Bonaventure

QUAESTIO I.

Utrum teneamur vohmtatem nostram voluntati divinae conformare in ratione volendi.

Quod autem teneamur in ratione volendi, vi- 2. Item si tenemur conformare voluntatem no- ,

detur stram divinae in i^atione volendi, sicut in volito, 1. quod facimus facere iuste. Quia tenemur, ergo quotiescumque volumus aliquid non ex caritate, Fundamenia.Unde Deuteronomii decimo sexto': Juste quod iu- deficit illudad quod tenemur: ergo peccamus in stum est exsequeris; sed non fit iuste, nisi quod omni " actu: nullus ergo actus est indifferens. homo facit secundum conformitatem voluntatis quan- 3. Item , si tenemur conformare in ratione vo- tum ad rationem volendi, ut velit ex caritate: lendi, cum ergo vir peccator habeat voluntalem a ergo etc. Deo continue in hoc deficientem, quia non habet 2. Ilem , tenemur diligere Deum ex toto corde caritatem: ergo continue in omni instanti peccat. quia hoc praecipitur Deuteronomii sexto ^ et Domi- 4. Item, nullus potest conformare voluntatem nus idem iterat Matthaei vigesimo secundo; sed hoc suam divinae in ratione volendi, nisi habeat cari-

non potest fieri nisi ex caritate: ergo tenemur ad tatem; sed non est in nostra poteslate habere cari- conformitatem in ratione sive in forma volendi. tatem ' : ergo homo tenetur ad impossibile. Si dicas, 3. Item, tenemur Deo veraciter obedire; sed quod potest facere, quo facto habebit caritatem, veraciter non obedit Deo, nisi qui facit ea voluntate, quia potest se disponere ad caritatem; obiicitur de quam acceptat Deus. Haec autem est voluntas infor- obstinato, et de eo qui actualiter esl in peccato: dum mata caritate: ergo etc. peccat et est in actu illo, non potest se conformare: 4. Item, « propter quod unumquodque, et illud ergo non tenetur. Quodsi non tenetur, et ahi te-

magis ^»; sed propter conformitatem voluntatis in ra- nentur, reportat commodum demalitia; quodsi hoc tione volendi obligamur ad conformitatem voluntatis non est conveniens, nulli ergo tenentur. in volito , quia finis praecepti est caritas , ut dicit Apostolus primae ad Timotheum primo^: ergo multo fortius obligamur ad conformitatem in ratione vo- Voluntas nostra tenetur conformari vokmtati di- lendi, ut quod volumus velimus ex caritate. vinae in ratione volendi et quidem, quatenus CoNTRA: 1. Deus vult et praecepit parentes est praeceptum negativum, semper et pro Adopposi-honorari^; esto quod opportunitas se offerat, et ali- semper, quatenus vero esi affirmativum , non quis honoret patrem ex naturali pietate, non ex cari- pro semper, sed pro loco et tempore. tate, constat quod non peccat; et non conformat vo- luntatem suam nisi in volilo: ergo non tenetur ad Respondeo: Dicendum, quod tenemur confor-( rationem volendi. mare voluntatem nostram voluntati divinae in ratione

1 Vers. 20, ubi Vulgala persequeris pro exseqmris. s Val. post in omni non incongrue interiicit tati; cod. '- Vers. 3: Diliges Dominum Deum luum ex toto corde post ar,tu adiicit vel meremur. et ex tota anima tua, et ex tota fortitudine tua. Alter lo- ' Nam ipsa caritas non est ex nobis , sed ex Deo per Spi- qui ex Maltliaeo allegatur, est ibid. 22, 37. ritum sandum, qui diffundit ipsam in cordibus nostris (Rom. ' Aristot., I. Poster. o. 2. 5, S.). Cfr. August., de Gratia et lib. arb. c. 18. n. 37. seq. — Paulo inferius post potest facere Vat. absque auctoritate codd. 5 Deut. 3, 16. Mox pro et aliqui cum cod. cc et ed. I adiungit quod in se est. quod aliquis.  ,,

8S6 SENTENTIARUM LIB. I.

