim veritas est rectitudo intellectus, sic

participatio iustitiae cum iniquitate ? aut quae so- iustitia est rectitudo affectus *.

cietas lucis ad tenebras? quasi dicat: nulla. Si ergo Contba: 1. Magister" dicit, et est verbum Au- divina voluntas iuslitia est et lux, si humana vo- gustini, quod « voluntas Dei bona per hominum luntas sit iniqua, non potest esse conformis: ergo si malas voluntates impletur » ; sed unus effectus non

est ctmformis, necesse est esse iustam. procedit ab una causa per aliam, nisi illae causae

3. Item, conformari regulae iustitiaenihil aliud ad invicem conformentur : ergo contingit malam vo- est quam iustificari ; sed voluntas divina est re- luntatem divin.ae conformari.

1 Psalm. 32, L — Ulossa, quae mox alfertur, deprompta lib. arb. c. 8, ubi S. Doctor ait: » nulla autem est iusta volun- est ex August. , Enarrat. 2. in dictum Psalm. n. 2. tas, nisi quae vult quod Deus vult eam velle » nec non libr. ;

2 Vers. 14. Vulgata : Quae enim partieipatio... societas de Concord. praesc. Dei cum lib. arb. q. 1 . c. 6 , ubi sic legi-

luci ad tenebras ? — Paulo post pro si kutnana Vat. et Immana. tur; Sed quoniam iustitiam, qua iustus est aliquis, constat esse 3 Cfr. de hoc argumento August., Enarrat. in Psalm. 93, reclitudinem voluntatis, quam dixi; quae rectitudo tunc tantum

•15. sub n. IS. seq. est in aliquo, cum ipse vult quod Deus vult eum velle. ' Cfr. Anselm., Dialog. de veritate, c. 12, ubi iustitia de- 5 Ilic c. 2, ubi et verbum Augustini, mox citatum, inve- finilur » rectitudo volunlalis propler se servala » ; et Dialog. de  :,,

834 SENTENTIARUM LIB. I.

2. Item, conformitas vohintatutn consistit in vo- quod, sicut Deus quod vult vult ex caritate et

lendo et nolendo ideui; sed impiiis potest velle et liberaliter sive iuste et recto ftne, sic et homo velil.

nolle quod Deus vult et non viilt , nt ponit exem- Similis proportio ad obiectum^ est, ut quod vult pluin Angnslinus' de pravo lilio, qui vult patrem Deus, etiain homo velit. mori , quod et Deus vult : ergo eoiiformilas non fa- Potest igitur conforinitas attendi secunduin Aawc conoiusioi. cit voluntatem instam. duplicem similitudinem ' et comparationem ; et sic

3. Item , quamvis voluntas Dei sit beata, tamen est sufficiens et facit voluntatem iustam. Potest ite- voluntas illi conformis non propter Iioc est beata rum attendi solum secundum alteram ut puta se- ,

ergo pari ratione, quamvis sit iusta, non propter cundum volitnin; et sic est deficiens, cum careat '^''"'='"™ ^- lioc volnntas conformis est iusta. siinili habitudine, et hoc non sufflcit ad iustitiara.

4. Itein , si conforraitas facit voluntatem iustam De priraa conformitate procedunt primae ratio- cuin - velit hominem, qui patitur iniuriam, vindicare, nes, de secunda secundae. si ille qni patitur iniuriain, vult se vindicare, iuste 3. Ad illiid tamen quod tertio obiicitur, quod f^^^,°^ vull: ergo instum est exigere vindictam. Si tu cli- conformitas non facit beatam aniraain, ergo nec iu- cas , quod Deus vult hominem vindicare, sed non stara ; dicendum , quod beatitudo dicit iustitiam con- vult, quod homo vindicet se; hoc non solvit, quia summatam. Unde plus requiritur ad hoc, ut volun- saltem tunc liceret homini appetere, quod Deus tas fiat beata, quam ut fiat iusta; et ideo non ipsum vindicaret. sequilur, quodsi non facit beatara, qiiod non faciat iustam. Tamen, sicut conforraitas sufficiens, quae est in volito et ratione volendi facit voluntatera Noiandum. CONCLUSIO. ,

iustara, sic conforinitas superexcellens facit eam beatam. Illa autem quando in est superexcellens ,

Conformiias voluntatis nostrae acl divinam et omnibus divinae conformatur et ex nulla parte est secimclum actum et secundum volitum facit difforrais, nec in aliquo, saltem in inodico ". ecmi iustam; non cmtem sola conformitas 4. Ad illud quod obiicitur ultirao, iam patet in volito. responsio; quia appetens vindictam non conformat se Deo in modo sive in ratione volendi. Deus enim Respondeo: Dicendum, quod conformitas volun- tanquara iustus iudex vult hoc zelo iustitiae; qui tatis secundum pro- nostrae ad divinam attenditur autem appetit ultionem sui sive suae iniuriae ut plu- •portioiiem, sicut dictum est'. Duplex est autem rimum vult libidine vindictae. Si autem aliquis ap- Dapiex pio- proportio voluntatis, scilicet ad actum et ad voli- petat solum zelo iustitiae, sicut Deus, et ex cari-

Kniaus™' tim. Similis proportio ad actum consistit in hoc tate, tunc dicerem, eum habere voluntatem iustara.

SCHOLIOK

l. Pro maiori elucidatione servire possunt verba Alexandri Deus, et propter quid vult. Imperfecta vero conformatio, eum Hal. (S. p. 1. q. 41. im. 2.): « Conformatio potest attendi secun- homo vult quod vult [Deus], vel quod scit Deum velle y>. — dum quatuor genera eausarum, quod Deus scil. in volendo Eandem distinctionem secundum qualuor genera causarum vult, in volendo iit vult, in volendo quod scmws ipsum velle, adhibel S. Thom., hic q. 1. a. 2.

in volendo ad quid vult. Prima est conformitas malerialis, se- II. Alex. Hal., S. p. 1. q. 41. m. 2. — Scot., in utroque cunda formalis, tertia est in ratione causae efjicientis, quarta Scripto, hic q. unica. — S. Thom., S. I. II, q. 19. a. 9. — B. in ratione finu. Dicendum ergo, quod si ista quatuor concur- Albert., hic a. 2. — Pelr. a Tar., hic q. 2. a. 2. quacstiunc. runt, est conformitas perfecta sive conformatio. Sufliciens autem 3. — Richard. a Med., hic a. I. q. 2. — .Egid. R., hic I.

conformitas attenditur in duobus, ut scil. velit homo sicM* vult princ. q. 2.

1 Enchirid. c. 101. n. 26. Vide hic lit. Magistri, c. I. — De * Pro nbiectum Val. volitum; cod. R voci obiectum adiun- propos. maiori cfr. Aristot., IX. Ethic. c. 6, ubi de concordia git et volitum. amicorum agitur; nec non Cicero, de Amicitia, c. 6 , de quo 5 Plures codd. ut HK VX (M T in marg.) et ed. I habi- vide infra a. 2. q. 2. arg. 3. tudinem. 2 Supple cum cod. T (a secunda manu) Deiis. « Clr. August., de. Beata Vita, n. 17-36, et XIII. de Trin. 5 Quaest. praeced. c. 0-9.  : ,

DIST.XLVIIl. ART. II. QUXEST. I. 83b