volendi, ut si velimus aliquid, veliuius ex cari- tamen sequitur, quod non teneatur. El per hoc pa- tate'; et lioc patet, quia tenemur eum diligere ex tet sequens, quod obiicit de generalitate actuum. caritate. Patet etiam aliud quod obiicit de generalitate tem- Altendendum autem, quod laaec est obligatio poris. Praecepium per modum ^. praecepti affirmativi. Differt enim obli- 4. .\d illud quod ultimo obiicitur, quod non afflrmaliT. el '^ . „ !' .

legaiiT. dif-gatio praecepti a/firmattvi et negativi; nara nega- est in potestate nostra habere caritatem; dicendum, tivum ^ ol)ligat semper et ad semper affirmativum ; quod in potestale" habentium caritatem est, et in autem tantum obligat semper, sed non ad semper, potestate non habentium, non propinqua, sed dispo- Noiandum. sed pro loco et tempore; et sicut non obligat ad sitiva. Potest enim quilibet facere, quo facto habeat semper, ita nec ad omnetn actum voluntatis, nec caritatem ; et ideo , si non faciat , imputatur sibi

ad omne praeceptum, sed tunc solum, quando te- nec excusatur per impossibilitatem , quia non est

nemur exire in actum caritatis. impossibilitas, ubi succurrit aUunde potestas, et non

Unde notandum, quod sic tenemur ad hoc, deficit, nisi propler nostram negligenliam '. condusio -3. quod mniquam ad contrariuni sicut velie, quod Deus : Ad illud quod obiicitur de obstinalo, dicendum, vult, ex libidinel Ad hoc etiam tenemur pro loco quod nuUus est adeo obstinatus, qui non possit

conciusio 3. e« tmipore, si habemus caritatem; si autem non facere quod in se est, et qui non possit redire ad habemus, non ad hoc tenemur, sed ad aequivalens, cor'; et ideo tenetur sicut et alu, licet non pro quia tenemur facere quod in nobis est, ut habea- quolibel instanti, sed pro loco et tempore. mus; et ad hoc simihter * pro loco et tempore obh- autem tu ([uaeras, quid sit locus et tempus; Si Q^".=

gamur. Ex his patet responsio ad obiecta. melius docet unctio " quam ars tamen quando Do- ; , •"'

1. 2. 3. Quod enim obiicitur, quod aliquis sine minus visitat eum interiori allocutione vel exteriori soiuuo op- peccato honorat parenles etiam ex naturali pietate; praedicatione vel aliquo tali, in quo est opportuni- positornm. jj(,gjjj^^y-| ^ qygj verum est; et ex hoc sequitur, tas redeundi ad cor, si tunc negligat, incidit in con- quod non in omni actu tenetur conformare% non temptum et omissionis peccatum.

SCHOLIOK

I. Quod onines leneiitur semper et pro semper se divinae lansenistae et nonnulli i'igidioris etliices patroni inter calholicos

volunlati conformare , loquendo de conformitate in habitu, nimis ui-gebant dictam obligationem. De hoc cfr. S. Bonav., III.

omnino constat. Quaestio auteni haec est de conformatione m Sent. d. 27. a. 2. q. S. 6.

actu. — Quod pi-aeceptum negativum obligat semper et ad II. S. Thom., hic q. I. a. 2, 3; S. I. II. q. 19. a. 10. — semper (pro semper), cum Alexandro Hal. (S. p. I. q. 41. m. 3.) B. Albert. , — hic Tar.a. 2. 6. Pelr. a , hic q. 1 . a. 2 , q. 2.

communissime docetur. Sed restat quaestio quoad praeceptmn a. I. — Richard. a Med., . — hic a. 2. q. 2. /Egid. R., hic 2.

affirmativvm ; in qua quaestione implicalur celebris controver- princ. q. — Durand., de hac I. et seq. q. hic q. 2.

sia, quae et quoties sit obligatio ad actum caritatis eliciendum.

' Pro xit si velimus aliqiiid, velimus ex caritate plures ^ Intellige: voluntatem suam divinae in ratione volendi.

codd. cum ed. I et Vat. ut scilicet vetimus ex caritate, quam 6 Sola Vat. hic adiicit propinqua, et paulo inferius post lectionem correximus ex codd. R T Z aa , sutfiragantibus aliqua quilibet facere adiungit aliquid. ex parte ctiam codd. A S, qui etiam pro scilicet, quod in ' Cfr. supra pag. 720, nota 5. Cfr. etiam .inselni., de Casu Vat. legitur, exhibent si , etsi deinde post primum velimus diaboli, c. 3. seqq. , Dialog. de lib. arb. c. 3. seqq., et de Con- omittunt aliquid, velimus. cord. praesc. Dei cum lib. arb. q. 3. 2 Vat. negativi, scil. obligatio, et deinde, eadem constru- * Respicitur illud Isai. 4-6, 8: Redite praevaricatores ad ctionis ralione ducta, affi-mativi pro affirmalimm. cor. — Paulo ante pro qui non possit facere Val. quod non 3 Senstis est: adhoc, scil. ut, si velimus aliquid, velimus potesl facere.

ex caritate, tenemur ita, ut nunquam nobis liceat aliquid velle ' Epist. I. loan. 2 , 20 : Sed vos unctionem habetis a Sancto contrario voluntatis actu , id est male sive libidinose. — Pro ex et nostis omnia. Et ibid. v. 27: Et vos unctionem, quam acce- libidine Vat. ex liberalitale cod. V et ed. ex caritate. Cod. , I pistis ab eo, maneat in vobis. Et non necesse habetis, ut ali- K verbis ex libidine praemittit non, cod. Z non velle. Paulo quis doceat vos; sed sicut unctio eius docet vos de omnibus antc pro sicut velle cod. sciticet oelle. et verum est, et non est mendacium. Et sicut docuit vos, ma- * Pro simililer ed. I simpliciler. nete in eo.  , ,:

DIST. XLVIII. ART. II. QUAEST. 11.

QLIAESTIO U.

Utrum tenecmiur voluntatem nostram mluntati divinae conformare in volito.

Secundo quaeritur, ulruni teneamur conformare praecipitDeus credere, sed etiam omne quod dicit voluntatem nostram voluntati divinae in volito. Et esse verum: ergo a simili tenemur velle non tan- quod sic, videtur. tum quod praecipit Deus velle sed ° omne quod ,

Matthaei duodecimo:' Qui non est mecum 1. , Deus indical se velle tanquam bonum ergo tenemur :

Argg. pro contra me est ergo si non consonat Deo in volito : velle omne quod scimus Deum velle. parte aiBi- ^ . t^ ^, . .

mativa. 681 contra Deum ergo si tenemur Deo non esse : Contra: 1. Augustinus in Enchiridio': Aliquan- Pro parte "''°'''""'' contrarii, tenemur velle quod Deus vult. do homo bona voluntate vult quod non vult Deus. ; 2. Item , super illud Psalmi - : Non adhaesit "2. Item , viri sancti frequenler volunt opposita, mihi cor pravum, Glossa: « Pravum cor atque dis- sicut Apostolus volebat alligari in lerusalem , et di- tortum habet qui non vult hoc quod Deus vult»; scipuli nolebant, Actuum vigesimo primo^; sed con- sed tenemur vitare cordis pravitatem: ergo tenemur stat, quod Deus aliquid illorum volebat: ergo licet velle quod Deus vult. contrarium divinae voluntati velle meritorie ergo etc. :

3. Item, TuIIius' deflniens amicitiam dicit, quod 3. Item, si tenemur in vohto conformare; ergo araicitia est idem velle et idem nolle in rebus cum in indifferentibus non sit nobis voluntas divina honeslis; sed teneraur Deo servare amicitiam: ergo determinata, quicumque vult aliquod indifferens de- et idem velie in honestis. Sed Deus non vull nisi terrainate, committit se discrimini : ergo peccat mor- iustum et honestum: ergo debemus nostram volun- quod absurdum est. Si dicas , quod tenetur, taliter,

tatem suae conformare in omnibus. quando scit Domini voluntatem; contra: scientia 4. Item , omnis inlellectus , qui discordat a non inducit novum peccatum neque tentionem sed ,

prima veritate sive cognitione ', est falsus: ergo solum aggravat peccatum: ergo propter scientiam omnis affectxis est iniquus, qui non concordat cum nemo tenetur, sicut nec ignorans. divina voluntate in voiito: ergo etc. 4. Item, teremias dolebat super destructionera 5. Item, tenemur velle quod Deus praecipit, lerusalem, in Threnis; Christus flebat super lerusa- aut ergo quia praecipit, aut quia vult. Non quia lem , Lucae decimo nono ° ; Beata Virgo et Apostoli praecipit, quia illi qui fuerunt raundati, quibus super passionem Christi. Si flebant et dolebant , et datum est praeceptum a Domino de tacendo", non dolor est de rebus, quae nobis nolentibus accidunt peccaverunt in revelando, quia divina inspiratione ergo nolebant. Et constat, quod omnes hi mereban- cognoverunt, Deum non velle illud quod praecipie- tur, et sciebant, Deum velle contrarium: ergo licite bat: ergo tenemur ad praeceptum, quia tenemur et meritorie possumus velle contrarium divinae vo- ad voluntatem : ergo tenemur velle quod Deus vult. luntati, etiam ubi scitur. 6. Item, tenemur credere non tantum quod 0. Item, quantumcumque praelatus meus velit

' Vei-s. 30. — Mox pro ergo si non ed. ergo qui non. I 5 Marc. 'I, U. — Vat. cum cod. cc in hoc argumento ter 2 Psalm. 100, 3. et i. — Glossa apud Lyranum Cor pra- : praecepil pro praecipit, et circa flnem argumenti omittit ad vum, tortum. Quod habet qui non vult omnia quae Deus vult. praeceptum, quia tenemur ad voluntatem: ergo tenemur. 3 Libr. de Amicitia, e. 6. sic ait: « Est autem amicitia ni- « Cod. H subiicit etiam; deinde Vat. cum cod. cc omit- liil omnium divinarum humanarumque rerum cum aliud nisi tit Deus. benevolentia caritate summa consensio » et deifide in seqq. ; ' Cap. 101. n. 26. Vide hic lit. Magistri, c. I.

expositis verae amicitiae flnibus ac legibus, quarum prima haec 8 Vers. 12-1 4. — Mox pro volebat plui^es codd. .V GHSTV est: <t ut ab amicis honesta petamus, amicorum causa honesta ee fr nolebat. laciamus j , c. 16. auctor sic concludit: « His igitur flnibus ' Vers. 41. — Deflnitio doloris, quae mo,x proponitur, utendum arbifror, ut, cum emendati mores amicorum sint, insinuatur ab August., XIV. de Civ. Dei, c. 15. n. 2. his verbis: tum sit inter eos omnium rerum consiliorum voluntatum , , « Sed dolor carnis tantummodo offensio est animae ex oarne sine ulla exceptione communitas ». Ita Tullius Cicero, cum cuius et quaedam ab eius passione dissensio sicut animae dolor ;

expositione de amicitia deflnitio a S. Doclore hic ut Tulliana quae tristitia nuncupatur, dissensio est ab hisrobus, quae no- proposita certe convenit, si sensum spectas. At quoad verba bis nolentibus acciderunt». Insinuatur etiam a Nemesio (epi- magis congruere videtur cum illa Cr. Sallustii deflnitione, qui scopo Emesino, saec. IV.) in libro de Natura hominis, c. 17.

in libro, cui titulus est Catilina , c. 20. amicltiam sic deflnit: his verbis: iNam cupiditas, dum quod vult assequitur, volu- iNam idem velle atque nolle , ea demum flrma amicitia est. — ptatem efficit;contra, dum non assequitur, dolorem ». Codd. — Paulo inferius Vat., refragantibus codd. nec non ed. I , post T V Z, omissa post Christi particula Si, verba flebant et do- ergo et idem velle repetit ergo idein velle. lebani coniungunt cum praecedentibus. In fine argumenti pro * Vat. w cognito, cod cc sive cogniiione in cognito. Ofr. divinae voluntati codd.A T Z cc et od. divinae voluntatis. 1

de hoc argumento supra pag. 853, nota i.

S. Boiuw. — Tom. I. 108  ,

838 SENTENTI.VRUM LIB. I.

aliquid, non teneor illnd velle, nisi inilii praecipiat, dicit, qnod Deus vult ipsnm velle, vel (luod Deus etianisi sciani ipsuni velle : ergo pari ratione, quan- praecipit. tumcumque velit Deus aliquid, non teneor illud velle, Propterea dicendum, quod revera non aliter quantumcumque mihi iiinolescat nisi Deus mihi prae- , tenemur velle omne quod Deus vnlt, sed solum cipiat. quod vult et innotescit, nec adhuc illud omne. Ideo — 6. Item, quod Deus consulit' vult, et nos sciraus notandum, quod aliquid ostendit se Deus velle abso- eum velle , tamen non teiiemur velle , quamvis mul- lute et quantum in se est, ut bona, quae facil. Et tum sibi placeat, etiam plus quam praeceptum ergo : haec tenemur velle simpliciter et absoluta voluntate non tenemur velle onme quod scimus Deum velle. quantum in nobis est.

Aliquid ostendit se velle voluntate absoluta, c NcLuS I 0. sed oppositum velle, quantum in se est, ut niala,

Non tenetur uoluntas nostra conformari voluntati quae infligit. Et haec tenemur velle voluntate ab-

divinae inquocumque volilo , sed tantum in soluta et deliberativa: tamen oppositum possumus velle voluntate pietatis , ut dicit Ilugo =. Unde sicut omni eo quod nobis innotescit Deum velle vo- Deus non delectatur in nostris poenis, sed magis luntale absoluta, vel in eo in quo consistit sub- stantialiler ordo salutis. dicit: Heu, heu consolabor super hostibus meis, Isaiae primo"; sic et nos. Unde Hugo distinguit in Respondeo: Ad hoc dicunt aliqui, quod nnn nobis tripliceni voluntatem, scilicet rationis, pieta- opinio voluntatem carnis, 1. leiiemur conformare nostram voluntati tis el el in Christo quadruplicera , exten- divinae in omni quod vult Deus — sed hoc est per- dens noraen voluntatis. Unde dicit in libro de Vo- fectionis et supererogationis, et hoc erit in patria — luntatibus Christi, loquens de Christo: «Voluntas sed ad hoc solum tenemur, quod ipse nos vult velle. Deitatis per iustitiam sententiam diclabat; voluntas Dicunt autem, quod Deus nos vult velle solum quod rationis per obedientiam veritatem approbabat; volun-

praecipit, et nolle quod prohibet. Haec enim sunt tas pietatis per compassionera in nialo" suspirabat; signa, per quae sufficienter indicat nobis suam voluntas carnis per passionera in malo proprio mur- voluntatem, qua- vult nos velle aliquid. In aliis murabat». Et ideo voluntate rationis debemus etiam volitis, sive innotescant sive non, licet velle contra- velle malum poenae, quod scimus Deum velle; sed rium sine peccato. Et per hoc solvunt ad utrainque voluntate pietatis possuraus eonditionaliter , sive parlem. Unde dicunt , quod licet nobis aliqua velle quantura est in nobis, si Deo placet °, non velle.

proprie, quia non decet velle opposita, ut esl' de Nam et ipse Deus, quantum in se est, non vult, destructione gentis nostrae, et Ae, calamitatibus iu- sicut praedictum est.

slorum, et consimilium. Etiam si Deus pluat vel Aliquid ostendit Deus se velle, quantura in se disponat pluere , oppositum possum petere et velle. est, circa quod consistit substantialiter ordo salutis, nprobauir. — gg^ jjgg^ jg^j^ yj.^ gj{ faciUor, tameu quia Augu- ut sunt ea quae praecipit fleri, et praecipit non stinus^ dicit, quod impius est, cui non placet di- fieri ; et haec teneinur velle °. vina providentia, non tantura videtur, quod homo Aliquid ostendit Deus se velle, quantura in se teneatur velle Dei mandata , sed etiam , quod tenea- est, circa quod consistit expeditio salutis, ut sunt tur velle Dei opera. Et iterum, quomodo non re- ea quae consulit. Et ad talia non obligat nec vult quando calcitrat voluntas nostra voluntati divinae, obligare: vuit enira aliquos salvare sic, aliquos la-

Deus vnlt aliquid, et nos omnino volumus contra- tiori via ire. riuni ? Omnino videtur ei repugnare. Etiterum, Ex his igitur patet, quod teneraur generaliter Glossa praedicta videtur dicere. quod homo, qui velle conformare voluntatera nostram ", non in omni non vult quod Deus vult , habet cor pravuin ; non vohto, sed in omni eo quod innotescit tribus modis

' Val. consuluit. ris de Quatuor Voluntatibus in Christo hoc legitur Humana autem :

- Plures codd. qum , nonnuili lU V X quando. volimtas tripliciter consideratur: secundum ralionem, secundum 3 Pr» fs'f Val. ciim cod. cc patet. pietatem , secundum carnem. Ergo in Christo voluntas fiiit Divi- •I Kndinil 2 in Pscilm. 31, II. sub n. 23, et I. de Ordine, nitatis el volunlas rationis ct voluntas pietalis ct voliintas car- c. 1. n. I. — I'aiiio ante pro possum cod. .\ possumus. nis. Voluntas Divinitatis per iustitiam sententiam dictabat... \o- = I^ibr. dc Quatuor Voluntalibus in Christo: Idcirco volun- liintas pietatis ppr compassionem in malo alieno suspirabat etc.

tas pielatis voluntas liumanitatis vocatur, quia bominis est pic- ' Supple : alieno , iit legilur in texto originali. tate [compassione] niovcri... In liac autem vita, iibi eiusdem * Cod. T pUweret. divinae iustitiac sentcntiam perfecti' nec scire nec praescire pos- " Codd. V X, paulo ante ad verba non fieri, adiectis verbis sumus, quaedam etiam, quae secundum ipsam iusta non sunt, sine vel prohibet fieri, addunt illwd nolle. Vat. ante praecepit non iniuslitia velle possumus , quia hoc solum ad nos pcrtinet, ut fieri rcpelit quae. ubi nescimus, quid potius Deo placeat, hoc polissimum cligamus, 1» Supplc cum cod. K voluntati divinae. Paulo ante codd.

quod pietati concordat. T X omillunt velle; Vat. posl velle inseril et, ac paulo inferiiis ^ Vers. 21. — Dc dilTerenlia voluntatis in nobis el in Chri- post tribus addit primis. sto, ex Hugone mox allala, in principio libri ciusdem aiicio-  DIST. XLVIII. ART. II. QUAEST. II. 889

praedictis, alioquin frangeretur amicitia; et de tali Ad iilud quod obiicitur in contrarium, quod '

volito currunt rationes et auctoritates. Ideo enim non tenemur ad omne volitum; dicendum, quod ve- praeceplo tenemur nos conformare ', quia vult, nos rum est, quia nec ad voiitum, quia volitum, nec velie quod praecipit; et hoc scimus. Et praelato quia scitum, sed quia scitum esse uotoiim a Deo ^. meo leneor conformari in lioc, quod expresse scio ita quod nos veUmus iliud. Aliter tamen potest — ^

ipsum velle me veile sed in praeiato nescio nisi per ; dici, quod tenemur, quia absolute voiitum, sed ex- mandatum, sed in Deo scio per alia signa, sicut cusamur per ignorantiam, maxime ubi adhibetur praedictiim est K debita diligentia, sicut aiiquis obhgatur, ne cogno- 4. Ad illud ergo quod obiicitur, quod in nullo scatnon suam. Unde de obiigatione inducente cui- prop: potest discordare intellectus, quin sit falsus etc; di- pam faisum est quod dicit, quod scientia non in- flrmal cendum , quod non est simile de bofio et vero. Nam ducit novam obiigationem. Sicut enim ignorantia vei-um dicitur absolute, bonum vero in relatione facti excusal a toto, ita seientia per oppositum cum ad finem. Et quia duo opposita nou sunt simui^, ideo divina voluntate ° facit aliquem esse obligatum , ut non possunt inteilectus discordantes esse veri. Sed nuilo modo possit in contrarium sine culpa. Et sic bonum dicitur in relatione ad ftnem. Et quoniam in proposito; et sic patet iliud.

opposita volita possunt ad eundem finem ordinari, 4. Ad iilud quod obiicitur de Christo et beata ideo siraui possunt esse boua, et affectus respectu Virgine et aliis compatientibus, dicendum, sicut di- eorum esse recti. Ideo non necesse est in omni vo- ctum est, quod voluntate absoiuta volebant quod lito conformari, quia oppositum possumus sancte Deus volebat; tamen voluntate conditionata sive vo- velie, quia ordinate in finem*; sed oppositum eius, iuntate pietatis debebant velle contrarium ; et hac quod Deus vull nos veiie, non possumus ordinare in voluntate inerebantur, quoniam haec ' non est na- finem, quia Deus non acceplat iiiud. turae tantum, sed etiam rationis.

SCHOLION.

I. Praeter duas sententias in responsione positas Alex. Hal. a S. Bonaventura e.\plicatur hic ad ult. et pruecipue in dub. i.

(S. p. q. 41. m. S.) aliam commemorat liis verbis: « Alii dixe- I. In iisdem locis Seraphicus piissime loquilur de voluntate nmt, quod est voluntas vel appelitus rationalis et sensvalita- B. V. Mariae in passione Domini lesu Christi; ipse cum com- tis ; voluntate ergo rationis tenemur velle, quod scimus Deum muni sententia asserit, quod compatiendo meruerit. Hoc di- velle, non voluntate sensmUtatis. Beata ergo Virgo etApostoli ctum est contra Antissiodorensem qui hoc saltem quoad ,

passionem Cliristi voluerunt voluntate rationis, non sensualir Apostolos explicite negavit , secunduni verba cius a Dionys. tatis, sed doluerunt de ea i. Eandem opinionem refert Ricliar- Carth. (hic q. 2.) relala, quia scil. « voluntas illa sensuahtatis

dus a Med. (Iiic a. 2. quod « voluntate q. 1.), his verbis, erat nec meritoria ».

deliberaliva tenemur velle absolnte. et omnibus pensatis quid- , II. Alex. Hal., S. p. I. q. 41. m. i. S. 6. — S. Thom., quid scimus Deum velle voluntate absoluta, omnibus pensatis, hic q. I. a. 4; S. I. II. q. 19. a. 10. — B. Albert., hic a. 2.

dum tamen nobis congruat illud velle ». Haec tamen sententia 6. 7. — Petr. a Tar. , hic q. 2. a. 2, q. 3. a. I . — Richard. non approbatur a Richardo; et quid vcri illa senlentia habcat a Med. , hic a. 2. q. I. — .Egid. R., hic 2. princ. q. 2.

1 In codd. et ed. I dcest nos ante uonformare , quod certe » Vel aliis verbis: sed quia scimus, aliquid esse volitum cum Vat. supplendum est, aut substituendum conformari pro a Deo. — Pro esse volitum cod. T esi volitmn.

conformare. Fortasse in textu originali legebatur conformari " Vat. cum cod. cc, post per opposilum facto commale, (sine nos), quae passiva forma verbi incuria librariorum trans- pro voluntate exhibei voluntas. Mox pro Et sic in proposito mutata est in activam, scil. conformare. Proxime ante Vat. cod. V cum ed. I Et sic est in proposito. vocabulo praecepto adiicit divino. ' Vat. hoc, quae et dein cum edd. 2, 3, 4, S, 6 post 2 Hic in corp. quaest., et supra d. 45. a. 3. q. 1. et 2. rationis hanc addit propositionem : Praecipue autem hac vo- 3 Cfr. Aristot., II. Periherm. c. 4. (c. 14.), et IV. Phys. luntate merebatur in Christi filii passione beatissima Uater lext. 12-3. (c. 13.). — De eo quod bonum dicatur in relationc et virgo Maria, cui patienti, quantum sexus muliebris fragi- ud flnem cfr. supra pag. 769, nota I. litas sustinere poierat, compatiebatur, quibus verbis tunc adne- ' Vat. cum uno alteroque cod. ordinare. Mox pro ordi ctit illa quae infra circa finem ultimi dubii habenlur: Niillo

nare non pauci codd. ordinate. tamen modo est dubitandum etc.  ; , :

SENTENT1.\RUM L113. 1.

DUB1.\ CmC.\ L1TTER\M M\GISTRI.